.png)
Nga Shada Islam- Për tre vite të dhimbshme, lufta e Izraelit në Gaza, pas sulmeve të Hamasit më 7 tetor 2023, ka shkaktuar dhjetëra mijëra viktima palestineze dhe ka shkatërruar pjesën më të madhe të territorit. Por pasojat e saj shtrihen shumë përtej Gazës. Ajo ka ndryshuar mënyrën se si bota e sheh Izraelin, ka forcuar solidaritetin me palestinezët dhe ka vënë në pikëpyetje rolin global të Shteteve të Bashkuara.
Megjithatë, ajo që më shqetëson më shumë është se si kjo luftë po e ndryshon vetë Evropën.
Dështimi i qeverive evropiane për ta mbajtur Izraelin përgjegjës për veprimet e tij i ka kushtuar Evropës besueshmëri dhe ndikim ndërkombëtar. Ndërsa Bashkimi Evropian ka vendosur sanksione të gjera ndaj Rusisë për luftën në Ukrainë, marrëdhëniet me Izraelin kanë vazhduar kryesisht pa masa të krahasueshme. Ky standard i dyfishtë ngre pikëpyetje serioze mbi angazhimin e Evropës ndaj të drejtave të njeriut dhe së drejtës ndërkombëtare.
Gaza ka zbuluar se këto parime nuk zbatohen gjithmonë njësoj. Duket se rëndësia që u jepet vuajtjeve njerëzore, rezistencës dhe kërkesave për drejtësi varet shpesh nga identiteti i atyre që preken dhe nga interesat politike të momentit.
Një provë për demokracinë evropiane
Pas këtyre viteve, jam gjithnjë e më e bindur se çështja palestineze është kthyer në një provë të vërtetë për demokracinë evropiane.
Demokracitë funksionojnë vetëm kur qytetarët mund të shprehin mospajtimin e tyre, edhe kur ai është i pakëndshëm për qeveritë. Megjithatë, në disa vende evropiane, protestat pro-palestineze janë përballur me kufizime, ndërhyrje policore dhe masa ligjore që ngrenë shqetësime serioze për lirinë e shprehjes dhe të tubimit.
Është paradoksale që qeveritë evropiane flasin për mbrojtjen e demokracisë jashtë kufijve të tyre, ndërkohë që brenda tyre kufizojnë zërat që kundërshtojnë politikat zyrtare.
Kur qytetarët ndëshkohen ose stigmatizohen për shprehjen paqësore të solidaritetit me palestinezët, dëmtohet besimi te institucionet demokratike. Siç paralajmërojnë edhe zyrtarë të angazhuar kundër diskriminimit, institucionet publike kanë përgjegjësinë të mos e thellojnë polarizimin në shoqëri.
Islamofobia dhe standardet e dyfishta
Përçarjet që ekzistonin në Evropë përpara luftës janë bërë edhe më të thella. Agjencia e Bashkimit Evropian për të Drejtat Themelore ka paralajmëruar prej kohësh për antisemitizmin dhe racizmin kundër myslimanëve. Megjithatë, më shqetëson mënyra se si këto dy fenomene trajtohen në debatin politik.
Antisemitizmi, me të drejtë, konsiderohet kërcënim për demokracinë. Por paragjykimet ndaj myslimanëve shpesh trajtohen përmes prizmit të sigurisë dhe kundërterrorizmit, duke rrezikuar të normalizojnë dyshimin ndaj komuniteteve të tëra.
Kjo qasje nuk kufizohet vetëm te e djathta ekstreme. Edhe forca të rëndësishme politike evropiane kanë mbështetur iniciativa që nxisin dyshime ndaj organizatave myslimane dhe pjesëmarrjes së tyre në jetën demokratike, pa paraqitur gjithmonë prova bindëse për pretendimet e ngritura.
Kështu krijohet një situatë paradoksale: kur myslimanët nuk angazhohen në jetën publike, akuzohen se nuk integrohen; kur angazhohen, dyshohen se kanë një agjendë të fshehtë.
Një klimë e tillë kërkon më shumë mbrojtje nga diskriminimi, jo më pak. Megjithatë, edhe organizatat që luftojnë racizmin janë përballur me vështirësi financiare dhe institucionale, duke ngritur pikëpyetje mbi përparësitë reale të politikave evropiane kundër diskriminimit.
Pavarësisht kësaj klime, nuk mendoj se shpresa është zhdukur. Në të gjithë Evropën, lëvizjet në mbështetje të palestinezëve janë zgjeruar dhe kanë bashkuar studentë, sindikata, organizata fetare, aktivistë hebrenj, figura publike dhe politikanë.
Ky solidaritet tregon se shoqëritë evropiane nuk janë domosdoshmërisht në një mendje me qeveritë e tyre. Shumë qytetarë vazhdojnë të kërkojnë masa konkrete, përgjegjësi dhe respektim të së drejtës ndërkombëtare.
Por solidariteti nuk duhet të mbetet vetëm një shprehje simbolike. Ai duhet të shoqërohet me politika që mbrojnë civilët, kundërshtojnë diskriminimin dhe garantojnë se të drejtat e njeriut nuk varen nga interesat gjeopolitike.
Evropa duhet të përballet me vetveten
Gaza ka shkatërruar shumë nga bindjet qetësuese që kishim për Evropën. Për vite me radhë, Bashkimi Evropian e ka paraqitur veten si mbrojtës të të drejtave të njeriut, demokracisë dhe shtetit të së drejtës. Por këto parime humbasin kuptimin kur zbatohen në mënyrë selektive.
Ndërsa e djathta ekstreme fiton ndikim dhe polarizimi thellohet, duhet të kujtojmë se liritë demokratike rrallë zhduken brenda natës. Ato gërryhen gradualisht, kur disa zëra heshtin, disa vuajtje shpërfillen dhe të drejtat e disa qytetarëve trajtohen si më pak të rëndësishme se ato të të tjerëve.
Frika ime është se Gaza nuk po ndryshon vetëm politikën e jashtme evropiane, por edhe vetë kuptimin që Evropa i jep demokracisë. Dhe nëse nuk jemi të gatshëm të mbrojmë këto parime edhe kur ato bien ndesh me interesat tona politike, atëherë duhet të pyesim veten se sa fort besojmë vërtet në to.
*Shada Islam është eksperte e çështjeve të Bashkimit Evropian në Bruksel
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje