Nga Gazeta ‘Si’- Gjatë dekadës së fundit, numri i konflikteve të armatosura aktive është rritur ndjeshëm.
Shumë prej tyre kanë qenë jashtëzakonisht vdekjeprurëse. Por disa konflikte të tjera kanë mbetur ende nën pragun e dhunës — megjithatë, nëse do të shpërthenin hapur, do të përmbysnin rajonet përkatëse dhe rendin botëror.
Kina kundër Tajvanit
A do të përpiqet Xi Jinping të lërë gjurmë në histori? Udhëheqësit kinezë kanë ndjekur luftën e Rusisë në Ukrainë dhe ndoshta kanë nxjerrë mësime të zymta mbi vështirësitë e pushtimit ushtarak. Por pabarazia e madhe në kapacitetet ushtarake mes Kinës dhe Tajvanit do të thotë se Pekini mund të tundohet të veprojë nëse mbështetja amerikane për ishullin duket se dobësohet, ose nëse kostoja ekonomike e një sulmi bie. Për momentin, një bllokadë duket më e mundshme sesa një pushtim, edhe pse edhe ajo mbart rreziqe të mëdha, përfshirë ndërhyrjen ushtarake dhe hakmarrjen ekonomike nga SHBA-ja dhe aleatët e saj.
India kundër Pakistanit
Dy armiqtë e përbetuar me armë bërthamore janë sjellë së fundmi sërish nga pragu i luftës pas një përplasjeje vdekjeprurëse — por konflikti i tyre thelbësor mbetet i pazgjidhur. Në prill 2025, një sulm në Indi që vrau 26 turistë shkaktoi krizën më serioze ndër vite, me goditje ndërkufitare dhe mbi 50 të vdekur përgjatë vijës së kontrollit në Kashmir, përpara se të shpallej një armëpushim.
Rritja e shpejtë ekonomike e Indisë po zgjeron hendekun në fuqinë ushtarake konvencionale. Me një të pestën e popullsisë botërore mes tyre, ruajtja e paqes në vitin 2026 është jashtëzakonisht e rëndësishme. Dy faktorë do ta bëjnë këtë më të vështirë: Amerika, e cila shpesh ndërmjetëson mes dy vendeve, ka ftohur marrëdhëniet me Indinë për shkak të një lufte tarifore. Dhe në përplasjen e fundit, India dhe Pakistani treguan më pak përmbajtje sesa në të kaluarën.
Rusia kundër Ukrainës
Humbjet e Rusisë tani vlerësohen të jenë më të mëdha se ato të Shteteve të Bashkuara në Luftën e Dytë Botërore. Forcat e saj kanë pushtuar vetëm 1.3% territor shtesë të Ukrainës që nga dhjetori 2022. Kjo matematikë e konsumimit sugjeron se viti 2026 do të sjellë ose përparim tejet të ngadaltë, ose një konflikt të ngrirë nga rraskapitja, ose një lloj marrëveshjeje. Por janë të mundshme edhe dy skenarë të tjerë: një kolaps i frontit ose politik i Ukrainës, i ndihmuar nga sabotimi i Kremlinit; ose një thyerje e ekonomisë ruse, nëse sulmet ajrore paralizojnë industrinë e saj të naftës. Secili prej këtyre skenarëve do të kishte pasoja masive për Europën dhe botën.
Izraeli kundër Hamasit
A do të zgjasë armëpushimi i brishtë?
Gaza është në gërmadha, me dhjetëra mijëra të vdekur. Forcat izraelite ende kontrollojnë gjysmën e territorit dhe Hamasi nuk është çarmatosur. Sado e tmerrshme që do të ishte, një rifillim i luftës nuk është i paimagjinueshëm. Të dyja palët tashmë e kanë akuzuar njëra-tjetrën për shkeljen e armëpushimit më të fundit, të negociuar në tetor. Por nëse Trump mbetet i angazhuar në planin e tij të paqes dhe palët bashkëpunojnë, ka edhe shpresë. Nëse materializohet një forcë ndërkombëtare paqeruajtëse, rindërtimi mund të nisë më në fund në shkallë të gjerë.
Gazanët e zhvendosur do të mund të kthehen në atë që ka mbetur nga shtëpitë e tyre. Për momentin, megjithatë, rezultati më i mundshëm është ai i njohur: një territor i ndarë, palestinezë që vuajnë dhe një pauzë e dhunës që zgjat — derisa të mos zgjasë më.
Kongo kundër Ruandës
Tensione dekadash mbi padrejtësi etnike dhe pasuritë minerare të Kongos lindore kërcënojnë të shpërthejnë në luftë të hapur. Nën diktatorin Paul Kagame, Ruanda në vitin 2025 armatosi, furnizoi dhe drejtoi rebelët e M23, të cilët pushtuan Goman, një qytet i madh në Republikën Demokratike të Kongos, dhe për më tepër dërgoi edhe trupat e saj.
Zonat e operimit të M23 në Kongo janë, përmes ndërmjetësimit, afërsisht dyfish i territorit të Ruandës, dhe një marrëveshje e brishtë e nënshkruar në Shtëpinë e Bardhë mes zotit Kagame dhe Félix Tshisekedi, presidentit të Kongos, nuk i përfshinte ata.
Trupat ugandeze gjithashtu kanë shtuar aktivitetin në Kongo — duke vepruar si “partnerë sigurie” të qeverisë së dobët kongoleze — sepse shqetësohen për M23, të cilët luftojnë aleatët e tyre lokalë. Ari është pjesë e joshjes. Ruanda, e cila ka pak rezerva vendase, është bërë në mënyrë misterioze një eksportuese e madhe. Në lojë janë gjithashtu nafta, gazi dhe minerale si kobalti, thelbësor për prodhimin e baterive.
Sudani
Forcat e Armatosura Sudaneze (SAF) dhe Forcat e Mbështetjes së Shpejtë (RSF) mbeten të përfshira në një luftë të ashpër. RSF kontrollon pjesën më të madhe të Darfurit dhe Sudanisë perëndimore, ndërsa SAF mban kryeqytetin dhe rajonet lindore. Miliona civilë janë në arrati dhe shumë prej tyre po vdesin nga uria. Konflikti — dhe kriza më e madhe humanitare në Afrikë — ka gjasa të vazhdojë, i ushqyer nga mbështetja e Egjiptit për SAF-in, Emirateve të Bashkuara Arabe për RSF-në dhe fuqive të tjera rajonale (EBA mohon përfshirjen).
Megjithatë, nëse mbështetësit e dy palëve shohin arsye për kompromis, një marrëveshje mund të jetë e mundur — dhe potencialisht shumë fitimprurëse. Për një ndërmjetës ambicioz si Donald Trump, Sudani ofron si pasuri (ar, naftë dhe një vijë bregdetare strategjike), ashtu edhe mundësinë për t’i dhënë fund asaj që mund të jetë konflikti aktiv më vdekjeprurës në botë.
Venezuela
Në fokusin e saj të rinovuar mbi sigurinë në “hemisferën tonë”, administrata Trump ka grumbulluar forca përballë Venezuelës, ka zgjeruar stërvitjet ushtarake dhe ka goditur varka të vogla që pretendon se kontrabandojnë drogë. Qëllimi përfundimtar mund të jetë përshpejtimi i fundit të regjimit të Nicolás Maduro-s, edhe pse nuk është e qartë se sa forcë është e gatshme të përdorë Amerika.
Sulmet ajrore janë më të mundshme sesa një pushtim amfib. Trump mund të dërgojë madje edhe forca speciale nëse sheh një mundësi për të kapur ose vrarë zotin Maduro. Presidenti i Venezuelës nuk ka mungesë armiqsh. Ai ka përshkallëzuar së fundmi pretendimin shekullor të Venezuelës mbi dy të tretat e territorit të Guajanës fqinje — rajonin Essequibo, të pasur me naftë. Pavarësisht urdhrave të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për të mos e bërë këtë, Venezuela mbajti zgjedhje të paligjshme për guvernator në maj 2025 për “Guajanën Esequiba”, duke zgjedhur administratorë për territore që nuk i kontrollon.
Por çdo lëvizje e Venezuelës ndaj Guajanës do të shkaktonte me siguri një përballje me Shtetet e Bashkuara.
Burimi: The Economist/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
