Trump dhe Xi takim tête-à-tête: Pesë çështjet kryesore në tryezë

Nga Gazeta ‘Si’- Vizita shtetërore e Donald Trump në Kinë këtë javë, e para e një presidenti amerikan në gati një dekadë zhvillohet në një kohë trazirash gjeopolitike, një konflikti të ri dhe të vështirë në Lindjen e Mesme, si dhe një marrëdhënie shpesh të tensionuar mes dy superfuqive më të mëdha në botë.

Ka shumë çështje për të cilat Trump dhe Xi Jinping pritet të diskutojnë, por disa tema kyçe do të dominojnë agjendën:

1. Lufta në Iran

Trump dëshiron që Kina të ushtrojë presion mbi Teheranin për të çuar përpara bisedimet e paqes dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Deri tani, Pekini ka qëndruar në prapaskenë dhe ka parë SHBA-në të përballet me Iranin, të paktën publikisht.

Por Kina ka interes të drejtpërdrejtë, pasi rreth gjysma e importeve të saj të naftës kalojnë përmes kësaj ngushtice. Pekini e di se eksportet e tij do të dëmtoheshin nëse një krizë globale e furnizimit me naftë do të shkaktonte recesion.

Situatën e komplikojnë edhe sanksionet amerikane ndaj disa kompanive kineze të akuzuara për ndihmë në transportin e naftës iraniane dhe për furnizim me imazhe satelitore të përdorura në operacione ushtarake iraniane- akuza që Kina i ka mohuar. Vizita e Trump vjen pas vizitës së ministrit të jashtëm iranian, Abbas Araghchi, në Pekin javën e kaluar.

2. Tajvani

Pekini synon të ushtrojë presion mbi SHBA-në për çështjen e Tajvanit, ndërsa Trump ka thënë se është i gatshëm të ngrejë çështjen e shitjeve të armëve për ishullin, të cilin Kina e konsideron territor të saj, pavarësisht se nuk e ka qeverisur kurrë.

Në dhjetor, Trump autorizoi një paketë armësh prej 11 miliardë dollarësh për Tajvanin, shitja më e madhe e armëve ndonjëherë për ishullin, por ende nuk janë bërë dërgesa.

Xi mund të kërkojë ndryshime në mënyrën si SHBA i referohet Tajvanit. Nga këndvështrimi i Pekinit, idealja do të ishte një deklaratë e Uashingtonit që “kundërshton” pavarësinë e Tajvanit, në vend të formulimit aktual “nuk e mbështet”.

Tajvani po e ndjek situatën me shumë kujdes. Vetëm dy javë më parë, ministri i jashtëm kinez në një telefonatë me Marco Rubio i kërkoi SHBA-së të “bëjë zgjedhjet e duhura” për Tajvanin.

Duke qenë se Trump shpesh devijon nga skenari, ish-zëdhënësi i Departamentit të Shtetit dhe Pentagonit, John Kirby, paralajmëroi: “Ata duhet të jenë jashtëzakonisht të saktë kur flasin për Tajvanin, sepse rreziqet janë jashtëzakonisht të mëdha.”

3. Inteligjenca artificiale

Kina dhe SHBA janë të përfshira në një garë të fortë për inteligjencën artificiale, e cila po shndërrohet në një lloj “lufte të ftohtë teknologjike”.

Në prill, Shtëpia e Bardhë akuzoi Kinën për vjedhje në shkallë industriale të pronës intelektuale nga laboratorët amerikanë të AI-së- akuza që Pekini i mohon. Ndërkohë, Kina është e pakënaqur me kufizimet e Uashingtonit për eksportin e çipave më të fuqishëm të Nvidia-s. Në janar, SHBA lejoi eksportin e çipit të dytë më të fuqishëm të Nvidia-s (H200), por ende nuk janë bërë dërgesa.

Analistët shpresojnë që Trump dhe Xi të diskutojnë udhëzime jo detyruese për AI-në, përfshirë ndarjen e informacionit mbi keqpërdorimin dhe sigurinë e teknologjisë.

4. Tregtia SHBA–Kinë

Trump ka kërcënuar vazhdimisht Kinën me tarifa tregtare mbi 140% vitin e kaluar. Por Xi nuk u tërhoq dhe Kina u përgjigj duke kufizuar eksportet e mineraleve të rralla dhe magnetëve drejt SHBA-së. Në fund, Trump u tërhoq.

SHBA ka shpenzuar gjithashtu sasi të konsiderueshme të arsenalit të saj ushtarak në luftën kundër Iranit, ndërsa shumë pajisje ushtarake varen nga minerale kritike që kontrollohen nga zinxhirët e furnizimit kinezë.

Pritet që Kina të njoftojë blerje të avionëve Boeing, produkteve bujqësore amerikane dhe energjisë amerikane, sipas zyrtarëve amerikanë. Në këmbim, Pekini kërkon lehtësim të kufizimeve për eksportin e gjysmëpërçuesve të avancuar. Kina gjithashtu dëshiron të ulë barrierat për investime në SHBA dhe shpreson të krijojë një Bord Investimesh për të balancuar Bordin e Tregtisë të mbështetur nga Trump.

5. Fentanili

Fentanili është një nga pikat kryesore të agjendës së Trump këtë javë, sipas një zyrtari amerikan të cituar në mënyrë anonime nga Politico.

SHBA ka akuzuar prej kohësh kompanitë kineze se furnizojnë me vetëdije prekursorë kimikë për kartelet meksikane, të cilat i përdorin për të prodhuar drogën. Trump e di se presioni ndaj Kinës për fentanilin i sjell përfitime politike brenda bazës së tij “MAGA”.

Por ai ka humbur një pjesë të rëndësishme të levës së presionit, pasi Kina nuk u tërhoq nga kërcënimet me tarifa. Në mars, SHBA dhe Kina u përplasën për çështjen e fentanilit dhe tregtisë në një mbledhje të OKB-së për drogat.

Kina kërkon të hiqet nga lista vjetore e Departamentit të Shtetit për vendet kryesore të tranzitit ose prodhimit të drogës, e cila pritet të përditësohet në shtator./The Guardian

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

Analize