.png)
Në fund të janarit në Wentzville, Missouri, bordi i shkollës së qytetit votoi për të kërkuar që libri “Syri më blu”, romani i parë i shkrimtares së admiruar amerikane, Toni Morrison, të tërhiqej nga bibliotekat e shkollave të mesme. Toni Morrison, gruaja me ngjyrë fitoi çmimin Nobel Çmimi për letërsi në 1993 dhe ishte fituese e çmimit Pulitzer në 1988.
Vendimi u mor në vazhdën e nismave të tjera të ngjashme që janë shumë në diskutim në Shtetet e Bashkuara, dhe të cilat në disa shkolla të shteteve me shumicë republikane tashmë kanë çuar në ndalimin e librave që flasin për racizmin, seksualitetin ose tema të tjera që konsiderohen të papërshtatshme ose të trajtuara në një mënyrë të papërshtatshme. Përfshirë, në disa raste, edhe “klasikë” shumë të suksesshëm.
Në Tenesi, Bordi i Shkollës së Qarkut McMinn votoi njëzëri për të përjashtuar “Maus”, romanin grafik të mirënjohur të Holokaustit nga karikaturisti amerikan, Art Spiegelman, i vetmi roman komik që fitoi Pulitzer në vitin 1992. Arsyeja e dhënë i referohet pranisë së blasfemisë dhe lakuriqësisë, si dhe një paraqitje e dhunës dhe vetëvrasjes që konsiderohet e papërshtatshme për nxënësit e shkollave të mesme. “Maus” është historia e përvojës së prindërve të autorit, hebrenjve polakë që i mbijetuan Aushvicit (nëna e Spiegelman-it më pas kreu vetëvrasje në 1968).
“Ka një gjuhë të vrazhdë dhe të keqe në këtë libër”, tha drejtori i shkollës publike të qarkut, siç raportohet në procesverbalin e mbledhjes së votimit. Në një deklaratë të mëvonshme, këshilli tha se një nga qëllimet e tij është “të pasqyrojë vlerat e komunitetit të cilit i shërben” dhe se Maus është një libër “shumë i rritur” për t’u përdorur në shkolla. Në një intervistë të fundit me rastin e Ditës së Përkujtimit, Spiegelman tha se ai kishte përshtypjen, duke lexuar atë raport, se anëtarët e bordit të shkollës po pyesnin veten “Pse nuk mund të mësosh një Holokaust më të bukur?”
Në ditët pas polemikave, për të përkuar me Ditën e Përkujtimit, shitjet e Maus në Amazon u rritën ndjeshëm. Përveç kësaj, jo shumë larg nga McMinn County, një mbledhje fondesh e nisur nga një dyqan në Knoxville për të blerë kopje të librit që do t’u shpërndaheshin falas studentëve, mori mbi 73,000 euro brenda pak ditësh.
Raste pjesërisht të ngjashme me ato të “Maus” dhe “Syri më blu”, – historia e një vajze të re me ngjyrë në Ohio në vitet 1940, e cila dëshiron shumë sytë blu sepse ndihet e shëmtuar dhe e shtypur për shkak të ngjyrës së lëkurës së saj – kanë ndodhur muajt e fundit në të tjera Shtetet amerikane dhe shkolla të tjera. Në përgjithësi, faqet dhe gazetat që merren me to tentojnë t’i bashkojnë dhe t’i përshtatin ato brenda një tendence më të gjerë për të kufizuar praninë e librave që kanë të bëjnë me temën e seksualitetit dhe diskriminimit gjinor në programet shkollore ose bibliotekat, pasi disa prindër, aktivistë, politikanë dhe ligjvënës konservatorë e shohin përçarëse ose shumë afër ideologjive të majta.
Në përpjekje për të bashkuar historinë e protestave të fundit, “The New York Times” shpjegoi se shumë nga librat e diskutueshëm janë pjesë e listave të shpërndara fillimisht në Facebook nga grupe dhe organizata lokale si “Moms for Liberty”, e themeluar në Florida në fillim të vitit 2021, dhe të cilat kanë pasur më pas një difuzion më të gjerë. Grupe të tjera si “No Left Turn in Education” kanë sugjeruar idenë se ato libra “përdoren për të përhapur ideologjitë ekstremiste dhe raciste midis studentëve”.
Duke u konsultuar me ato lista, prindërit e nxënësve në shumë shkolla më pas kontaktuan bibliotekat për të zbuluar nëse ato libra ishin në dispozicion apo jo dhe kërkuan që ato të tërhiqeshin. Sipas disa njerëzve, kërkesa do të legjitimohej nga e drejta e prindërve për të zgjedhur se cilët libra janë pak a shumë të përshtatshëm për edukimin e fëmijëve të tyre. Sipas të tjerëve, tërheqja e atyre librave nga bibliotekat do t’i privonte prindërit e tjerë nga kjo e drejtë, të cilët mendonin se librat e diskutueshëm ishin të përshtatshëm. Mbledhja e librave që kanë të bëjnë me racizmin dhe ngacmimin seksual mund ta bëjë më të vështirë për studentët që t’i diskutojnë hapur këto çështje.
“Syri më blu” i Morrison-it, i cili në disa pasazhe përfshin edhe historinë e një marrëdhënieje inçesti dhe dhunës ndaj të miturve, është një nga librat që më së shpeshti përfundon në listat e atyre që zakonisht ndalohen sipas Shoqatës Amerikane të Bibliotekave, më e vjetra dhe më e madhja amerikane. Në një nga raportet e saj paraprake, shoqata regjistroi 330 përpjekje censurimi midis shtatorit dhe nëntorit, “një kulm i paprecedentë”: raste që lidhen kryesisht me libra që trajtojnë histori dhe përvoja të jetuara nga zezakët, minoritetet dhe personat LGBT +.
Sipas Chris Finan, drejtor i organizatës amerikane të mendimit të lirë “Koalicioni Kombëtar Kundër Censurës”, nuk ka pasur kaq shumë kërkesa urgjente për tërheqjen e librave nga bibliotekat e shkollave që nga vitet 1980, kur kishte një lëvizje konservatore të ngjashme me atë të sotmen. Megjithatë, ndryshe nga atëherë, si ato të kërkuara, ashtu edhe kundërshtimet ndaj atyre që kërkohen ndodhin sot në një mjedis të kushtëzuar nga mediat sociale dhe në një kontekst të prirjes më të madhe të botuesve për të botuar libra të zhanreve më të ndryshme, shpjegoi Finan.
Libra të tjerë që së fundmi iu nënshtrohen kërkesave për censurë janë “Il giardiniere” i Jonathan Evison dhe romani grafik “Gender Queer: A Memoir” nga karikaturistja Maia Kobabe. Por në listat e qarkulluara në rrjetet sociale bëjnë pjesë edhe librat jo-fiction si “Historia e popullit amerikan”.
Në dhjetor, mes shqetësimeve në rritje të disa prindërve për “indoktrinimin” e fëmijëve të tyre, një ligj iu propozua Senatit të Shtetit të Oklahomas që do të ndalonte bibliotekat e shkollave publike të kishin ose të promovonin libra që fokusohen në seksualitetin, orientimin seksual dhe identitetin gjinor, dhe në libra të përgjithshëm me përmbajtje seksuale të pamiratuara nga prindërit e nxënësve. “Sistemi ynë arsimor nuk është vendi për mësime morale që duhet t’u lihen prindërve dhe familjeve”, tha senatori republikan, Rob Standridge, autor i projektligjit.
Në Wyoming tetorin e kaluar, Zyra e Prokurorit të Qarkut Campbell shqyrtoi akuzat kundër zyrtarëve të bibliotekës publike për bërjen e librave të tillë si “Sex is a funny word” nga Cory Silverberg dhe Fiona në seksionin e librave për adoleshencë. “How Do You Make a Baby?” nga Anna Fiske.
Më parë, një shfaqje magjike për djemtë e planifikuar në të njëjtat biblioteka ishte anuluar pas kërcënimeve të marra nga punonjësit e bibliotekës dhe autorja e atij emisioni pasi identiteti i saj si një grua transgjinore ishte shfaqur në mediat sociale.
Në nëntor, në Virxhinia, Bordi i Shkollës së Qarkut Spotsylvania votoi unanimisht për heqjen e librave me material “seksualisht eksplicit” nga raftet e bibliotekave të shkollave, një vendim që u anulua më vonë pas protestave të shumta nga disa prindër dhe vëmendjes së marrë në shtypin kombëtar. Duke folur se çfarë duhet bërë me librat e ndaluar, dy anëtarë të bordit të shkollës sugjeruan djegien e tyre.
Marrë nga Il Post, përshtati në shqip Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
