Çfarë do të thotë humbja e Trumpit për Evropën dhe tregjet globale?

Humbja e kontrollit të të dyja dhomave të Kongresit nga republikanët përbën një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane. Demokratët kanë siguruar shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat, duke kufizuar hapësirën e veprimit të presidentit Donald Trump dhe duke hapur një kapitull të ri në marrëdhëniet mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit.

Rezultati i zgjedhjeve pritet të ketë ndikim edhe përtej SHBA-së, veçanërisht në Evropë, ku qeveritë dhe investitorët ndjekin nga afër politikat tregtare, mbështetjen amerikane për Ukrainën dhe zhvillimet në tregjet financiare.

Por sa mund të ndryshojë realisht një Kongres i kontrolluar nga demokratët për Evropën dhe ekonominë globale?

A do t’i japë fund Kongresi demokrat kërcënimit të tarifave ndaj Evropës?

Jo domosdoshmërisht. Pushteti i presidentit për vendosjen e tarifave tregtare nuk varet vetëm nga miratimi i Kongresit.

Pas rrëzimit nga Gjykata Supreme të tarifave të vendosura në kuadër të gjendjes së emergjencës në shkurt, administrata Trump i riklasifikoi ato sipas Seksionit 301 të ligjit tregtar amerikan. Kjo procedurë i jep presidentit mundësi të ndërmarrë masa tregtare pa pasur nevojë për votimin e Kongresit.

Demokratët mund të organizojnë seanca dëgjimore dhe të vonojnë konfirmimin e kandidatëve të propozuar nga Trump, por nuk mund t’ia heqin lehtësisht këtë kompetencë.

James Smith, ekonomist për tregjet e zhvilluara në bankën holandeze ING, vlerëson se përçarja në Uashington mund ta shtyjë presidentin të mbështetet edhe më shumë te kompetencat e tij ekzekutive.

Sipas tij, tarifat e reja ndaj Evropës mbeten një mundësi dhe mund të kenë pasoja për inflacionin në SHBA dhe politikën e Rezervës Federale.

Çfarë do të ndodhë me mbështetjen amerikane për Ukrainën?

Demokratët do të marrin drejtimin e komiteteve të rëndësishme të Senatit dhe do të kenë ndikim në procesin e konfirmimit të emërimeve të Trumpit. Një pjesë e tyre mbështet miratimin e fondeve të reja për Ukrainën.

Megjithatë, sfida kryesore nuk është vetëm miratimi i fondeve, por edhe sigurimi që ato të shpenzohen realisht.

Gjatë dy viteve të fundit, Shtëpia e Bardhë ka mbajtur mënjanë fonde të miratuara nga Kongresi, duke i shtyrë shpenzimet deri në fund të vitit fiskal, kur afati i përdorimit të tyre përfundon.

Nevada Joan Lee, eksperte e politikave në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, ka paralajmëruar se një Kongres demokrat mund të miratojë fonde për Ukrainën dhe ndihmën zhvillimore, por presidenti mund të mos i shpenzojë ato.

Ajo u ka bërë thirrje qeverive evropiane të mos i konsiderojnë fondet e miratuara si garanci të sigurta, por të llogarisin vetëm ndihmën që mbërrin realisht.

Si reaguan tregjet financiare?

Pas një fillimi të pasigurt, tregjet evropiane reaguan pozitivisht ndaj rezultatit zgjedhor.

Indeksi Euro Stoxx 50 u rrit me 0,8%, ndërsa DAX gjerman me 0,6%. Rritjen më të madhe ndër indekset kryesore e shënoi IBEX 35 i Spanjës, me 1,6%. Edhe kontratat e së ardhmes për indeksin amerikan S&P 500 shënuan rritje prej 0,2%.

Bankat ishin ndër përfituesit kryesorë. Aksionet e Deutsche Bank u rritën me 3,6%, ndërsa Commerzbank dhe Societe Generale me nga 3,1%.

Rritje shënuan edhe kompanitë e energjisë së pastër. Gjiganti danez i energjisë së erës Orsted fitoi 7,3%, ndërsa prodhuesi i turbinave Vestas u rrit me 5,2%.

Në të kundërt, aksionet e kompanive të mbrojtjes pësuan rënie. Investitorët vlerësuan se një Kongres demokrat mund të ngadalësojë rritjen e shpenzimeve ushtarake amerikane.

Ndërkohë, ari u rrit me 2,7%, ndërsa argjendi fitoi 4%.

Euro u forcua me 0,5% kundrejt dollarit, duke arritur në 1,1247 dollarë. Edhe Bitcoin shënoi rritje prej 1,3%, në rreth 78.300 dollarë, ndërsa nafta Brent tregtohej pranë 104 dollarëve për fuçi.

A është një Uashington i përçarë pozitiv për investitorët?

Historikisht, tregjet financiare kanë prirjen ta mirëpresin një situatë ku Shtëpia e Bardhë dhe Kongresi kontrollohen nga parti të ndryshme.

Një Kongres i përçarë mund të kufizojë miratimin e ligjeve të mëdha dhe të zvogëlojë pasigurinë për investitorët.

Sipas Luca Bindelli-t, drejtues i strategjisë së investimeve në bankën private zvicerane Lombard Odier, rendimentet e obligacioneve 10-vjeçare amerikane kanë rënë mesatarisht me 20 deri në 25 pikë bazë gjatë tre muajve pas zgjedhjeve të mëparshme të mesmandatit.

Edhe Diego Barnuevo, analist në kompaninë e pagesave Ebury, vlerëson se fitorja e demokratëve mund të ketë ndikim neutral ose lehtësisht pozitiv në perspektivën fiskale të SHBA-së, pasi Kongresi mund të frenojë agjendën shpenzuese të Trumpit dhe deficitin buxhetor.

Megjithatë, jo të gjithë analistët ndajnë të njëjtin optimizëm.

Ed Yardeni, president i Yardeni Research, paralajmëron se kjo situatë mund të jetë ndryshe nga rastet e mëparshme. Shqetësimi kryesor lidhet me tavanin e borxhit amerikan, kufirin ligjor të huamarrjes së qeverisë.

Një përplasje e gjatë politike për rritjen e këtij kufiri mund të rrisë kostot e huamarrjes dhe të krijojë pasiguri në tregjet financiare. Diego Barnuevo parashikon se çështja mund të bëhet veçanërisht e rëndësishme gjatë vitit 2027.

Çfarë pritet të ndodhë me euron?

Analistët nuk presin që rezultati i zgjedhjeve të sjellë ndryshime të mëdha afatgjata në tregun valutor.

Për dollarin, zhvillimet që lidhen me Rezervën Federale amerikane mbeten më të rëndësishme sesa ndryshimi i shumicës në Kongres.

Strategu i ING-së, Francesco Pesole, së bashku me kolegët e tij, thekson se dollari vazhdon të reagojë kryesisht ndaj politikës monetare të Fed-it, e cila nuk pritet të ndikohet drejtpërdrejt dhe menjëherë nga rezultati zgjedhor.

Ndërkohë, edhe eurozona përballet me sfida ekonomike. Çmimet e energjisë mbeten të larta, kryesisht për shkak të luftës me Iranin, ndërsa ING parashikon që inflacioni në eurozonë të qëndrojë rreth nivelit 4%.

Presion shtesë vjen edhe nga kërkesa e investitorëve për kthime më të larta nga obligacionet e qeverisë franceze.

Çfarë ndryshon realisht për Evropën?

Kontrolli demokrat i Kongresit mund t’i japë Evropës më shumë hapësirë për të negociuar me Uashingtonin dhe të kufizojë disa prej nismave të Trumpit. Megjithatë, ai nuk garanton fundin e tarifave tregtare dhe as vazhdimësinë e mbështetjes financiare dhe ushtarake për Ukrainën.

Kongresi i ri do të marrë detyrën në janar. Deri atëherë, Trump do të vazhdojë të ketë shumicën republikane në të dyja dhomat, ndërsa edhe pas ndryshimit të përbërjes së Kongresit do të ruajë të drejtën e vetos presidenciale.

Për Evropën dhe tregjet globale, kjo nënkupton se ndryshimi politik në Uashington nuk do të sjellë automatikisht një ndryshim të menjëhershëm në politikat amerikane.

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---