Gazeta Si – Një nga fjalët më të diskutuara në industrinë e teknologjisë në vitin 2025 ishte “agjent”, një term që tregon një sistem inteligjence artificiale të aftë të veprojë në mënyrë autonome në emër të një përdoruesi, siç është rezervimi i fluturimeve ose bërja e blerjeve online thjesht duke futur një kërkesë me tekst.
Gjatë vitit 2025, OpenAI dhe Perplexity publikuan dy shfletues (ChatGPT Atlas dhe Comet) me aftësi të bazuara në agjentë, ndërsa kompani të tjera po zhvillojnë chatbot-e gjithnjë e më të aftë për të vepruar në emër të përdoruesve.
Sot, agjentët kanë aftësi mjaft të kufizuara, pjesërisht, sepse ata veprojnë në një ueb që nuk është projektuar për ta, por për përdoruesit njerëzorë.
Për të qenë në gjendje të kryejë gjithnjë e më shumë veprime online bazuar në një kërkesë të thjeshtë, AI duhet të jetë në gjendje të “komunikojë” me çdo faqe interneti ose shërbim online: për momentin, megjithatë, nuk është e qartë se si do të arrihet kjo.
Nëntorin e kaluar, për shembull, Amazon paditi Perplexity, duke e akuzuar atë se i bënte agjentët e saj të padallueshëm nga përdoruesit njerëzorë, ndërsa Airbnb bllokoi agjentët e OpenAI, duke i quajtur ata “ende jo gati” për të bërë rezervime në platformë.
Për shumë kompani, rreziku është që ata thjesht të bëhen një bazë të dhënash nga e cila mund të tërheqin chatbot-et, duke humbur çdo pikë kontakti me përdoruesit.
Për ta transformuar uebin në një mjedis më pak armiqësor për agjentët, është e nevojshme pjesëmarrja e sa më shumë palëve të interesuara.
Eksperimenti që ka dhënë rezultatet më të mira deri më tani, është “Model Context Protocol” (MCP), një protokoll komunikimi i zhvilluar në mesin e vitit 2024 nga Anthropic, kompania që zhvillon chatbot-in “Claude”.
MCP mund të shihet si “një port USB-C për aplikacionet e AI-së”, domethënë një sistem universal për lidhjen dhe mundësimin e AI-ve të komunikojnë me pjesën tjetër të uebit.
I lindur si një projekt personal nga David Soria Parra dhe Justin Spahr-Summers, dy punonjës të Anthropic, projekti u përhap së pari brenda kompanisë dhe më pas në të gjithë industrinë, duke u miratuar nga OpenAI, Google dhe Microsoft.
Në një farë mënyre, MCP i ngjan funksionimit të API-ve (Ndërfaqet e Programimit të Aplikacioneve), ndërfaqet që lejojnë aplikacionet dhe faqet e internetit të komunikojnë me njëra-tjetrën.
API-të veprojnë si ndërmjetës midis shërbimeve të ndryshme online dhe përdoren për të aksesuar faqet e internetit ose aplikacionet duke përdorur Google ose Facebook, ose për të integruar Google Maps në një aplikacion, për shembull.
Megjithatë, API-të janë të dizajnuara për zhvilluesit njerëzorë: çdo shërbim ka rregullat dhe dokumentacionin e vet specifik, të cilat programuesit duhet t’i ndjekin për të bashkëvepruar me to.
Megjithatë, me MCP, një chatbot mund të pyesë një faqe interneti (konkretisht, serverin e saj MCP) për të zbuluar se çfarë mund dhe nuk mund të bëjë me të.
Është një ndryshim delikat, por domethënës: ndërsa API-të janë dokumente procedurale për operatorët njerëzorë, MCP i drejtohet drejtpërdrejt IA-së.
Qëllimi i MCP nuk është të zëvendësojë API-të, por më tepër t’i plotësojë ato për të bërë gjithnjë e më shumë shërbime të përdorshme nga agjentët.
Deri në dhjetorin e kaluar, një nga kritikat e drejtuara ndaj MCP ishte se nuk ishte vërtet neutral. Anthropic e kishte krijuar atë si një projekt me burim të hapur (që do të thotë falas dhe i modifikueshëm nga kushdo), por kishte nga ata që kishin frikë se kompania mund të ndryshonte mendje dhe ta mbyllte në të ardhmen.
Prandaj, muajin e kaluar, Anthropic ia dhuroi MCP Fondacionit Linux, organizatës jofitimprurëse që mbështet zhvillimin e Linux, sistemit operativ me burim të hapur.
MCP nuk është i vetmi projekt i këtij lloji që i është dhuruar Fondacionit Linux: Block, një kompani shërbimesh të teknologjisë financiare, dhuroi gjithashtu Goose, agjentin e saj me burim të hapur, dhe OpenAI bëri të njëjtën gjë me Agents.md, një format universal për zhvillimin e agjentëve.
Dhjetorin e kaluar, OpenAI, Anthropic dhe Block themeluan Fondacionin Agentic AI (AAIF), një organizatë jofitimprurëse që përfshin gjithashtu Google, Microsoft dhe Amazon Web Services, dhe e cila promovon zhvillimin e uebit për agjentët e IA-së.
AAIF do të kontrollohet gjithashtu nga Linux Foundation, CEO i të cilit, Jim Zemlin, i tha “The Verge” se nuk kishte parë kurrë kaq shumë interes për një iniciativë si kjo: “Mezi po përballoj numrin e thirrjeve që vijnë nga organizatat që duan të bashkohen”.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
