.png)
Nga Gazeta ‘Si’– Europa ka pasur vështirësi të bashkohet për t’iu përgjigjur sfidave të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia gjatë katër viteve të fundit.
Kërcënimi nga Rusia, si dhe tensionet në rritje me SHBA-në nën presidentin Donald Trump, kanë nxitur sugjerime se zgjidhja për përçarjet, është krijimi i një ushtrie të vetme europiane.
Ideja është pothuajse po aq e vjetër sa bashkëpunimi europian pas Luftës së Dytë Botërore, por në vitin 2026 ajo ka qenë objekt diskutimesh intensive.
Në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, Andrius Kubilius, Komisioneri i Bashkimit Europian për mbrojtjen dhe hapësirën, i tha CNBC-së se BE-ja duhet të shqyrtojë krijimin e një force ushtarake të përhershme prej 100.000 trupash, e aftë të “luftojë si Europë”.
Fjalët e tij vijnë pasi ministri i Jashtëm i Spanjës, Jose Manuel Albares, i tha Reuters se kontinenti duhet të “përqendrohet në integrimin e duhur të industrisë së tij të mbrojtjes”, duke argumentuar se një “përpjekje e përbashkët do të ishte më efikase sesa 27 ushtri kombëtare të ndara”.
Por Kaja Kallas nga BE-ja ka paralajmëruar se një ushtri në shkallë europiane do të ishte “jashtëzakonisht e rrezikshme”, duke shtuar se mbështetësit e saj “nuk e kanë menduar vërtet praktikisht këtë çështje”.
“Nëse tashmë je pjesë e NATO-s, nuk mund të krijosh një ushtri të veçantë,” tha ajo.
A mund të jetë një ushtri e vetme europiane zgjidhja për përçarjet e Europës?
Forcimi i shtyllës europiane
Ideja e një ushtrie të përbashkët europiane u hodh për herë të parë në vitin 1951, kur Franca propozoi një forcë të përbashkët europiane për t’iu kundërvënë Bashkimit Sovjetik dhe për të siguruar që riarmatosja e Gjermanisë të mos kërcënonte fqinjët e saj. Por propozimi u rrëzua në Asamblenë Kombëtare Franceze tre vjet më vonë.
Një analizë e Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), e publikuar në shkurt të vitit të kaluar, u bëri thirrje liderëve europianë të rihapin diskutimet dhe argumentoi se rritja e shpenzimeve duhet të shoqërohet me reformë dhe integrim të forcave mbrojtëse europiane.
“Kjo është një sfidë e madhe sepse ushtritë europiane nuk janë projektuar për të punuar me njëra-tjetrën. Ato janë projektuar për të punuar me Shtetet e Bashkuara,” tha për CNBC Max Bergmann, drejtor i programit për Europën, Rusinë dhe Euroazinë në CSIS dhe autor i raportit.
Ai tha se përgjigjja e Europës ndaj çdo lufte do të ishte “shumë kaotike”.
Ai shtoi se ushtritë e vendeve përdorin lloje të ndryshme pajisjesh dhe “po shpenzojnë shumë para, por nuk po koordinojnë mënyrën se si i shpenzojnë ato para. Ka shumë mbivendosje, dublikime, si dhe joefikasitet.”
Vitet e fundit, Komisioni Europian është zotuar të rrisë konkurrueshmërinë dhe inovacionin e industrisë europiane të mbrojtjes.
Për të adresuar disa nga joefikasitetet e sistemit aktual, liderët kanë rënë dakord gjithashtu të intensifikojnë përpjekjet për prokurime të përbashkëta të municioneve, mbrojtjes ajrore dhe kundërraketore, si dhe sistemeve ekzistuese, me një buxhet total prej 310 milionë eurosh (364.8 milionë dollarë).
Disa liderë europianë kanë sugjeruar se Europa duhet të përqendrohet në forcimin e pozicionit të saj brenda NATO-s, në vend që të ndjekë një forcë të armatosur të pavarur.
Presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, i tha CNBC-së në Forumin Ekonomik Botëror muajin e kaluar se kapaciteti mbrojtës i rajonit duhet të “përdoret në nivel kombëtar dhe në NATO, jo si një ushtri e BE-së”.
“Duhet të forcojmë shtyllën europiane të NATO-s,” tha ai, duke shtuar: “Ne bëjmë dy gjëra: rrisim industrinë tonë të mbrojtjes… dhe nga ana tjetër, rrisim kapacitetet e shteteve europiane.”
Disa sondazhe të fundit kanë sugjeruar se klima e opinionit publik ka ndryshuar që kur Rusia nisi pushtimin e saj të plotë të Ukrainës katër vite më parë.
Sondazhi i Barometrit Europian tregoi se mbështetja për një politikë të përbashkët të BE-së për mbrojtjen dhe sigurinë është rritur gjatë dekadës së fundit. Ajo ishte 76% në vitin 2014 pas pushtimit dhe aneksimit të Krimesë nga Rusia dhe arriti në 81% në pranverën e vitit 2025, niveli më i lartë që nga viti 2004.
Kur europianët u pyetën për mbështetjen ose kundërshtimin ndaj krijimit të një ushtrie rajonale që do të përfshinte forca nga vendi i tyre, 61% e të anketuarve në Lituani e mbështetën idenë, sipas një sondazhi të YouGov në tetor të vitit të kaluar.
Në Gjermani, 59% e të anketuarve ishin në favor të propozimit, ndërsa në Spanjë kjo shifër ishte 58%. Më shumë se gjysma e të anketuarve në Danimarkë (56%) dhe në Francë (55%) gjithashtu e mbështetën propozimin.
Disa ekspertë të sigurisë janë skeptikë se ideja e një ushtrie sovrane europiane do të fitonte mbështetjen e votuesve, edhe në kohë pasigurie.
Guntram Wolff, bashkëpunëtor i lartë në Bruegel, i specializuar në ekonominë e mbrojtjes dhe riarmatimin europian, tha se ideja e një ushtrie sovrane europiane është “mjaft e pamundur, përveç nëse rrethanat ndryshojnë në mënyrë dramatike.” Ai argumenton se qytetarët në të gjithë Europën do të preferonin që vendet e tyre të përmbushnin angazhimet për mbrojtje të përbashkët.
“Qytetarët, në përgjithësi, e kanë kuptuar se kjo do të ishte më efektive dhe do të kushtonte më pak. Me luftën kundër Ukrainës dhe përçarjen e marrëdhënieve transatlantike, qytetarët europianë janë bërë edhe më mbështetës të integrimit më të thellë të mbrojtjes europiane,” tha ai për CNBC me email.
Bashkëpunimi më i madh europian në mbrojtje është popullor në gjithë Europën por ka sfida, paralajmëroi Liana Fix, bashkëpunëtore e lartë për Europën në Këshillin për Marrëdhënie me Jashtë.
“Në aspektin ushtarak, pyetjet më të rëndësishme për t’u zgjidhur janë vendimmarrja dhe strukturat europiane të komandës. Deri tani, të gjithë ende mbështeten te strukturat e NATO-s,” tha ajo.
Angazhimet e NATO-s
Në samitin e NATO-s në Hagë vitin e kaluar, shtetet anëtare u zotuan të rrisin shpenzimet për mbrojtjen për të arritur një objektiv të ri prej 5% të PBB-së, pas presionit nga Trump.
Spanja ishte i vetmi anëtar që nuk iu bashkua këtij zotimi.
Kryeministri Pedro Sanchez tha se vendi do ta kufizonte buxhetin e tij ushtarak në një nivel “të mjaftueshëm dhe realist” prej pak më shumë se 2% të PBB-së.
Në një intervistë me CNBC në Forumin Ekonomik Botëror, ministri i Ekonomisë i Spanjës, Carlos Cuerpo, tha se vendi duhet të bëjë “përdorimin më të mirë” të parave të tij “në drejtim të forcimit real të ushtrisë sonë, industrisë sonë të mbrojtjes dhe sovranitetit tonë në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.”
“Spanja do të bëjë maksimumin për të përmbushur angazhimet e saj në kuadër të forcimit të kapaciteteve të NATO-s… ne do të jemi një partner i besueshëm brenda NATO-s, siç kemi qenë gjithmonë,” shtoi ai.
Burimi: CNBC/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje