.png)
Nga Gazeta “SI”- Fatos Kongoli lindi me 12 janar 1944, në Elbasan në një kohë kur Shqipëria po hynte në një nga periudhat më të trazuara të historisë së saj moderne. Formimi i tij intelektual nuk nisi në letërsi, por në matematikë, një disiplinë që e studioi pjesërisht në Pekin dhe pjesërisht në Tiranë, ku u diplomua në vitin 1967.
Megjithatë, rruga e tij profesionale dhe krijuese do të lidhej ngushtë me të shkruarit dhe me pasqyrimin e thellë të realitetit njerëzor shqiptar.
Për një kohë të gjatë, Kongoli punoi si gazetar letrar dhe redaktor në Shtëpinë Botuese “Naim Frashëri”, duke qenë dëshmitar nga afër i mekanizmave të kulturës zyrtare gjatë diktaturës, por edhe i ndryshimeve të mëdha që solli rënia e regjimit komunist. Pikërisht këto përvoja u shndërruan më vonë në materie letrare, duke e bërë atë një nga shkrimtarët më përfaqësues të letërsisë shqiptare pas viteve ’90.
Kongoli është autor i një vargu veprash, ku spikasin veçanërisht romanet e tij, të cilat kanë gjetur jehonë të gjerë si te lexuesi shqiptar, ashtu edhe ai i huaj. Në qendër të krijimtarisë së tij qëndron njeriu i thjeshtë, i thyer nga historia, i zhveshur nga iluzionet dhe i përballur me pasojat morale e psikologjike të diktaturës dhe tranzicionit.
Për këtë arsye, Fatos Kongoli shpesh është cilësuar si shkrimtari simbol i tranzicionit shqiptar, një autor që i dha zë zhgënjimit, ankthit dhe pasigurisë së një shoqërie në ndryshime të dhimbshme.
Veprat e tij janë botuar në shumë vende të Europës, përfshirë Francën, Italinë, Zvicrën, Greqinë, Gjermaninë, Poloninë, Britaninë e Madhe dhe Spanjën, ndërsa janë komentuar në disa nga mediat më prestigjioze europiane, si Le Monde, Le Figaro, La Stampa, Le Temps, Der Tagesspiegel, The Guardian dhe The Independent. Kjo prani ndërkombëtare e ka vendosur Kongolin ndër autorët shqiptarë më të përkthyer dhe më të njohur jashtë vendit.
Ai është tri herë fitues i çmimit “Për librin më të mirë në prozë” nga Ministria e Kulturës, fitues i çmimit ndërkombëtar “Balkanika”, si dhe i çmimit më të lartë letrar në Shqipëri, “Penda e Artë”. Në vitin 2010 u nderua nga Presidenti i Francës me titullin “Kalorës i Legjionit të Nderit”, një nga dekoratat më prestigjioze franceze, ndërsa po atë vit u shpall “Qytetar Nderi” i Elbasanit.
Më vonë, në vitin 2017, iu akordua titulli “Doktor Honoris Causa” nga Universiteti “Ismail Qemali” i Vlorës.
Romani i tij “Lëkura e qenit” u shpall libri i muajit në Gjermani në qershor të vitit 2006, ndërsa në vitin 2019 Shoqata e Botuesve Kosovarë e vlerësoi me çmimin “Shkrimtari i vitit” për romanin “Gënjeshtarë të vegjël”.
Sot, Fatos Kongoli mbetet një nga figurat më të rëndësishme të letërsisë shqipe bashkëkohore dhe një kronikan i heshtur, por i pamëshirshëm, i dramave të tranzicionit shqiptar, një shkrimtar që e ktheu dhimbjen kolektive në art letrar të qëndrueshëm dhe universalisht të kuptueshëm.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
