.png)
Të heqësh kapakun e aparatit fotografik është një veprim i thjeshtë për të kapur dhe fiksuar një moment.
Pavarësisht nëse janë viktima të luftës që ikin nga ndërtesat e djegura, një gol fitues i Kupës së Botës ose një protestues që thyen një dritare, imazhet mund të ngarkohen me informacion që tregon historinë e një vendndodhjeje dhe situatë të caktuar në një fragment të caktuar kohe. Shpesh, fotot përfaqësojnë më pak se një sekondë të jetës në Tokë.
Por si mund të fotografoni diçka aq të ngadaltë sa një shtresë e madhe akulli që tkurret gjatë dekadave ose ngrohja graduale e oqeaneve? Ndryshimet klimatike dhe kriza e lidhur e biodiversitetit iu paraqesin njerëzve një kërcënim ekzistencial, çështja më sfiduese e kohës sonë. Toka është ngrohur me më shumë se 1 gradë Celsius që nga Revolucioni Industrial, dekada e fundit më e nxehta në histori. Temperaturat e oqeaneve janë rritur në 50 vitet e fundit me rreth 0.5 gradë. Antarktida humbet rreth 130 gigaton akull në vit. Por si mund të tregojë një fragment i izoluar i kohës historinë e këtij procesi pothuajse të padukshëm ndryshimi në rritje?
“Ndryshimi i klimës është i vështirë për t’u fotografuar sepse është si një cunami që lëviz ngadalë”, thotë fotografja meksikane Cristina Mittermeier. “Është një proces, më shumë se një ngjarje. Ndoshta kjo është arsyeja pse njerëzimit i është dashur kaq shumë kohë për të marrë vendime më të guximshme për të rimenduar modelet tona të energjisë, zhvillimit dhe qëndrueshmërisë. Këto pasoja na kanë ardhur deri te ne. Fotografia e klimës është një proces për të gjetur ato momente ku njerëzit mund të reflektojë mbi pasojat reale”.
Fotografia luan një rol jetik në sigurimin e dëshmive të ndryshimeve që ndodhin në planetin tonë. Hulumtimi “Survey Extreme Ice” i fotografit amerikan James Balog, për shembull, një seri kamerash që kanë qëndruar për disa kohë në Grenlandë, Islandë, Antarktidë dhe vende të tjera, ka treguar prova të pakundërshtueshme të zhdukjes së akullnajave në botë.
“Kur isha shkencëtar, mendoja se mund t’i detyroja njerëzit të ndjenin urgjencën përmes shkencës, duke u treguar atyre të dhëna dhe grafikë”, thotë Mittermeier, Inxhiniere Biokimike në Shkenca Detare.
“Unë shpejt kuptova se shumica e njerëzve nuk flasin gjuhën e ‘shkencës’ por kur i tregon dikujt një foto ose film, mund të tërheqësh më shumë emocione njerëzore”.
Së bashku me partnerin Paul Nicklen, Mittermeier është bashkëthemeluee e SeaLegacy, një organizatë që promovon mbrojtjen e oqeaneve të botës përmes tregimit vizual dhe Only One, një platformë për ruajtjen e mjedisit.
“Si fotografë, ne mund të interpretojmë dhe dokumentojmë vetëm simptomat dhe pasojat e ndryshimit të klimës,” shpjegon ajo. “Ajo që ndodh me ekosistemet dhe jetën e egër ndërsa klima e planetit tonë bëhet më e paqëndrueshme nuk është një gjë e lehtë për t’u fotografuar, por kapja e asaj drame është një mënyrë e rëndësishme për të mbajtur publikun të informuar me realitetin e kësaj krize”.
Me COP26, Konferenca e OKB-së për Ndryshimet Klimatike, që tani po mbyllet, ka thirrje për veprim vendimtar nga udhëheqësit globalë dhe fotografia ka qenë vendimtare për të treguar pasojat dhe për të gritur zërin për ndryshim.
“Uraganet dhe zjarret anembanë botës janë pasojë e një oqeani më të ngrohtë dhe ato janë sfiduese për t’u fotografuar. Përqendrimi në pasojat është bërë një dukuri e përditshme dhe ne jemi pothuajse të mpirë ndaj shkatërrimit”.
Ndryshimet klimatike janë një çështje gjithëpërfshirëse, nga përmbytjet dhe zjarret tek shkretëtirëzimi dhe thatësira, por oqeanet janë të një rëndësie më të madhe.
“Nuk mund ta imagjinoja kurrë se do të shihja shkallën e degradimit që kam parë në këto katër dekadat e fundit”, thotë Brian Skerry fotograf amerikan i National Geographic, i cili ka eksploruar oqeanet që nga fundi i viteve 1970.
“Ne po shkatërrojmë oqeanet përmes mbipeshkimit të industrializuar. Ne vazhdojmë të vrasim më shumë se 100 milionë peshkaqenë çdo vit. Ne po hedhim çdo vit në oqean rreth 18 miliardë paund plastikë, për të mos përmendur toksina, metale të rënda…”, thotë Skerry.
Skerry ka fotografuar ndikimet e ndryshimeve klimatike, duke përfshirë rënien e akullit të detit në Arktik Kanada, gjë që ka çuar në shkallë të lartë të vdekshmërisë së këlyshëve të fokave. Por ai ka dëshmuar gjithashtu ndryshime më afër shtëpisë, duke përfshirë rënien e biodiversitetit në Gjirin e Maine.
“Unë personalisht po shoh specie që po zhduken”, shpjegon ai. “Shumë gjëra që kam parë, koralet e vogla të buta, peshqit e egër, jovertebrorët si yjet e shportës, thjesht nuk shohim më për shkak të këtyre temperaturave të larta. Ne po shohim shumë specie vendase që lëvizin, gjë që krijon një çekuilibër. Në të gjithë botën, po shoh gjithashtu acidifikimin dhe gërryerjen e koraleve. Po ndodh në mënyra dramatike gjatë jetës sime dhe po ndodh çdo herë e më shumë”.
Në fillim të këtij viti, Skerry fitoi një çmim Emmy për Secrets of The Whales, një seri dokumentarësh Disney+ i filmuar në më shumë se 20 vende gjatë tre viteve, me një libër me të njëjtin emër që paraqet fotografinë e tij nënujore të gjitarëve më të mëdhenj në botë.
“Unë besoj se ndryshimi i klimës po ndikon te balenat, kryesisht ushqimin që ata hanë”, thotë ai.
“Balenat duhet të migrojnë në vende të reja, të udhëtojnë më tej dhe të zgjerojnë energji për të arritur në vendet ku mund të gjejnë ushqim. Një nga speciet më të rrezikuara të balenave në bota, balena e djathtë e Atlantikut të Veriut, ushqehet ekskluzivisht me kopepodë (krijesa të vogla që janë një burim bazë proteinash).
“Të tregosh dëmin që po ju shkaktojmë oqeaneve me anë të fotografisë është një përgjegjësi e madhe”, thotë fotografi spanjoll Daniel Beltrá, i njohur për fotografitë e tij të shkrepura nga ajri. “Ajo jep një ndjenjë perspektive dhe nxjerr në pah shkallën e madhe të problemeve. Imazhet ajrore mund të jenë gjithashtu shumë abstrakte dhe çorientuese, një enigmë për t’u zgjidhur. Nëpërmjet kësaj unë përpiqem të “josh” shikuesit të reflektojnë mbi çështjet që më shqetësojnë”.
Beltrá fotografoi derdhjen e naftës Deepwater Horizon të vitit 2010 në Gjirin e Meksikës dhe mbulon çështjet mjedisore nga Amazona në Antarktidë.
“Është shumë e vështirë të shohësh ndryshime ekstreme nëse nuk ke një njohuri të thellë të vendndodhjes”, thotë ai. “Në Amazon, shpyllëzimi nuk ndodh në një front të vetëm të përcaktuar.
Fotografi australian Ted Grambeau është i njohur për punën e tij në aventurat e sërfit në vende të largëta, duke përfshirë projekte për marka të tilla si Rip Curl, Patagonia dhe Apple. Por për 10 vitet e fundit, ai ka punuar në SeaLevel, një seri imazhesh abstrakte të dritës që godet sipërfaqen e oqeanit. “E ndjeva disi ironike, pasi kalova një jetë të zhytur në oqean dhe nuk kisha parë ndonjë ndryshim në nivelin e detit për shkak të ndryshimeve klimatike”, shpjegon ai. “Megjithëse besoja fort në shkencë, ndryshimet janë kaq delikate dhe në rritje, saqë janë pothuajse të padukshme.”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
