Kupa e Botës, një mijë ndeshje më parë

Gazeta Si – Ndeshja Japoni-Tunizi, e fituar 4-0 nga japonezët, ishte ndeshja e 1,000-të e Kupës së Botës. Ajo u luajt 96 vjet pas të parës, më shumë se 8,000 kilometra larg, në Guadalupe të Meksikës.

Gjatë gati një shekulli dhe 23 edicioneve të këtij turneu, Kupa e Botës ka arritur përmasa të pakrahasueshme: është ngjarja sportive me më shumë shikues televizivë dhe më shumë kombe pjesëmarrëse në fazën kualifikuese, duke tejkaluar edhe Lojërat Olimpike. Kur filloi për herë të parë, ishte një histori krejtësisht e ndryshme.

Ndeshja e parë e Kupës së Botës e luajtur ndonjëherë, ishte në fakt dy: ndeshjet hapëse të edicionit të parë, të organizuara nga Uruguai, filluan zyrtarisht njëkohësisht në dy stadiume të ndryshme në kryeqytetin Montevideo, në orën 3:00 pasdite më 13 korrik 1930.

Ndeshjet Francë-Meksikë dhe Shtetet e Bashkuara-Belgjikë ka të ngjarë të kenë filluar disa minuta më parë, por nuk kishte kurrë ndonjë siguri, kështu që të dyja kanë hyrë në histori si të parat ndonjëherë.

Futbolli ishte luajtur në Mbretërinë e Bashkuar për më shumë se gjysmë shekulli dhe kishte qenë një sport olimpik që nga viti 1908.

Katër vjet më parë, ishte themeluar FIFA, organi botëror qeverisës për futbollin dhe në vitin 1928 presidenti i saj, francezi Jules Rimet, kishte vendosur të përpiqej të organizonte një kampionat botëror.

Uruguai kishte fituar turnetë olimpikë të viteve 1924 dhe 1928; në vitin 1930, festoi 100-vjetorin e pavarësisë dhe ofroi të rimbursonte shpenzimet e çdo ekipi kombëtar që pranonte të luante në Amerikën e Jugut.

Kjo ishte e mjaftueshme për të siguruar organizimin e turneut, megjithëse jo e mjaftueshme për të bindur shumë nga ekipet kryesore të Evropës të udhëtonin: Hungaria, Zvicra, Çekosllovakia, Austria, Anglia, Skocia dhe Italia vendosën të mos merrnin pjesë.

Në të majtë, Jules Rimet, president i FIFA-s, me trofeun e parë, të dorëzuar presidentit të federatës uruguaiane, Paul Jude

Megjithatë, ata që pranuan u kualifikuan: në fund, u shortuan 13 ekipe, katër prej të cilave europiane, të ndara në katër grupe: tre me nga tre dhe një me nga katër.

Plani fillestar ishte që turneu të hapej me një ndeshje në shtëpi, por Uruguai ishte planifikuar të luante në stadiumin “Centenario”, të ndërtuar posaçërisht për këtë rast me 90,000 vende dhe me vonesë në orar.

Ndeshja e Uruguait u shty për pesë ditë pas fillimit dhe turneu filloi në dy stadiumet e tjera të Kupës së Botës, të gjitha në Montevideo: ndeshja Shtetet e Bashkuara-Belgjikë në “Gran Parque Central” me 20,000 vende, ku zakonisht luante Nacional; dhe ndeshja Francë-Meksikë në stadiumin “Pocitos” në Peñarol, i cili ka pak më pak se 4,000 vende.

Franca dhe Belgjika kishin mbërritur në Uruguai pak më shumë se një javë më parë, pas një udhëtimi dyjavor në avulloren italiane 170 metra të gjatë, Conte Verde, e cila ishte nisur nga Gjenova.

Në bord ishin edhe skuadra rumune (jugosllavët morën një anije tjetër), tre gjyqtarët evropianë, disa zyrtarë të FIFA-s dhe kupa.

Asnjë gazetar nuk u nis nga Europa. Lojtarët ishin kryesisht gjysmë-profesionistë; disave iu desh të kërkonin pushim nga puna, të tjerë morën pak më shumë sesa rimbursime shpenzimesh për turneun.

Ishte dimri i thellë në Uruguai: binte borë gjatë ndeshjeve hapëse, sipas dëshmive të dhëna nga lojtarët në vitet e mëvonshme.

Wilfred Cummings, një lloj ekzekutivi amerikan, tha se fusha në stadiumin “Gran Parque Central”, ishte “një shtrat balte i lagësht dhe ngjitës me pellgje uji, shumë për t’u numëruar”.

Vetëm disa foto kanë mbetur nga ato ndeshje dhe asnjë nga golat e parë të shënuar ndonjëherë. Ai u shënua nga francezi Lucien Laurent, i njohur si Lulù, një mesfushor që luante për Sochaux, një ekip i formuar nga aktivitetet pas punës të “Peugeot”, për të cilin Laurent ishte punonjës.

Rekordi u rivendos vetëm në vitin 1970, pasi vetë FIFA ia atribuoi amerikanit Bart McGhee, golashënuesit të parë.

Në të njëjtën ndeshje, portieri Alexis Thépot u lëndua dhe u zëvendësua në portë nga mbrojtësi i majtë, Augustin Chantrel.

Zëvendësimet ishin të padëgjuara në atë kohë, ashtu si edhe kartonët e kuq dhe të verdhë, ndërsa rregulli i pozicionit jashtë loje, i futur pesë vjet më parë, ishte shumë më kufizues.

Franca fitoi 4-1, pastaj humbi dy ndeshjet e ardhshme dhe u eliminua, por Laurent, në pleqëri, u bë një lloj sensacioni i klasit botëror: ai u ftua fillimisht në Kupën e Botës 1990 në Itali, pastaj në Kupën e Botës 1998 në Francë, kur ishte 91 vjeç.

Në ndeshjen tjetër, Shtetet e Bashkuara mposhtën Belgjikën 3-0: skuadra amerikane ishte e fortë, duke arritur në gjysmëfinale.

Lojtarët vinin nga Liga Amerikane e Futbollit (ASL), një ligë e re profesionale mjaft fitimprurëse, në gjendje të nënshkruante me disa lojtarë të mirë nga Europa.

Finalja e Kupës së Parë të Botës në vitin 1930, me gjyqtarin John Langenus

Ata ishin gjithashtu fizikisht imponues, aq sa lojtarët francezë filluan t’i quanin, disi me përçmim, “gjuajtësit e gjyles”.

Belgjika ishte pak më shumë se një skuadër në atë turne: dy ndeshje dhe dy humbje, praktikisht asgjë e mbetur në arkiva.

Bashkëatdhetari i tyre John Langenus, një nga gjyqtarët më të mirë të kohës dhe ai që më vonë u emërua për të gjykuar finalen e tensionuar midis Argjentinës dhe Uruguait (fitoi Uruguai), ishte një forcë shumë më e madhe për t’u llogaritur.

Langenus dhe kolegët e tij shpesh vishnin kostume dhe kravata; ai, në veçanti, vishte një kostum me mbathje dhe një papion me vija.

Ai gjithashtu dërgoi disa raporte të shkurtra në gazetat europiane, të cilat jepnin lajme të kufizuara dhe koncize rreth turneut.

Herë të tjera, gjyqtarët ishin pak më të improvizuar: pasi Bolivia u eliminua, trajneri i tyre, Ulises Saucedo drejtoi ndeshjen Argjentinë-Meksikë dhe thuhet se ka dhënë pesë penallti (ka pak siguri, veçanërisht për ato të humbura).

Më vonë gjatë turneut, Saucedo shërbeu gjithashtu si gjyqtar anësor, ashtu si edhe trajneri rumun Constantin Rădulescu.

Dy topat nga finalja e Botërorit 1930 në Muzeun e Futbollit të Montevideos

Siç mund ta prisni, nuk kishte top zyrtar ndeshjeje. Çdo ekip solli dhe u përpoq të impononte topin e vet: ishin objekte të rënda lëkure, me qepje të dukshme, dhe u bënë shumë të rëndë në shi. Për finalen, njëra pjesë u luajt me topin uruguaian, tjetra me atë argjentinas.

Një nga dy stadiumet për ndeshjen numër një të Kupës së Botës, “Gran Parque Central”, qëndron ende, padyshim i rinovuar disa herë.

Tjetri u shkatërrua në vitin 1940. Rreth viteve 2000, arkitekti uruguaian, Héctor Benech kreu kërkime të gjera për të rindërtuar vendin e saktë të fushës dhe ia doli mbanë duke gjetur një foto ajrore nga viti 1926.

Tani, në lagjen “Pocitos”, ka dy monumente, një në vendin e mesfushës dhe një aty ku dikur ndodhej shtylla e portës ku u shënua goli i parë.

Ndeshja e 1000-të u festua gjerësisht nga FIFA, edhe para se të luhej dhe gjyqtari mbante një fanellë të veçantë në përkujtim të këtij rasti.

Përshtati: Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen