.png)
Më shumë shtrime në spital mes të vaksinuarve: si të interpretohen të dhënat e “paradoksit izraelit”. Është folur shumë për të dhënat e fundit nga Izraeli, të cilat duket se sugjerojnë një rënie të efektivitetit të vaksinës kundër rasteve të rënda Covid për shkak të variantit Delta.
Paradoksi i “Simpson”
Numrat këtë javë treguan se, nga 515 pacientë të shtruar aktualisht në spital për Covid të rëndë, 301 (58.4%) ishin plotësisht të vaksinuar. Kjo nuk do të thotë që vaksinat nuk janë efektive (ose janë më pak se sa pritej), por vetëm se numrat janë “mashtrues” nëse nuk i referohen një konteksti specifik. Këto përqindje, në fakt, ngatërrohen nga mosha e vaksinuar dhe nga shkalla e lartë e vaksinimit të Izraelit dhe krijojnë “paradoksin izraelit”, i cili është i njohur në statistika si “paradoksi Simpson”. Le të shohim se çfarë është dhe si po na tregojnë numrat në fakt që vaksinat ende mbrojnë mirë (në këtë rast Pfizer, duke qenë Izrael).
Sipas të dhënave të fundit, efektiviteti i vaksinimit kundër rasteve të rënda, duket të jetë mjaft i ulët në vend, duke u vendosur në rreth 67% kur pritet të jetë rreth 96%. I njëjti efektivitet i matur brenda dy grupmoshave, megjithatë, luhatet midis 85% dhe 92%: pse? Është “paradoksi izraelit”, siç shihet në Tabelën 1 të përpiluar nga Jeffrey S. Morris, profesor dhe drejtor i Biostatistikës në Shkollën e Mjekësisë Perelman në Universitetin e Pensilvanisë, SHBA (bazuar në të dhënat e siguruara nga qeveria izraelite).
Seti fillestar
Kur flasim për përqindje, gjithmonë duhet t’i referohemi një grupi. Mënyra se si grupi fillestar është i përbërë, është themelor. Le të supozojmë se shtrimet në spital kanë të bëjnë me 100% të njerëzve të vaksinuar dhe 0% të njerëzve të pavaksinuar. Shpjegimi matematikor për këtë situatë të veçantë mund të jetë se grupi fillestar ka të bëjë me një popullsi 100 % të vaksinuar. Natyrisht, secila përqindje do të kishte të bënte vetëm me njerëzit e vaksinuar.
Me SARS-CoV-2 variablat e rëndësishme janë mosha e njerëzve (sepse rreziku i shtrimit në spital është drejtpërdrejt proporcional me vjetërsinë), përqindja e popullsisë e vaksinuar me dy doza, por jo vetëm, edhe mënyra se si normat e vaksinimit në grupmosha.
Vetëm në këtë mënyrë mund të bëhen dallime të mira në efektivitetin e vaksinave. Vetëm në këtë mënyrë vlerat e paraqitura në Tabelën 1 bëhen ato të Tabelës 2 të përshkruara më poshtë: efektiviteti në lidhje me grupmoshat individuale dhe rreziku i tyre për të përfunduar në spital për Covid është përsëri “në linjë” me atë që ne do të prisnim nga vaksinat, me pothuajse të gjitha vlerat rreth 90% efektivitet në parandalimin e rasteve të rënda tek të moshuarit e vaksinuar.
Llogaritja dhe “hakmarrja” e vaksinave
Ja se si arrin atje: Paneli i të dhënave të Izraelit Covid tregon se gati 60% e të gjithë pacientëve të shtruar në spital janë të vaksinuar. Ndërsa këto numra janë të vërtetë, citimi i tyre si dëshmi e efikasitetit të ulët të vaksinave është i gabuar. Faktorët kryesorë që kontribuojnë në “konfuzionin” e cituar nga Profesor Morris në blogun e tij janë: nivelet e larta të vaksinimit në vend, fakti që 85% e të pavaksinuarve janë të rinj, se 90% e të moshuarve janë të vaksinuar dhe se të moshuarit kanë më shumë gjasa të shtrohen në spital sesa të rinjtë (mbi 50 vjeç 20 herë më shumë se fëmijët dhe moshat nën 50 vjeç).
“Pas marrjes parasysh të normave të vaksinimit dhe shtresimit sipas grupmoshave, nga të njëjtat të dhëna mund të shihet se vaksinat mbajnë efikasitet të lartë (85-95%) në lidhje me sëmundjet serioze, duke treguar se Pfizer është ende shumë e mirë. Kundër variantit Delta në Izrael.
Në rastin e efikasitetit të vaksinës, në lidhje me sëmundjet e rënda, fakti që si statusi i vaksinimit, ashtu edhe rreziku i sëmundjeve të rënda janë sistematikisht më të larta në grupmoshën më të vjetër i bën numrat e përgjithshëm të efikasitetit (kur vlerësohet pa shtresëzim moshe) komplekse, shkruan Morris.
Shembull midis dy grupeve
Ky efekt quhet “paradoksi Simpson”, një fenomen i njohur mirë në statistika, kështu që ndonjëherë një prirje që vlen brenda secilit grup, mund të përmbyset nëse informacioni i grupit nuk merret parasysh. Në një grup me 95% të vaksinuar, infeksionet në mesin e të vaksinuarve, do të tejkalonin numrin e atyre të pavaksinuarve, thjesht sepse ka shumë më tepër njerëz të vaksinuar ndër të cilët virusi mund të përhapet.
Në një grup me 20% të vaksinuarve ku të gjithë janë të ekspozuar ndaj virusit, shumica e të pavaksinuarve do të infektoheshin dhe shumica e të vaksinuarve jo. E gjitha varet nga grupi fillestar.
Kjo shpjegon normat e larta të shtrimit në SHBA
Të dhënat nga Izraeli sugjeruan një efikasitet të reduktuar të vaksinave ndaj variantit Delta, ose një rënie të të njëjtit efikasitet pas 4-6 muajsh. Kjo ka nxitur ndjenjën anti-vaksinë, por siç mund ta shihni, numrat nuk “i hedhin poshtë” vaksinat.
I njëjti ndryshim midis normave të shtrimit në Britani dhe SHBA (në dëm të Shteteve të Bashkuara, ku spitalet janë nën stres), mund të shpjegohet me të njëjtin kujdes, duke kuptuar se sa të moshuar nuk janë vaksinuar ende në të dy vendet: SHBA vaksinuan të moshuarit e tyre më pak se në Mbretërinë e Bashkuar. Në imazhin e mësipërm, Figura 3, të përpiluar në të dhënat e CDC, NHS England dhe ONS nga Colin Angus, një studiues në Shkollën e Shëndetit dhe Kërkimeve të Ndërlidhura në Universitetin e Sheffield, tregon kufirin e njerëzve pa vaksinim në klasat e ndryshme me ngjyrë gri, një diferencë që në Britaninë e Madhe pothuajse nuk ekziston në popullatën e moshuar.
Vaksinat “mbajnë” edhe kundër Delta-s
Këto analiza që i referohen asaj që thonë numrat, mund të zbatohen për të gjitha përqindjet që “tingëllojnë të papërshtatshme”, madje edhe ato që i referohen viktimave ose infeksioneve midis të vaksinuarve në vende të ndryshme: ato duhet të studiohen duke u shtresuar sipas moshës dhe shkallës së vaksinimit.
Ato të përshkruara më lart janë vetëm shembuj. Përfundimi është se ka prova shumë të forta se vaksinat kanë efikasitet të lartë në mbrojtjen kundër sëmundjeve serioze, madje edhe për variantin Delta dhe se edhe të dhënat izraelite, të cilat në sipërfaqe duket se sugjerojnë se vaksina Pfizer mund të ketë një efikasitet në rënie, në fakt konfirmojnë pozitivitetin e imunizimit.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje