Shendet

Pse vendet e pasura janë kaq të prekshme nga covid-19?

Bazuar vetëm në moshën e njerëzve,  pritet që sëmundja të jetë dhjetë herë më vdekjeprurëse në Itali sesa në Ugandë

Pothuajse një vit në pandemi, studiuesit kanë identifikuar dhjetëra faktorë që mund të rrisin shanset e një personi për të vdekur  nga covid-19, duke përfshirë hipertensionin, diabetin dhe mbipeshën. Por faktori më i madh i rrezikut nga të gjithë është të qenët i vjetër. Njerëzit në të 60-at e tyre kanë dy herë më shumë gjasa të vdesin nga covid-19, sesa ata në të 50-at; shkalla e vdekshmërisë së 70-vjeçarëve është akoma më e lartë. Në të vërtetë, probabiliteti i vdekjes nga sëmundja afërsisht dyfishohet për çdo tetë vjeç. Kjo ndihmon për të shpjeguar pse vendet e vjetra dhe të pasura kanë dalë më keq sesa pritej në pandemi, krahasuar me ato më të reja, më të varfra.

Për të vlerësuar cenueshmërinë e një vendi ndaj covid-19, The Economist ka kombinuar të dhënat e popullsisë nga Kombet e Bashkuara me nivelet e fatalitetit të infeksionit specifik për moshën (NFI) për sëmundjen. Kjo e fundit u vlerësua duke përdorur të dhëna nga Brazili, Danimarka, Anglia, Suedia, Italia, Holanda, Spanja dhe pjesë të Zvicrës dhe Shteteve të Bashkuara. Nga këto të dhëna kemi llogaritur një NFI të rregulluar sipas moshës: probabiliteti që një person i përzgjedhur rastësisht nga një vend i caktuar të vdesë nëse goditet me covid-19, duke supozuar akses në kujdesin shëndetësor të ngjashëm me atë të disponueshëm në vendet e mostrës.

Ne zbulojmë se, të gjithë të tjerët, duke qenë të barabartë, Japonia është më e ndjeshme ndaj covid-19 se çdo vend tjetër në botë. Me një moshë mesatare 48 vjeç, ajo ka një NFI të pritur prej 1.3%. Italia, me një moshë mesatare 47 -vjeç, vjen pas, me 1.1%. Europa në tërësi ka një NFI të pritur prej 0.9%, nga llogaritja jonë, më e lartë se ajo e Amerikës (0.7%), Kinës (0.5%) ose Indisë (0.3%). Vendet në Afrikë, ndërkohë, kanë një NFI të rregulluar nga mosha, më pak se 0.2%. Më pak e prekshme nga të gjitha është Uganda, ku mosha mesatare është vetëm 17 vjeç dhe  NFI e pritur është thjesht 0,1%, më pak se një e dhjeta e asaj të Japonisë ose Italisë.

Sigurisht, gjithçka tjetër nuk është e barabartë. Faktorë të tjerë të rrezikut, siç janë mbipesha dhe pirja e duhanit, ndryshojnë ndjeshëm në të gjithë vendet. Sistemet e kujdesit shëndetësor gjithashtu ndryshojnë. Më e rëndësishmja nga të gjitha, nivelet e fatalitetit kanë rëndësi vetëm për ata që janë të infektuar në radhë të parë  dhe nivelet e infeksionit ndryshojnë nga vendi në vend, jo më pak për shkak të rregullave të ndryshme të distancës shoqërore dhe shkallëve të pajtueshmërisë me to. Sidoqoftë, njohja e NFI e rregulluar për moshën e vendeve është e dobishme. Kjo lejon krahasime më të drejta midis vendeve. Ai gjithashtu çon në shtëpi rëndësinë e mbajtjes nën kontroll të infeksioneve, veçanërisht në vendet me shumë njerëz të moshuar si Japonia dhe pjesa më e madhe e Europës./ The Economist. Përktheu:Gazeta Si.


Copyright © Gazeta “Si”



Më Shumë