Mjetet e inteligjencës artificiale (IA) për të përmirësuar shëndetin e njerëzve fituan terren në vitin 2025, duke premtuar të personalizojnë kujdesin mjekësor, të përshpejtojnë diagnozat, të ndihmojnë në zbulimin e ilaçeve të reja dhe më shumë.
Finlanda, për shembull, po përdor IA-në për të trajnuar punonjësit e shëndetësisë, ndërsa Estonia po e aplikon atë në analizën e të dhënave mjekësore dhe Spanja po përdor IA-në për zbulimin e sëmundjeve.
Megjithatë, hulumtimet tregojnë se IA nuk duhet të zëvendësojë profesionistët mjekësorë së shpejti: Mjekët ende e tejkalojnë IA-në në mjediset e emergjencës, dhe chatbot-et e IA-së kanë vështirësi në adresimin e problemeve të shëndetit mendor dhe rrezikojnë të përhapin dezinformata mjekësore.
Ekzistojnë gjithashtu shqetësime të mëdha për sigurinë, me ekspertë të teknologjisë dhe kundër-terrorizmit që paralajmërojnë se ekstremistët mund të përvetësojnë mjetet e IA-së për të krijuar armë biologjike të afta të shkaktojnë një pandemi.
Megjithatë, inteligjenca artificiale po gjen gjithnjë e më shumë rrugën e saj në fushën mjekësore. Ja pesë mënyra se si ajo ka ndryshuar shëndetin dhe mirëqenien e europianëve këtë vit.
1. Parashikimi i rreziqeve shëndetësore
Shkencëtarët zhvilluan një model të IA-së që mund të parashikojë më shumë se 1,000 gjendje mjekësore, duke përfshirë lloje të caktuara kanceri, ataqe në zemër dhe diabet, më shumë se një dekadë para se dikush të diagnostikohet zyrtarisht.
Ndërsa nuk është ende gati për t’u përdorur në zyrat e mjekëve, mjeti mund t’i ndihmojë studiuesit të kuptojnë se si zhvillohen sëmundjet me kalimin e kohës.
Ndërkohë, mjete të tjera të IA-së u lancuan këtë vit për të parashikuar nëse mutacionet e rralla gjenetike do të cojnë në sëmundje, për të parashikuar rreziqet e shëndetit të zemrës së grave duke analizuar mamografitë e tyre dhe për të përdorur skanime mjekësore rutinë për të identifikuar biomarkuesit e stresit kronik.
2. Përshpejtimi i diagnozës së sëmundjeve
Në një rast të parë europian, një asistent i IA-së i quajtur Prof. Valmed u certifikua këtë vit për të ndihmuar mjekët me diagnozën dhe trajtimin, i ndihmuar nga një mori të dhënash mjekësore të pacientëve.
Mjete të tjera diagnostikuese janë gjithashtu në horizont. Në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, studiuesit thanë se një stetoskop i mundësuar nga IA mund të zbulojë gjendjet e zemrës në vetëm 15 sekonda.
Stetoskopi ishte disi shumë i ndjeshëm, duke pasur parasysh se testimet e mëtejshme përjashtuan dështimin e zemrës për rreth dy të tretat e pacientëve të raportuar nga stetoskopi. Megjithatë, studiuesit thanë se mjeti gjeti gjithashtu probleme të vërteta të zemrës që përndryshe mund të mos zbuloheshin.
Gjithashtu në Mbretërinë e Bashkuar, mjekët po përdorin inteligjencën artificiale për t’u kursyer pacientëve javë pritjeje për një diagnozë të kancerit të prostatës.
Mjeti i inteligjencës artificiale analizon skanimet e imazherisë mjekësore dhe identifikon pacientët me rrezik të lartë për kancerin e prostatës, gjë që i dërgon ata në krye të radhës për t’u shqyrtuar nga një radiolog.
3. Monitorimi i pacientëve pas operacioneve
Një ekip kërkimor gjerman përdori inteligjencën artificiale për të automatizuar procesin e monitorimit të pacientëve të cilëve u janë implantuar stenta koronare në enët e gjakut të hapura që ishin bllokuar për shkak të sëmundjeve të zemrës. Zakonisht, ndjekja e procesit të shërimit kërkon shumë kohë dhe mund të çojë në ndërlikime të tjera.
Algoritmi i mundësuar nga inteligjenca artificiale përdor imazherinë e enëve të gjakut për të analizuar se sa mirë po shërohen pacientët dhe është në gjendje të dallojë shpejt midis modeleve të ndryshme të shërimit me një nivel të ngjashëm saktësie me klinicistët ekspertë. Studiuesit thanë se mjeti mund të ndihmojë në standardizimin e monitorimit të stentit dhe përmirësimin e shëndetit të zemrës.
4. Luftimi i rezistencës ndaj antibiotikëve
Shkencëtarët po përdorin inteligjencën artificiale për të luftuar superbakteret rezistente ndaj antibiotikëve, të cilat përbëjnë një kërcënim në rritje për shëndetin publik në të gjithë Europën.
Gjatë tre viteve të ardhshme, ata planifikojnë të zhvillojnë një model të IA-së për të hartuar dhe testuar trajtime të reja për bakteret rezistente ndaj ilaçeve, dhe do ta përdorin IA-në për të kuptuar më mirë se si sistemi imunitar i përgjigjet një lloji tjetër bakteri ndërsa kërkojnë një vaksinë efektive.
5. Çlirimi i mjekëve nga puna administrative
Zyrat e mjekëve dhe spitalet në të gjithë Europën po përdorin mjete të IA-së për t’i ndihmuar ata të menaxhojnë detyrat administrative, siç janë mbajtja e shënimeve dhe referimet. Qëllimi është t’u jepet mjekëve më shumë kohë me pacientët mes mungesës në rritje të punonjësve shëndetësorë dhe presioneve të mëdha mbi stafin.
Microsoft e bëri asistentin e saj klinik të IA-së të disponueshëm në Irlandë këtë vit, për shembull, ndërsa Tandem Health e Suedisë lançoi ‘recepsionistin’ e saj mjekësor të mundësuar nga IA në Spanjë, Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar dhe Finlandë. Ajo gjithashtu operon në Holandë, Norvegji dhe Danimarkë.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
