.png)
Ndërsa lajmet në lidhje me vaksinën COVID-19 – e cila parandalon infeksionin – po marrin vëmendjen çdo ditë, ekspertët thonë se nuk mund të injorojmë rëndësinë e zhvillimit të trajtimeve efektive për ata që janë të sëmurë me virusin me antitrupat monoklonal.
Njëjtë si në shumë vende të tjera të botës, edhe në Shqipëri nuk dihet nëse përdoret ky trajtim.
Gazetasi.al është interesuar disa herë pranë autoriteteve shëndetësore nëse ndonjë pacient në Shqipëri ka marrë një trajtim të tillë, por nuk ka marrë përgjigje. Ndërkaq rëndësia e këtij trajtimi nuk është për t’u neglizhuar. Në një mbledhje disa kohë më parë në Akademinë e Shkencave, mjeku epidemiolog Ilir Alimehmeti ka folur mbi rëndësinë e kësaj terapie për të luftuar COVID-19. Duke u bazuar në studimet e fazës së dytë dhe të tretë nga Universiteti i Tel Avivit, Alimehmeti shpjegoi se kanë treguar se kanë sjellë në reduktim deri në 70% të shtrimeve në spital dhe sjell 96% të reduktimit të vdekjeve në terapi intensive.
Çfarë janë antitrupat monokolonalë?
Antitrupat monoklonalë (bamlanivimab dhe etesevimab) janë proteina të bëra në laborator që imitojnë aftësinë e sistemit imunitar për të luftuar patogjenët e dëmshëm siç janë viruset, që drejtohen posaçërisht kundër proteinës spike të SARS-CoV-2, të krijuar për të bllokuar lidhjen e virusit dhe hyrjen në qelizat njerëzore. Bamlanivimab dhe etesevimab lidhen në zona të ndryshme, por të mbivendosura në proteinën kulmore të virusit dhe kanë rezultuar efektive në trajtimin e pacientëve të infektuar me COVID-19 të butë ose të moderuar. Të njohura gjithashtu si “kokteje antitrupash”, këto trajtime jepen si infuzione intravenoze.
Si funksionojnë trajtimet e antitrupave monoklonale për të trajtuar COVID-19?
Kur trupi juaj has një infeksion viral, krijon një larmi antitrupash në përgjigje. Disa prej këtyre antitrupave zvogëlojnë aftësinë e virusit për të replikuar. Në fillim të pandemisë COVID-19, ekspertët filluan të studionin cilat antitrupa ishin më të efektshëm në ndalimin e virusit dhe filluan t’i prodhonin ato me shumicë në laborator.
Rezultati: antitrupa monoklonalë – antitrupa të krijuar nga klonimi i një qelize të bardhë unike të gjakut. Që atëherë, këto antitrupa monoklonalë janë testuar si trajtime COVID-19. Këto molekula veprojnë si antitrupa zëvendësues që mund të rikuperojnë, përmirësojnë ose imitojnë sesi sistemi juaj imunitar. Antitrupat monoklonalë mund të bllokojnë ngjitjen e virusit SARS-CoV-2 në qelizat njerëzore dhe të ndihmojnë në neutralizimin e virusit (domethënë ata ndalojnë replikimin e virusit). Mendojini ato si përforcime nga dikush që kishte më shumë kohë për të krijuar mbrojtje kundër COVID-19 – nga i cili sistemi juaj imunitar mund të përfitojë më herët. Siç e përshkruajnë ekspertët mbështetja shtesë imune është e ngjashme me një fëmijë në klasë të tretë që merr ndihmë nga një shok në klasën e gjashtë për një problem matematike.
“Antitrupat monoklonalë janë një mënyrë për të ngadalësuar replikimin e virusit, kështu që me të vërtetë, koha është diëka e shenjtë kur dikush infektohet, sepse duhet të marrë trajtim sa më parë”, thotë Howard Huang, një ekspert në trajtimet e antitrupave monoklonal për COVID-19 dhe Drejtori Mjekësor i Mushkërive Programi i Transplantit në Spitalin Metodist të Hjustonit në Teksas.
Me fjalë të tjera, koha ka rëndësi. Antitrupat monoklonalë janë të dobishëm herët kur jeni të infektuar, por mund të mos jenë të dobishëm për pacientët që tashmë janë të sëmurë rëndë, ndërkohë sipas FDA pas marrjes së trajtimit të antitrupave monoklonale, pacientët kanë tendencë të shohin përmirësime shpejt.
Kush duhet të marrë trajtim të antitrupave monoklonale për COVID-19?
Trajtimet me antitrupa monoklonale nuk janë të aprovuara nga FDA, por kanë marrë autorizimin e përdorimit emergjent (EUA). Në një rast urgjence si një pandemi, FDA mund të mos jetë në gjendje të mbledhë të gjitha provat që zakonisht bën përpara se të aprovojë një ilaç, pajisje ose provë. Sidoqoftë, nëse ka të dhëna që tregojnë se pacientët po përfitojnë nga një trajtim i veçantë dhe ekziston një emergjencë e deklaruar, FDA mund të lëshojë një autorizim emergjent për ta vënë atë në dispozicion pa miratim zyrtar.
“Ne kemi vërejtur zvogëlime të numrit të shtrimeve në spital, vdekshmërisë dhe pranimit të terapisë intensive në pacientët të cilëve u jepen antitrupa monoklonale. Të gjitha këto janë rezultate të mira dhe kjo është arsyeja pse ne po izistojmë në përdorimin e antitrupave monoklonalë kundër COVID-19 për popullatat e pacientëve me rrezik të lartë ”,ka thënë Raymund Razonable, MD , Profesor i Mjekësisë dhe Mjekut të Sëmundjeve Infektive në Klinikën Mayo.
Ekspertët shpjegojnë se efektet anësore të mundshme të antitrupave monoklonalë përfshijnë ethe, të dridhura, marrje mendsh, të përziera ose të vjella. Këto simptoma janë përgjithësisht të lehta dhe mund të menaxhohen lehtësisht me ilaçe pa recetë.
“Sipas përvojës sonë, ato efekte anësore ndodhin afërsisht në më pak se 1 përqind të pacientëve, pra shumë rrallë”, thotë Razonable.
Antitrupat monoklonale mund të përdoret edhe tek pacientët me sëmundje kronike dhe ekspertët kanë shpjeguar më herët se pacientët që kanë marrë trajtimin mund të bëjnë edhe vaksinën më pas.
Cilat trajtime të antitrupave monoklonalë janë të autorizuar për përdorim në COVID-19?
Dy kompani aktualisht kanë trajtime që kanë marrë EUA nga FDA: Regeneron dhe Eli Lilly dhe Company. Qeveria amerikane kohët e fundit bleu gati 1 milion doza të antitrupave monoklonalë nga këto kompani dhe i ka vënë ato në dispozicion për 5800 vende në të gjithë vendin.
A ka efekt trajtimi i antitrupave monoklonal për variantet e Covid-19?
Trajtime të caktuara të antitrupave monoklonalë mund të jenë më të efektshëm ndaj varianteve të veçanta të COVID-19 sesa të tjerët. Ekspertët shpjegojnë se ekziston mundësia të shfaqet një variant më rezistent, por e mira e këtij trajtimi është se janë gjithnjë në zhvillim dhe mund të ndryshohen për t’u bërë më efektiv.
Pse nuk përdoren më shpesh trajtimet me antitrupa monoklonale?
“Shumë nga dozat e antitrupave monoklonale edhe të shpërndara kanë kaluar pa u përdorur dhe ende qëndrojnë në frigoriferë. Në raste të tjera, disa spitale nuk janë në gjendje të marrin doza të mjaftueshme”, ka raportuar “Neë York Times”.
Ilaçet e antitrupave monoklonalë për COVID-19 do të kushtonin normalisht 2,000 deri 2,500 dollarë për një trajtim me një dozë të vetme, por aktualisht ofrohen falas nga qeveria. Megjithatë, ato nuk përdoren shpesh kur janë në dispozicion. “Përdorimi i këtij produkti nuk është aq sa prisnim fillimisht”, thotë Razonable.
Sipas ekspertëve përdorimi i ulët mund të jetë për shkak të disa faktorëve si: Spitalet mund të përqendrohen në shpërndarjen e vaksinave. Qendrat që administrojnë antitrupa monoklonalë duhet të gjejnë hapësirë ku mund të futin trajtimin pa shkaktuar përhapjen e virusit meqenëse të gjithë pacientët që marrin atë kanë infeksion COVID-19. Disa spitale mund të mbajnë furnizimet sepse kanë frikë se mos mbarojnë. Pacientët mund të hezitojnë të shkojnë në një klinikë kur janë të sëmurë me COVID-19.
Burimi:Science/Përshtati:Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje