A do shërohet Europa në 2026-n?

Historia e zymtë e vështirësive ekonomike të Europës tregohet lehtë. Një model i bazuar në mbrojtjen amerikane, kërkesën kineze, energjinë ruse dhe globalizimin e bazuar në rregulla nuk mund të lulëzojë në një botë ku Amerika kthehet nga brenda, Kina shndërrohet në konkurrent, Rusia në agresor ushtarak dhe globalizimi mbetet vetëm në librat e historisë. Kontinenti po plaket me shpejtësi dhe partitë e ekstremit të djathtë në rritje në Europë kërkojnë kufizimin e emigracionit.

Europa ka padyshim shumë arsye për t’u shqetësuar. Megjithatë, të paktën rritja ekonomike pritet të përmirësohet disi në vitin 2026. Një faktor mbështetës është fakti që pasojat e pandemisë së Covid-it tani po shfaqen në favor të Europës. Rritja e pagave ka tejkaluar inflacionin që nga tremujori i fundit i vitit 2023, por familjet kanë hezituar të shpenzojnë, duke kursyer rreth 3% më shumë të të ardhurave të tyre krahasuar me vitet para pandemisë. Konsumatorët do të fillojnë gradualisht të shpenzojnë më shumë, teksa pasiguria ekonomike zbutet.

Normalizimi i rritjes së pagave dhe i inflacionit do t’i mundësojë gjithashtu Bankës Qendrore Europiane të mbajë normat e interesit të ulëta, ose madje t’i ulë më tej, nëse rritja e çmimeve bie nën 2%. Kjo jo vetëm që do t’i ndihmojë bizneset të investojnë, veçanërisht në projekte me kosto të lartë kapitale, si energjia e rinovueshme dhe rrjetet energjetike, por do të mbështesë edhe sektorin e ndërtimit, i cili po përballet me vështirësi.

Një tjetër faktor mbështetës është, fatkeqësisht, mbrojtja. Lufta në Ukrainë dhe frika nga një tërheqje amerikane kanë përforcuar bindjen se kontinenti duhet të riarmatoset. Pas rregullimeve në rregullat fiskale, Gjermania do të lejojë shpenzime të pakufizuara me deficit për mbrojtjen, ndërsa Bashkimi Europian do të përdorë në mënyrë më agresive asetet shtetërore ruse të ngrira në llogaritë bankare europiane për të armatosur Ukrainën. Rregullat fiskale të BE-së, të krijuara për të frenuar shpenzimet me deficit, janë zbutur për t’u dhënë vendeve që e përballojnë këtë, më shumë hapësirë për të shpenzuar për armatime.

Këto shpenzime pritet të rriten. Përçarja politike gjithnjë e më e thellë me Shtetet e Bashkuara po i shtyn vendet europiane të blejnë më shumë nga furnitorët europianë. Kjo do të rrisë kërkesën vendase për pajisje mbrojtëse dhe do t’i nxisë kompanitë të investojnë. Fabrika që prodhonin pjesë makinash dhe trena po përshtaten për të prodhuar komponentë ushtarakë, dhe ky trend pritet të zgjerohet. Popullariteti në rritje i startupe-ve të mbrojtjes tek financuesit publikë, investitorët dhe të diplomuarit do ta përshpejtojë më tej këtë proces. Rritja e shpenzimeve për mbrojtjen mund të krijojë rreth gjysmë milioni vende pune në këtë sektor.

Sjellja ekonomike e dy superfuqive globale, Amerikës dhe Kinës, do të vazhdojë të rëndojë mbi ekonominë europiane.

Megjithatë, bujaria fiskale nuk është e shpërndarë në mënyrë të barabartë. Ndërsa vendet e Europës veriore shpenzojnë lirshëm, Franca mbetet shqetësimi kryesor fiskal. Vendi ka një deficit të lartë, rreth 5% të PBB-së, të cilin po e ka të vështirë ta ulë. Megjithëse deficitet e mëdha mbartin rrezikun e një krize fiskale, ato të paktën mbështesin rritjen ekonomike. Në vendet e tjera të mëdha të Europës jugore, Itali dhe Spanjë, fondet ende të pashpenzuara nga fondi europian i rimëkëmbjes pas pandemisë do të mbështesin shpenzimet në vitin 2026 dhe do të parandalojnë një ngadalësim më të shpejtë në Itali, ndërsa emigracioni i lartë vazhdon të mbajë gjallë ekonominë spanjolle.

Qëndrimi ekonomik i dy superfuqive globale, Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, do të vazhdojë të jetë një burim shqetësimi për ekonominë europiane. Por në vitin 2026, kjo nuk do të përbëjë më një tronditje. Kriza e prodhimit industrial në Gjermani do të jetë në vitin e saj të tetë, ndërsa kërcënimi gjithnjë e më i madh nga konkurrenca kineze tashmë është një realitet i përhershëm, ndaj të cilit ekonomia europiane po përshtatet gradualisht./TheEconomist

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.