.png)
Lia vrau rreth 300 milion njerëz në shekullin e 20 para se të shpallej një sëmundje e zhdukur në 8 maj të vitit 1980. Ishte një ditë e rëndësishme, duke shënuar atë që drejtori aktual i Përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Tedros Adhanom Ghebreyesus, e quajti “triumfi i shëndetit publik më i madh në historinë botërore”.
Lia, siç ka theksuar një studiues, “u çrrënjos vetëm përmes vaksinimit”. Sot, kjo arritje është inkurajuese pasi qeveritë në të gjithë botën i thonë publikut se vaksina e Covid-19 së shpejti do t’i japë fund pandemisë dhe do të kthejë jetën në normalitet. Në të gjithë botën vaksinat janë konsideruar një “dritë në fund të tunelit”, bileta jonë për “normalitet”. Ndërkohë, guvernatori i Nju Jorkut Andreë Cuomo shpjegoi se ka një analogji të pashmangshme ushtarake: vaksina nuk është “arma me të cilën do të fitojmë luftën”.
Fushatat aktuale të vaksinimit nuk po përpiqen të zhdukin SARS-CoV-2, virusi që shkakton Covid-19. Megjithëse çrrënjosja e lisë shpesh mbahet si provë e suksesit përfundimtar të vaksinave, nuk duhet harruar se lia veproi me shekujt para se të përfundonte. Deri në vitin 1963, mjekët britanikë ishin ende të alarmuar nga marrja e ngadaltë e vaksinimit rutinë të lisë, duke paralajmëruar se kjo “indiferencë” do të kërkonte një “program të gjerë të riedukimit”. Në shekullin e 20-të, vaksinat u shpërndanë në mënyrë të pabarabartë në të gjithë globin dhe shpërthimet periodike siguruan që lisë të mbetet endemike në pjesën më të madhe të botës, veçanërisht në vendet në zhvillim. Deri në vitin 1967, kur OBSH filloi programin dhjetë-vjeçar të intensifikuar të çrrënjosjes së lisë, katër përpjekje të tjera për çrrënjosjen e sëmundjeve të tjera kishin dështuar. Në atë kohë drejtoresha e përgjithshëm e OBSH-së në vitin 1966, Marcelino Candau, besonte se çrrënjosja e sëmundjes thjesht nuk ishte e mundur.
Ajo që ata kishin kuptuar ishte se vetëm vaksinat nuk janë të mjaftueshme për të përmbajtur ose çrrënjosur një sëmundje. Në vend të kësaj, do të ishte e domosdoshme të kombinohen zhvillimet teknologjike. Ky lloj programi do të ndeshej me sfida të ndryshme që nga financimi te mosmarrëveshjet politike deri te praktikat dhe normat kulturore. Do të kushtonte gjithashtu rreth 20% të buxhetit të OBSH-së dhe do të duhej një dekadë pune intensive për të zhdukur sëmundjen dhe për t’u kthyer në normalitet.
Strategjitë e teknologjisë së ulët të shëndetit publik
Historia e zhdukjes së sëmundjes së lisë e bën të qartë se vaksinimet e teknologjisë së lartë funksionojnë vetëm kur ato kombinohen në mënyrë efektive me strategji të shëndetit publik të teknologjisë së ulët. Këto strategji e teknologjisë së ulët përfshijnë izolimin dhe karantinën dhe veçanërisht ndjekjen dhe gjurmimin, si dhe elementet gjithnjë e më të pakapshme të besimit të publikut dhe komunikimit efektiv. Ndoshta më qartë, historia e lisë tregon se kontrolli i Covid-19 kërkon një përpjekje globale që plotëson nevojat e njerëzve.
Glorifikimi i vaksinave për Covid-19 ndjek një udhëzim se mbërritja e një vaksine paralajmëron fundin e pandemisë. Megjithatë, në rastin e lisë, historia më e suksesshme e vaksinave deri më sot, ka tregua se fillimisht është lufta e shëndetit publik dhe jo e teknologjisë. Kjo u bë nga një ushtri e vogël njerëzish dhe organizatash që punojnë intensivisht në të gjithë globin, duke shpikur dhe improvizuar një sërë masash të shëndetit publik.
Burimi:The Conversation/Përktheu:Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje