“Në Shqipëri vërehet një rritje e mbikualifikimit të punëtorëve, por edhe shtim i numrit të atyre që janë të nënkualifikuar.”
Kështu vërehet në një raport të Organizatës Ndërkombëtare të Punës, që analizon shkaqet dhe mospërputhjet midis aftësive dhe punës të punëtorëve në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
“Ideja e mospërputhjes së aftësive nuk shpjegon gjithmonë pse punëdhënësit nuk janë në gjendje të plotësojnë vendet e lira të punës. Shkaku kryesor për këtë shpesh janë në fakt pagat jokonkurruese dhe kushtet e këqija të punës.”,- vërehet në raportin e ILO.
Në raport merret në shqyrtim specifikisht edhe Shqipëria dhe vërehet se “Përveç kësaj mospërputhjet e aftësive nxiten jo vetëm nga arsimi me cilësi të ulët, por edhe nga ndryshimi demografik, zhvillimi i shpejtë teknologjik, burimet e reja të punës, nga krijimi dhe format e reja të organizimit të punës.”
“Kualifikimi i tepërt u gjet që po zvogëlohej me kalimin e kohës në shumicën e vendeve, por duke u përhapur gjatë viteve të fundit në Shqipëri, Serbi dhe Vietnam.
Në të gjitha vendet ku mbivlerësimi është vërejtur se po zvogëlohet, nënkualifikimi ka qenë në rritje, megjithatë nuk ka asnjë shkëmbim të drejtpërdrejtë midis dy formave të mospërputhjes.
Kështu, si mbikualifikimi dhe nënkualifikimi u rritën në Shqipëri dhe Vietnam gjatë viteve të fundit.”, theksohet në analizë.
Pavarësisht nga shkaku, mospërputhja e aftësive mund të ndikojë negativisht në rezultatet e tregut të punës, produktivitetin e punëtorëve, konkurrencën dhe rritjen ekonomike.
Mospërputhja e aftësive është një çështje aktuale në debatet e politikave në të gjithë botën. Politikanët dhe bizneset ndajnë një shqetësim në rritje se aftësitë e disponueshme midis fuqisë punëtore nuk mund të përmbushin kërkesat e ekonomisë, që ndryshojnë shpejt, duke krijuar një pengesë kryesore për rritjen dhe zhvillimin e vendit.
Mangësitë e aftësive shpesh fajësohen për papunësinë dhe vështirësitë e rekrutimit.
“Megjithatë, arsyet e dhëna për mospërputhje të aftësive nuk kanë të bëjnë gjithmonë me aftësitë: pagat jokonkurruese, praktikat e dobëta të rekrutimit dhe punët me cilësi të ulët janë vetëm disa nga ndikimet e mundshme. Mospërputhja midis aftësive të ofruara dhe aftësive të kërkuara rezulton nga një bashkëveprim i kërkesës dhe ofertës dhe kështu kërkon masa të politikës nga ana e ofertës dhe e kërkesës.”, vërehet në raport.
Në vendet në zhvillim, ku përfshihet edhe Shqipëria, ku nivelet e nënkualifikimit janë përgjithësisht shumë më të larta: dy të tretat e punëtorëve të nënkualifikuar arsimohen vetëm në nivelin fillor ose të mesëm të ulët.
Vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme kanë arsim nën nivelet e larta, me një të tretën, që arrijnë vetëm arsimin e mesëm të ulët.
Nxitësit kryesorë të mbivlerësimit këtu lidhen me nivele të ulta të kërkesës në tregun e punës, me mbivlerësimin që lidhet pozitivisht me shkallën e papunësisë, si dhe me mungesën e punësimit zyrtar cilësor.
Sipas analizës së ILO-së në ekonomitë në zhvillim, si mbikualifikimi, ashtu edhe nënkualifikimi janë më të zakonshëm në mesin e individëve me nivele më të ulëta shkollimi. Aksesi i pamjaftueshëm në arsim dhe trajnim shkakton nënkualifikim tek ata me pak ose aspak shkollim.
Si pasojë, nënkualifikimi rezulton në kërkesa të ulëta aftësie, për punë që kërkojnë aftësi të larta. Në të njëjtën kohë, mbikualifikimi midis atyre me arsim të lartë është pasqyrim i disponueshmërisë së pakët të vendeve me cilësi më të mirë të punës e që kërkojnë më tepër aftësi.
Çfarë duhet bërë? Raporti e thotë qartë: rritja e aksesit në arsimin e mesëm dhe profesional dhe trajnime të vazhdueshme veçanësrisht në vendet në zhvillim dhe me të ardhura të ulta. Ndërkohë duhet të bëhët e qartë sidomos tek të për të rinjtë rruga që duhet ndjekur për të patur karrierë dhe punëdhësit duhet të ndryshojnë praktikat e rekrutimit.
“ Megjithatë është e nevojshme që qeveritë të punojnë për krijimin e vendeve të punës që kërkojnë më shumë aftësi, për të përfituar nga aftësitë e punëtorëve me aftësi të larta. .
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
