Art dhe Kulture

Ermal Meta kujton diktaturën në Shqipëri: Historia e arrestimeve të xhaxhait tim piktor

“Më pëlqejnë ekstremet. Në mes ka gjithmonë një turmë të madhe dhe konfuzion. Unë gjithmonë kam jetuar në ekstreme në gjithçka që ndiej: kur jam mirë, jam mirë; kur ndihem keq, ndihem tmerr. Unë jam gjithmonë në udhëtime”.

I abonuar në podiumin e Festivalit të Sanremos (dy vende të treta dhe një fitore me Fabrizio Moron), Ermal Meta sot do të shfaqet në një version hologram në stacionet e Roma Termini, Milanos dhe Napolit: çdo pesë minuta, ai do të shfaqet në 3D për të kënduar “single”-in e tij të ri, “Uno”, me imazhet e grupit që lëviz në një skenë: “Unë jam zakonisht ai në skenë, por meqenëse nuk mund të shkoj atje, mendova se do të dërgoj kopjen time digjitale: vazhdo përpara dhe pastaj do të vij dhe unë”.

Në këtë intervistë të gjatë, kantautori i njohur shqiptar flet edhe për fëmijërinë e tij dhe mënyrën sesi e ka përjetuar periudhën e diktaturës në moshën 12-vjeçare, një vit para se të largohej drejt Italisë.

Ai rrëfen mes të tjerash edhe historinë e arrestimeve të xhaxhait të tij tij piktor, i cili tallej me sistemin përmes veprave të tij: “Është një mrekulli që nuk e vranë”.

Cila është utopia e atyre që bëjnë muzikë?

E them për veten time, por e di që është kështu për të gjithë, të gjithë këngëtarët mendojnë se mund ta ndryshojnë botën. Pak, por ata mendojnë se po. Në realitet, i ndodh një në një milion të revolucionarizojë botën me një këngë, por të gjithë të tjerët kanë mbetur me energjinë e pastër për ta provuar atë.

Dikur, këngët e protestave shoqëronin revolucionet, sot të gjithë jemi më individualistë…

Nuk ka më këngë proteste, sepse sot askush nuk proteston më. Njerëzit nuk rebelohen, sepse ata kanë ndaluar së foluri me njëri-tjetrin: shprehja e mendimeve të tyre është e ndryshme nga ndarja e tyre. Ndarja është pjellore, bëhet diskutim, lë një farë që mund të mbijë dhe kthehet në diçka tjetër. Duhet të ketë më shumë vetëdije se çfarë do të thotë të jetosh në shoqëri.

Cili është kuptimi i muzikës?

Muzika mund të ketë shumë objektiva. Lindur nga një lëvizje e shpirtit, muzika është një lloj fluturimi që gjeneron momente të mirëqenies mendore dhe relaksimit të brendshëm, por është gjithashtu një mënyrë për të bashkuar njerëzit përmes zgjedhjeve të përbashkëta. Shumë të rinj, ndërveprojnë me njëri-tjetrin përmes zgjedhjeve muzikore, shijet fshehin afinitetin midis njerëzve: kjo ndodhi kur isha 15 vjeç dhe mendoj se nuk do të pushojë kurrë së ndodhuri.

Në albumin e fundit, “Urban Tribe”, këndoni “Il destino universale”: çfarë është për ju?

Thjesht lëvizje. Meqenëse qeniet njerëzore janë si gjaku, ato duhet të qarkullojnë, përndryshe jeta bëhet gangrenë dhe planeti vdes. Ne jemi rezultat i një lëvizje të përjetshme që nuk mund të ndalet. Kënga është një koleksion me fotografi të njerëzve të ndryshëm, secili duke ndjekur fatin e vet. Unë gjithashtu përmenda veten, sepse mendova për të gjithë ata që nuk dinë dhe flasin: shtëpinë e tyre, shtëpinë tonë; deti im, deti yt. Nuk ka kuptim, askush nuk largohet nga shtëpia e tij me dëshirë. Unë e lashë, por nuk doja. Sigurisht që më shkoi shumë mirë, nuk duhej të fshihesha në një anije, por e di se çfarë do të thotë: nuk isha i lumtur, miqtë e mi erdhën duke trokitur në derën e shtëpisë time dhe unë u largova pa mundur të them asgjë, jo unë kam qenë në gjendje të përshëndes askënd.

Ju u larguat nga Shqipëria në moshën 13 vjeç, si e përjetuat diktaturën?

Kur e jeton nuk e ndjen. Ju e shihni diktaturën kur mund të shikoni nga dritarja dhe të shihni se ka diçka ndryshe, për sa kohë që jeni brenda nuk e vëreni. Në ato vite, kufijtë ishin plotësisht të blinduar dhe madje edhe TV Italiane ishin të ndaluara, megjithatë sinjali mbërriti, ne jemi vetëm 70 kilometra larg detit. Ata që u rebeluan kundër diktaturës, u detyruan të heshtin menjëherë. Xhaxhait tim i shkoi mirë: ai ishte një piktor, u arrestua dhjetëra herë me akuzën e talljes me udhëheqësit e regjimit në pikturat e tij. Ata panë diçka të çuditshme tek ato; është një mrekulli që nuk e vranë, por e rrahën dhe pastaj për fat të mirë ai doli jashtë.

Çfarë kujtimesh keni nga revolucioni i parë?

Unë isha 12 vjeç, qielli ishte plumb, ishte një ogur i vërtetë i keq. Revolucionet gjithmonë lindin nga një nevojë, nga mungesa e diçkaje. 13 njerëz mbetën në breg atë ditë. Por në ato momente kishte vullnet për të ndryshuar; njerëzit ishin të lodhur, të ngopur, sepse nuk kishte asgjë më për të humbur. Dallimi është se kur njerëzit nuk kanë diçka për të humbur, nuk lëvizin nga vendi. Kjo është arsyeja pse kushdo që flet për revolucionin, më bën të qesh, unë e kam përjetuar atë, unë e di se si është.

A ju pëlqen fjala tolerancë?

Unë gjithmonë kam pasur një problem të madh me këtë fjalë, e urrej, do të thotë të pranosh me inat, të durosh … është një mbulesë e diçkaje që nuk do ta shikosh. Brenda fjalës tolerancë, tashmë ekziston një paragjykim, do të ishte mirë të zëvendësohej me fjalë të tilla si kulturë dhe njohuri. Dhe le t’i kthehemi fatit universal: fati universal dëshiron të mësojë normalitetin, ne jemi njerëz që ndajmë të njëjtën kohë.

Sa u munduat për të fituar vendin e tretë në Festivalin e fundit në Sanremo?

Kur ​​në mbrëmjen e parë pashë që isha në krye të klasifikimit të pjesshëm, e dija që do të shkonte kështu: ata që fillojnë në epërsi nuk përfundojnë kurrë në epërsi. Nuk kisha pritje, nuk jam dikush që bën filma i pari, kështu që është shumë mirë. Dhe pastaj në Sanremo gjithmonë kam marrë shumë: është hera e tretë që shkoj në podium.

Pas Sanremos, edhe skena e 1 Majit do jetë pa audiencë. Sa zhgënjyese është të mos kesh publik para teje?

Deri në vdekje. Mungesa gjithashtu ndryshon formacionin, disa këngë kanë nevojë për audiencën, sepse reagimet e njerëzve ndryshojnë perceptimin e asaj që ti po bën.

A prisnit më shumë nga një ministër i majtë si Franceschini për muzikë?

Po e përmbys pyetjen. Pse pritet nga e djathta një vështrim më pak i vëmendshëm ndaj kulturës? Atëherë unë nuk jam as i djathtë dhe as i majtë (me zgjedhje personale: regjimi në të cilin kam jetuar deri në 13 vjeç ishte komunist). Unë prisja më shumë, jo për këngëtarët – të famshmit nuk po shkojnë keq – problemi janë ata që punojnë me artistë, ata janë në vështirësi. Nëse ju them që tekniku im personal në fillim ndreqte brava, nuk më bën të ndihem mirë. Shteti duhet të kujdeset për këtë: është e vërtetë që është një situatë emergjente, është e vërtetë që askush nuk ka një shkop magjik, por unë prisja një vështrim më të vëmendshëm ndaj kulturës që është kujtesa historike e një vendi.

Përtej talentit, cila është cilësia njerëzore që e ka lejuar atë të shfaqet tek ju?

Talenti nëse nuk ushtrohet është diçka që ju frustron, unë vërtet besoj në fjalën vullnet. Konsistenca është qëndrimi që më lejoi të shfaqem: disiplina e talentit vlen më shumë.

A ju bindin rrjetet sociale?

Ata janë të çuditshëm. Ata janë një mjet i pabesueshëm për shumë gjëra, por kanë një dobësi negative po aq të pabesueshme, sepse ju lejojnë të shijoni sipërfaqen e gjërave, pa parë se çfarë ka në fund. Le të themi që unë jam një nostalgjik i madh për kabinën telefonike, por mos e shkruaj, përndryshe unë dukem si një i vjetër i rrënuar.

Jeni idealist apo i zhgënjyer?

Idealet më lëvizin gjithmonë, unë jam një ëndërrimtar i shkëlqyeshëm, gjithmonë përpiqem. Por unë jam i zhgënjyer deri në atë masë sa që e di që idealet kanë nevojë për më shumë përpjekje dhe punë sesa vetëm shpresa. Unë jam një idealist i zhgënjyer.

Burimi: “Corriere della Sera”; Përshtati në shqip: Gazeta “Si”


Copyright © Gazeta “Si”


Më Shumë