.png)
Një sulm vdekjeprurës me dron në Irak ka ngritur frikën e një përfshirjeje më të thellë franceze në konfliktin me Iranin dhe sulmeve të mundshme në tokën franceze.
Kur oficeri 42-vjeçar francez Arnaud Frion u vra nga një sulm me dron në bazën kurde Mala Qara pranë Erbilit të enjten në mbrëmje, sulmi ngriti pyetjen që shkon përtej vetë incidentit: çfarë do të thotë kjo për strategjinë e Francës në rajon? A mund ta shtyjë Parisin drejt një përfshirjeje më të madhe ushtarake në Irak dhe Lindjen e Mesme, apo edhe në operacionin e vazhdueshëm kundër Iranit?
Frederic Encel studiues gjeopolitik i specializuar në çështjet e Lindjes së Mesme dhe aleancat e sigurisë perëndimore, në librin e tij të fundit, “La guerre mondiale n’aura pas lieu” (“Nuk do të ketë luftë botërore”), sfidon narrativat e fundit të botës mbi konfliktin global.
A e urdhëroi Irani sulmin?
“Sigurisht, ekziston një lidhje me Iranin. Irani e qorton Francën për ‘neutralitetin e saj dashamirës’ në koalicionin SHBA-Izrael”, shpjegon Frederic Encel. Teherani gjithashtu e mban Parisin përgjegjës për aleancën e saj mbrojtëse me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe për kapjen e raketave iraniane që kalonin hapësirën ajrore jordaneze në rrugën drejt Izraelit në vitet 2024 dhe 2025.
Jean-Marc Vigilant, gjeneral major francez në pension i Forcave Ajrore dhe Hapësinore, i cili komandoi forcat franceze gjatë Operacionit Chammal në Irak dhe Siri, ndan pikëpamjen se lidhja ekziston.
“Ajo që ata po përpiqen të bëjnë është të godasin interesat amerikane në rajon, dhe Izraelin sigurisht, por edhe vendet që strehojnë forcat amerikane. Dhe tani ata po e shtrijnë këtë tek aleatët e këtyre vendeve, përfshirë Francën.”
Ai shpjegon se milicitë shiite të mbështetura nga Irani në Irak kanë synuar rregullisht forcat e koalicionit, përfshirë forcat franceze të vendosura si pjesë e Chammal, një operacion ushtarak francez i nisur në vitin 2014 në Irak dhe Siri për të ndihmuar në kufizimin e zgjerimit të të ashtuquajturit Shtet Islamik (ISIS) dhe për të mbështetur Ushtrinë Irakiane.
Franca ka qenë kontribuesi i dytë më i madh në koalicion që nga viti 2014 me vendosje tokësore, ajrore dhe detare. Në koordinim me qeverinë irakiane, Operacioni Chammal që është në vazhdim ofron mbështetje ushtarake për forcat lokale që luftojnë ISIS-in, si dhe misione trajnimi dhe këshillimi.
“Të gjitha forcat Chammal që u vendosën në rajon, dhe në veçanti në Irak, vuajtën nga kjo, veçanërisht në Bagdad”, kujton Vigilant.
“Në Bagdad, të gjithë duruam zjarr nga milicitë shiite pro-iraniane në tokën irakiane. Pra, kjo nuk është asgjë e re.”
Strategjia e Iranit, argumenton ai, është ajo e përshkallëzimit të qëllimshëm në të gjitha frontet në përgjigje të sulmeve në territorin e tij. Qëllimi është të ngrejë një ‘pykë’ midis shteteve të Gjirit dhe vendeve europiane nga njëra anë dhe Izraelit dhe SHBA-së nga ana tjetër, duke ushtruar presion mbi të parën që të mbështetet te e dyta për të ndaluar sulmet ndaj Iranit.
Megjithatë, Vigilant vëren se kjo strategji ka dhënë efekt të kundërt: “Duke kryer këto veprime gjithëpërfshirëse, ata në fakt kanë arritur të kundërtën: ata kanë krijuar një front pothuajse të bashkuar kundër tyre. Sepse duke sulmuar qëllimisht vendet që nuk kishin ndërmend t’i sulmonin – si Emiratet dhe Katari – ata tani kanë një bllok të unifikuar përballë tyre.”
A është Franca tani një objektiv?
Të premten, grupi pro-iranian irakian Ashab al-Kahf, ndërsa nuk mori përgjegjësinë për sulmin e së enjtes në bazën franceze, lëshoi një deklaratë duke paralajmëruar se “të gjitha interesat franceze në Irak dhe në rajon” tani do të jenë në shënjestër, duke përfshirë trupat tokësore dhe aeroplanmbajtësen Charles de Gaulle.
Encel e merr seriozisht kërcënimin dhe paralajmëron se mund të mos ndalet në kufijtë e Irakut.
“Irani dhe përfaqësuesit e tij, përfshirë Hezbollahun, organizuan sulme kundër Francës që në vitet 1980, jo vetëm në Liban, por edhe në tokën franceze”, kujton ai. “Pra, për fat të keq, kjo mund të ndodhë përsëri. Sulme të tentuara mund të ripërtërihen, ose atje – në Irak, Liban ose gjetkë – ose në vetë Francën.”
Vigilant pranon një vazhdimësi të qartë midis teatrove të jashtme të operacionit dhe territorit kombëtar. “Padyshim, rreziku është aty, kërcënimi është aty. Dhe kjo ishte parashikuar që nga fillimi i sulmeve izraelito-amerikane, pasi Ministri i Brendshëm urdhëroi një rritje të nivelit të gatishmërisë në të gjithë vendin tonë, në të gjitha vendet e ndjeshme”, thotë Vigilant.
“Rreziku është real, kërcënimi është i pranishëm. Dhe nëse iranianët shohin një mundësi, jam i sigurt se do ta shfrytëzojnë atë”.
Kërcënimi që paraqet Ashab al-Kahf
I themeluar në vitin 2019, Ashab al-Kahf, i cili u riemërua në vitin 2024 si Kataib Sarkhat al-Quds, është një grup i fshehtë shiit irakian që mbështet hapur Iranin ndërsa synon si autoritetet irakiane ashtu edhe forcat kurde. Analistët e konsiderojnë atë pjesë të një rrjeti më të gjerë të milicive të mbështetura nga Irani që Teherani mund t’i aktivizojë në të gjithë rajonin, të njohura për sulme të shpejta duke përdorur njësi të vogla dhe të lëvizshme.
Sulmet e tyre ndaj trupave perëndimore në rajonin gjysmë-autonom të Kurdistanit në Irak janë intensifikuar ndjeshëm. Sipas autoriteteve lokale, rajoni u godit nga dhjetëra sulme me dronë dhe raketa brenda një dite të vetme, përfshirë një goditje ndaj një baze italiane të enjten, megjithëse pa viktima.
Jean-Marc Vigilant beson se ata qartësisht kanë mjetet për të kërcënuar forcat franceze dhe amerikane në rajon.
“Përvoja ime personale është se në atë kohë, ata qëllonin raketa- më saktë, nga kamionçina- duke kryer zjarr indirekt ndaj kampeve të koalicionit. Dhe meqenëse ishin në automjete, sapo qëllonin, largoheshin, gjë që e bënte të pamundur kapjen e tyre. Ne kemi radarë kundër-baterie të aftë për të zbuluar se nga vinte një e shtënë bazuar në trajektoren e raketës hyrëse. Por shumë shpesh, edhe forcat irakiane me të cilat po bashkëpunonim për t’i kapur ata kishin vështirësi të mëdha në gjurmimin e qëlluesve.”
Kohët e fundit, këto grupe kanë vendosur edhe dronë, duke i shtuar një dimension të ri dhe domethënës aftësisë së tyre sulmuese.
Lëvizja tjetër e Francës
Të premten, Presidenti francez Emmanuel Macron këmbënguli se Franca nuk është në luftë me asnjë vend, duke e përshkruar rolin e saj në Lindjen e Mesme si thjesht mbrojtës. Duke e quajtur sulmin që vrau Arnaud Frion “të papranueshëm”, ai theksoi se trupat franceze po vepronin brenda një koalicioni ndërkombëtar kundër terrorizmit dhe në mbështetje të sovranitetit të Irakut.
Macron nuk pranoi të përshkruante ndonjë përgjigje të mundshme ose “skenarë lufte”, por çfarë mund të bënte Franca tani?
Encel e përshkruan Francën si “shtetin e vetëm europian të aftë të shkaktojë dëme serioze” ndaj grupeve pro-iraniane.
“Mund ta imagjinoni fare mirë që Franca, edhe së bashku me disa aleatë shumë të vlefshëm si britanikët, nuk mund ta shkatërrojë e vetme tërësinë e milicive pro-iraniane. ISIS-i, në fakt, nuk u shkatërrua plotësisht ushtarakisht. Por Franca ka mjetet dhe ja ku është, sinqerisht, i vetmi shtet perëndimor përveç Shteteve të Bashkuara, dhe sigurisht i vetmi shtet europian, që është në gjendje të shkaktojë kosto shumë serioze, për t’u hakmarrë kundër manovrave terroriste të grupeve pro-iraniane.”
Megjithatë, ai nuk pret që Parisi t’i bashkohet zyrtarisht operacionit SHBA-Izrael. Meqenëse ishte një milici, jo vetë Irani, që goditi forcat franceze, Parisi ka të ngjarë të synojë grupe specifike në vend që të përshkallëzojë situatën drejt një përballjeje të drejtpërdrejtë me Teheranin.
Burimi: Euronews. Përshtati: Gazeta Si.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje