.png)
Nga Gazeta Si- Qeveritë dhe prodhuesit e makinave i shesin makinat elektrike si e ardhmja e transportit të gjelbër. Por një trend më pak i dukshëm po e sfidon këtë histori- shumë makina elektrike po bëhen më të mëdha.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë raportoi së fundmi se modelet më të mëdha, duke përfshirë automjetet sportive (SUV), po zënë një pjesë të madhe të tregjeve të makinave elektrike.
Në Kinë, SUV elektrike përbënin më shumë se 60% të shitjeve të makinave elektrike në vitin 2025. Në Europë, SUV përbënin pothuajse 75% të modeleve elektrike në vitin 2025. Në SHBA, shifra ishte edhe më e lartë, në më shumë se 85%.
Emetimet e SUV tani janë aq të mëdha sa, nëse të gjitha SUV do të ishin një vend, ato do të ishin një nga pesë emetuesit më të mëdhenj të CO₂ në botë. Problemi me SUV-të nuk është vetëm emetimet e tyre nga tubi i shkarkimit. Është gjithashtu madhësia, pesha, kostoja dhe mënyra se si ato përforcojnë stilin e jetës të varur nga makina.
SUV-të elektrike mund të zvogëlojnë emetimet e gazrave në krahasim me SUV me benzinë dhe naftë, por ato ende kanë nevojë për bateri më të mëdha, më shumë lëndë të para, më shumë energji dhe më shumë hapësirë rrugore sesa makinat më të vogla elektrike. Pesha e tyre më e madhe mund të kontribuojë gjithashtu në ndotjen nga konsumimi i gomave, frenave dhe rrugës, duke përfshirë grimcat e imëta të lidhura me sëmundjet e frymëmarrjes dhe kardiovaskulare.
Automjetet më të mëdha gjithashtu mund t’i bëjnë rrugët më të rrezikshme, veçanërisht për fëmijët. Një studim që përdor të dhëna për aksidentet në Britaninë e Madhe zbuloi se fëmijët e moshës 0-18 vjeç të goditur nga SUV kishin 77% më shumë shanse për lëndime fatale. Për fëmijët nën nëntë vjeç, shanset ishin më shumë se tre herë më të larta.
Kur rrugët dominohen nga makina të rënda private, ecja dhe çiklizmi bëhen më pak tërheqës, madje edhe për udhëtime të shkurtra të përditshme. Kjo ka rëndësi sepse udhëtimi aktiv (si ecja dhe çiklizmi) është një nga mënyrat më të lehta për të përfshirë aktivitetin fizik në jetën e përditshme, ndërsa prodhon pak ose aspak emetime të drejtpërdrejta të karbonit.
Rrugët e dominuara nga makinat ndikojnë njerëzit në mënyrë të pabarabartë. Familjet me të ardhura të ulëta kanë më pak të ngjarë të zotërojnë makina të reja elektrike, por ato ende përjetojnë trafikun, rrezikun, zhurmën dhe ndotjen e krijuar prej tyre. Kjo është arsyeja pse tranzicioni i transportit të gjelbër duhet të gjykohet nga më shumë sesa numri i makinave elektrike të shitura. Duhet të gjykohet gjithashtu nëse zvogëlon varësinë nga makinat dhe krijon rrugë më të shëndetshme dhe më të drejta.
Hulumtimi ynë i ri në revistën Energy Economics përdor kornizën shmangni-ndryshoni-përmirësoni për të vlerësuar dekarbonizimin e transportit. Shmangni do të thotë të zvogëloni nevojën për udhëtime të panevojshme me makinë përmes masave të tilla si puna në distancë, zhvillimi kompakt dhe qasja më e mirë në shërbimet lokale. Ndryshimi do të thotë të zhvendosni udhëtimet e mbetura në mënyra më të shëndetshme dhe me karbon më të ulët, siç janë ecja, çiklizmi, transporti publik dhe ndarja e biçikletave dhe makinave. Përmirësimi do të thotë t’i bësh automjetet që ende nevojiten më të pastra, më të lehta dhe më efikase nga ana energjetike, duke përfshirë edhe elektrifikimin.
Ky rend ka rëndësi. Nëse politika hidhet menjëherë për të përmirësuar, ajo mund të zvogëlojë emetimet për km duke e lënë sistemin më të gjerë të pandryshuar. Një qytet plot me SUV elektrike mund të mos ketë emetime të gazrave të shkarkuara, por prapëseprapë mund të vuajë nga mbingarkesa, rreziku rrugor, udhëtimi joaktiv, aksesi i pabarabartë dhe rrugët e dominuara nga automjete të mëdha.
Shumë i madh për të qenë i gjelbër?
Në studim, modeli i propozuar përdor regjistrimet e SUV-ve si një tregues të padëshirueshëm të dekarbonizimit të transportit. Rritja e tyre funksionon kundër lëvizjes drejt makinave më të vogla, më të lehta dhe më efikase nga ana energjetike. Automjetet më të mëdha dhe më të shtrenjta mund të thellojnë varësinë nga makinat pasi njerëzit të kenë investuar në një makinë të kushtueshme, kalimi në mënyra transporti jo-makinë mund të ndihet si një humbje.
Bumi i SUV-ve e ilustron këtë. Automjetet më të mëdha tregtohen si më të sigurta, më të rehatshme dhe më të dëshirueshme. Reklamimi i paraqet ato si simbole të lirisë, mbrojtjes së familjes dhe statusit, duke ndihmuar që makinat e mëdha të duken normale dhe të nevojshme edhe kur makinat më të vogla dhe opsionet më të mira të transportit mund të përmbushin shumë nevoja të përditshme.
Kjo bie ndesh me objektivat klimatike të BE-së, të cilat i japin përparësi uljes së emetimeve, përmirësimit të shëndetit publik dhe bërjes së transportit të qëndrueshëm më të arritshëm.
Ekzistojnë alternativa praktike. Politika mund të mbështesë makina elektrike më të vogla, më të lehta dhe më të përballueshme aty ku makinat janë ende të nevojshme. Gjithashtu mund ta bëjë ecjen në këmbë, çiklizmin dhe transportin publik zgjedhjet më të lehta për udhëtimet e përditshme. Kjo do të thotë korsi të mbrojtura për biçikleta, trotuare të sigurta, autobusë të besueshëm, lagje me trafik më të ulët dhe çmime rrugore që pasqyrojnë hapësirën, peshën dhe kostot e ndotjes së automjeteve më të mëdha.
Këto masa nuk kanë të bëjnë me fajësimin e shoferëve. Ato janë pro-shëndetit, pro-barazisë dhe pro-klimës. Shumë njerëz kanë nevojë për makina, veçanërisht në zonat rurale. Por qëllimi duhet të jetë zvogëlimi i varësisë së panevojshme nga makinat, jo zëvendësimi i çdo SUV-i me benzinë me një SUV elektrik.
E ardhmja e transportit nuk duhet të jetë vetëm elektrike. Duhet të jetë më e lehtë, më e shëndetshme, më e përballueshme dhe më pak e varur nga makinat.
Burimi: The Conversation. Përshtati: Gazeta Si.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje