.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Miliarderi i teknologjisë Hemant Taneja pranon se inteligjenca artificiale është një flluskë ekonomike.
Madje ai e mirëpret këtë: “Flluskat janë të mira,” tha me email Taneja, CEO i kompanisë së kapitalit sipërmarrës General Catalyst.
Nëse inteligjenca artificiale shembet, do të ketë “disa dështime spektakolare”, tha ai-kompani do të falimentojnë dhe njerëzit do të humbasin punën, por ky është një çmim që ia vlen të paguhet për të krijuar “kompani të qëndrueshme që e ndryshojnë botën përgjithmonë”.
Ky këndvështrim është i përhapur në Silicon Valley. Disa, si CEO i Nvidia, Jensen Huang, e hedhin poshtë idenë se kompanitë e tyre janë të mbivlerësuara.
Por shumë nga njerëzit më të pasur dhe më të fuqishëm në teknologji po e përqafojnë idenë e një flluske të AI. Jeff Bezos ka argumentuar se AI mund të jetë një lloj “flluske e mirë”. Sam Altman ka bërë komente të ngjashme, duke parashikuar se AI do të jetë një “fitim i madh neto për ekonominë”, edhe nëse “një sasi fenomenale parash” humbet gjatë rrugës.
Në fakt, një sasi fenomenale parash është në lojë: OpenAI, e cila ende është larg të qenit fitimprurëse, aktualisht vlen më shumë se Toyota, Coca-Cola dhe The Ëalt Disney Company së bashku.
Këtë vit, Big Tech planifikon të shpenzojë rreth 650 miliardë dollarë për ndërtimin e infrastrukturës së AI, një shumë që tejkalon GDP-në e shumicës së vendeve.
Investitorët po vënë bast se AI do të sjellë një bum produktiviteti dhe fitime të paimagjinueshme për korporatat, por kjo e ardhme mund të jetë ende larg.
Nëse shpenzimet ndalen më parë, flluska mund të shpërthejë—ndoshta duke tërhequr poshtë edhe pjesën tjetër të ekonomisë.
Megjithatë, Silicon Valley beson se mania aktuale do të shpërblehet përfundimisht përmes zbulimeve shkencore dhe rritjes ekonomike.
“Ndaloni së përpjekuri t’i zhdukni flluskat,” shkroi së fundmi sipërmarrësi James Thomason. “Përfitimet e inovacionit peshojnë më shumë se kostot e paqëndrueshmërisë.” Me fjalë të tjera: jini mirënjohës për flluskën.
Silicon Valley nuk e shpiku idenë se flluskat mund të vlejnë pavarësisht dhimbjes që shkaktojnë. Ekonomistë të ndryshëm e kanë bërë këtë argument për dekada. Por ndërsa bumi i AI është përshkallëzuar, një libër nga dy investitorë, Tobias Huber dhe Byrne Hobart, ka ndihmuar në formalizimin e ideologjisë pro-flluskë të teknologjisë. Libri Boom: Bubbles and the End of Stagnation u bë shumë i popullarizuar në Silicon Valley kur doli në vitin 2024 dhe u vlerësua nga miliarderët e teknologjisë Peter Thiel dhe Marc Andreessen.
Autorët argumentojnë se ekzistojnë në thelb dy lloje flluskash: të mira (si ajo e dot-com apo ndërtimi i hekurudhave) dhe të këqija (si kriza e banesave e vitit 2008). Të dyja shkaktojnë dëme kur shpërthejnë, por flluskat e mira përshpejtojnë zhvillimin e teknologjive të reja, të cilat në fund përfitojnë shoqërinë në tërësi.
Në një flluskë, tha Hobart, një “grup investimesh që normalisht nuk do të financoheshin papritur fillon të duket i arsyeshëm”.
Mbrojtësit e flluskave si Hobart përmendin hekurudhat si shembull se si spekulimi i tepruar mund të rezultojë në përfitime afatgjata. Ata pranojnë se zhvillimi i hekurudhave në fund të shekullit XIX çoi në disa depresione ekonomike shkatërruese por gjithashtu theksojnë se SHBA fitoi një rrjet hekurudhor që transformoi jetën amerikane.
Shtetet e Bashkuara “kanë një nga infrastrukturat më të mira të transportit hekurudhor të mallrave në botë falë kapaciteteve të tepërta të ndërtuara në shekullin XIX”, shkruajnë Hobart dhe Huber.
Ata përmendin edhe fillimet e internetit: investimet e tepruara çuan në Dot-com bubble, por gjithashtu financuan ndërtimin masiv të kabllove me fibra optike që formësuan internetin e sotëm. Pa një flluskë, mendohet se ëeb-i modern do të ishte zhvilluar shumë më ngadalë.
Edhe njerëz jashtë industrisë së teknologjisë duket se binden nga kjo ide.
“Nëse investitorët do të mbeteshin plotësisht racionalë,” më tha investitori miliarder Hoëard Marks, i cili parashikoi rënien e dot-com, “do të duhej shumë më tepër kohë që një teknologji e re e paprovuar të adoptohej”.
Sidoqoftë, mbrojtësit e flluskës shohin të njëjtin proces që po ndodh edhe me AI: makinat e ndërgjegjshme mund të tingëllojnë si diçka mitike, por nëse investitorët entuziastë hedhin para të mjaftueshme në problem duke u dhënë sipërmarrësve hapësirë për eksperimente të rrezikshme-superinteligjenca mund të bëhet realitet.
“Ka si fryrje spekulative në disa pjesë të ekosistemit të AI, ashtu edhe përparime reale,” shkroi firma e investimeve KKR.
Edhe presidentja e Federal Reserve Bank of San Francisco, Mary Daly, ka sugjeruar se AI është një “flluskë e mirë”, duke theksuar se edhe nëse investitorët nuk marrin të gjitha fitimet që presin, “nuk mbetemi pa asgjë”.
Në fakt, teknologjia tashmë ka avancuar shumë që nga ardhja e ChatGPT, kryesisht falë valës së madhe të shpenzimeve.
Më shumë investime kanë nënkuptuar më shumë fuqi kompjuterike për trajnimin e modeleve të AI, gjë që ka çuar në sisteme më të afta. Mania ka tërhequr gjithashtu talente drejt industrisë dhe ka nxitur një shpërthim start-up-esh që eksperimentojnë me mënyra të reja për ndërtimin e teknologjisë.
Pa investime kaq intensive, është e vështirë të imagjinohet kaq shumë përparim në një kohë kaq të shkurtër.
Megjithatë, është më pak e qartë nëse ndërtimi aktual i infrastrukturës së AI do të rezultojë i frytshëm në planin afatgjatë.
Ndërsa Silicon Valley vazhdon të derdhë shuma marramendëse në qendra të të dhënave, ekziston rreziku i një ndërtimi të tepruar. Ndryshe nga shinat hekurudhore ose kabllot me fibra optike që zgjasin dekada, çipat kompjuterikë që fuqizojnë qendrat e të dhënave vjetrohen shpejt.
Megjithatë, disa mbrojtës të flluskës argumentojnë se gjithë ky ndërtim mund të ketë vlerë të qëndrueshme. Për shembull, oreksi pothuajse i pakufishëm i AI për energji mund të nxisë një bum në prodhimin e energjisë së pastër siç ka shkruar analisti Ben Thompson—duke sjellë burime të reja të energjisë bërthamore dhe diellore.
Kjo është, natyrisht, një vizion optimist: aktualisht, qendrat e të dhënave po nxisin më shumë përdorimin e gazit.
Edhe nëse Silicon Valley ka të drejtë se flluska po përshpejton progresin e AI, kjo nuk e bën atë domosdoshmërisht tërheqëse për të gjithë. “Investitori nuk thotë: ‘Po, humba paratë e mia, por falë Zotit që shoqëria përfitoi,’” tha Marks.
Pranimi i dhimbjes financiare afatshkurtër si çmim për progresin teknologjik mund të jetë i lehtë për titanët e teknologjisë me kamionë plot para.
Por është shumë më e vështirë t’ia shesësh këtë ide pjesës tjetër të Amerikës. Kush shqetësohet për chatbot më të mirë nëse je pranë pensionit dhe një krizë të zhduk kursimet e pensionit?
Sistemi hekurudhor i mallrave mund të duket i shkëlqyer nga perspektiva e sotme, por Panic of 1893 ishte ndër krizat financiare më të rënda në historinë amerikane, duke bërë që papunësia të kalonte mbi 10% për gati gjysmë dekade.
Situata ishte aq e rëndë sa bankieri J. P. Morgan—i cili vetë përfitoi nga hekurudhat—ndihmoi në shpëtimin financiar të qeverisë federale. Pas shpërthimit të flluskës dot-com, SHBA hyri në recesion.
Nëse flluska e AI do të shembej, pasojat mund të jenë “katastrofike”, tha Carlota Perez, autore e një libri të rëndësishëm për flluskat dhe inovacionin. Sipas një vlerësimi, një rënie e AI mund të fshijë rreth 35 trilionë dollarë pasuri globale.
Brenda industrisë së teknologjisë, shumë mbrojtës të flluskës pranojnë edhe anët negative.
“Do të ketë njerëz që do të kenë pasoja vërtet fatkeqe nga kjo,” tha Hobart për një përplasje të mundshme. Megjithatë, mentaliteti i industrisë duket të jetë se inovacioni ia vlen çdo kostoje. Nëse Meta përfundon duke “shpenzuar gabimisht disa qindra miliardë dollarë, kjo do të ishte shumë për të ardhur keq”, tha Mark Zuckerberg vjeshtën e kaluar.
“Por rreziku është më i madh në anën tjetër.”
Ajo që e bën shqetësuese narrativën e “flluskës së mirë” është se ajo u jep justifikim investitorëve të vazhdojnë të hedhin para në AI, pavarësisht nëse kjo ka vërtet kuptim ekonomik. Ndërsa paratë vazhdojnë të rrjedhin, rreziku i një përplasjeje të rëndë vetëm sa rritet. Si Anthropic ashtu edhe OpenAI po garojnë për të dalë në bursë, ndoshta që këtë vit.
Dy gjëra mund të jenë të vërteta njëkohësisht: AI është një teknologji e një brezi që do ta transformojë botën, dhe shumë njerëz do të humbasin shuma të mëdha parash gjatë rrugës. Një flluskë është e mirë vetëm nëse je ti ai që fiton.
Marrë nga The Atlantic/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje