Sa e sigurt është të fluturosh me avion për në Lindjen e Mesme?

Gazeta Si – Një pyetje është ngritur në qendrat e kontrollit të operacioneve të linjave ajrore perëndimore për ditë të tëra: sa larg mund të shkojnë fluturimet, ndërsa dronët dhe pjesët e raketave bien rreth aeroportit?

Me luftën mes SHBA/Izraelit dhe Iranit, linjat ajrore evropiane, aziatike dhe amerikane kanë ndërprerë fluturimet për në Lindjen e Mesme.

Jo vetëm, sepse autoritetet e sigurisë këshillojnë të mos fluturojnë atje, por edhe sepse askush nuk dëshiron të shkojë këto ditë – në Dubai, Abu Dhabi ose Doha – dhe kompanitë e sigurimeve kanë rritur ndjeshëm primet për linjat ajrore që synojnë të fluturojnë atje.

Pasojat e konfliktit

Të paktën gjashtë raketa (ose pjesë të tyre) dhe dronë kanë rënë pranë aeroporteve kryesore të Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Katarit, sipas llogaritjeve.

Dhe ndërsa operacionet në Doha mbeten të kufizuara (Qatar Airways po operon disa fluturime), në Dubai, ka qindra lëvizje të përditshme avionësh (Emirates po menaxhon mbi 300).

Edhe kur një dron goditi një depo karburanti pranë Aeroportit të Dubait më 16 mars – i cili u mbyll për disa orë dhe më pas u rihap – Emirates pezulloi mbërritjet dhe nisjet ndërsa kushtet e sigurisë u rivendosën.

Çfarë thonë autoritetet

Agjencia Evropiane e Sigurisë së Aviacionit (EASA) ka zgjatur pezullimin e operacioneve në Lindjen e Mesme deri më 18 mars, por masa do të zgjatet më tej.

Sipas “Safe Airspace”, “rreziku kryesor” mbi Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katarin “përfaqësohet nga aktiviteti i raketave dhe dronëve që lidhen me konfliktin me Iranin, si dhe operacionet e mbrojtjes ajrore”.

“Është raportuar gjithashtu ndërhyrje GPS”, vazhdon platforma e specializuar, “duke përfshirë edhe manipulimin dhe bllokimin e mundshëm të sinjaleve”.

Qasjet

Zyrtarisht, zyrtarët e sigurisë së operacioneve ajrore heshtin. Askush nuk dëshiron të komentojë mbi një temë të ndjeshme.

“Sipas protokolleve tona të brendshme, fluturimi në Gjirin Persik aktualisht nuk i plotëson kërkesat minimale”, tha për “Corriere” një menaxher përgjegjës për një Qendër Kontrolli Operacionesh (OCC) në një linjë ajrore të madhe evropiane.

“Edhe pse urdhri i EASA-s nuk është një ndalim për të fluturuar për në Dubai ose Doha, ka shumë të panjohura për avionët dhe ekuipazhet tona”, vazhdoi ai. “Gjëja e fundit që duam, është të gjejmë një aeroplan plot me pasagjerë të goditur nga ndonjë dron ose copëza raketash”.

Krahasimi Europë-Amerikë e Veriut

Ai nuk është i vetmi që mendon kështu. Ka pasur disa diskutime midis Evropës dhe Amerikës së Veriut, përfshirë në nivel institucional, në lidhje me fluturimet e operuara ditët e fundit nga transportuesit e Lindjes së Mesme, sipas asaj që mësoi “Corriere” nga burimet e BE-së.

“Dhjetëra avionë nga transportuesit kryesorë të Gjirit fluturojnë drejt aeroporteve tona dhe gjithashtu transportojnë bashkatdhetarët tanë”, shpjegon një nga njerëzit e njohur me diskutimet midis Brukselit dhe Uashingtonit.

“Ndërsa nuk ka dyshim për seriozitetin e kompanive si Emirates, është e qartë se Irani dëshiron të rrezikojë infrastrukturën thelbësore në Emiratet dhe Katar, siç janë aeroportet”.

Realiteti i ri

A po dëshmojmë përgjithësisht një “normalizim” të rrezikut për linjat ajrore? “Do të thosha se duket më shumë si një çështje e ‘orekseve të ndryshme të rrezikut'”, tha David Mumford i “OpsGroup”, një platformë kryesore e sigurisë së aviacionit.

“Në të kaluarën, një incident me dron ose raketë pranë një aeroporti zakonisht çonte në pezullimin e operacioneve derisa situata të stabilizohej qartë dhe shumë nga këto incidente ishin ose jetëshkurtra ose ndodhnin në vende që nuk ishin qendra kryesore të aviacionit”.

Një betejë masive

Çfarë ka ndryshuar krahasuar me të kaluarën? “Ajo që është e ndryshme në këtë rast është shkalla dhe kohëzgjatja e konfliktit,” arsyeton Mumford.

“Ka vazhduar për javë të tëra në një rajon shumë të madh. Por aeroportet si Dubai, Abu Dhabi dhe Doha pezullojnë operacionet gjatë alarmeve dhe më pas rinisin fluturimet”.

Sigurisht, “disa linja ajrore kanë ndaluar së fluturuari atje krejtësisht”, por “të tjerat vazhdojnë të operojnë, gjë që tregon se operatorët po e vendosin vijën e rrezikut në mënyra shumë të ndryshme”.

Kërkesa ka rënë

Përveç shqetësimeve për sigurinë, disa transportues perëndimorë do të fluturonin drejt vendeve të Gjirit. Por sot, kërkesa për udhëtime ka rënë në nivele ndoshta më të këqija se gjatë pandemisë.

Askush, tani për tani, nuk dëshiron të udhëtojë atje për punë ose turizëm. Shkurt, aeroplanët do të fluturonin bosh, dhe për më tepër, me çmimet e vajgurit që janë më shumë se dyfishuar në dy javë.

Sipas “Bloomberg”, linja ajrore po operon fluturime për në Dubai me aeroplanë pothuajse bosh me 500-600 vende (pak pasagjerë), ndërsa gjërat janë më mirë në drejtimin e kundërt (njerëzit po largohen nga qyteti).

Çështja kryesore e sigurimeve

Pastaj është çështja ligjore. Kompanitë e sigurimeve të aviacionit po përgjigjen me masa të menjëhershme dhe kufizuese.

Primet e sigurimit të rrezikut të luftës janë rritur midis 50% dhe 500%. Disa kompani po paguajnë 35,000-40,000 dollarë për mbulim “standard” për çdo rrotullim (një fluturim vajtje-ardhje) në një avion me një korridor, duke u rritur në 120,000-140,000 dollarë për avionë me dy korridore. Kjo politikë përjashton dëmet – ndaj avionit dhe njerëzve – të shkaktuara nga lufta.

Kufizimet e reja ligjore

Dy drejtues nga dy kompani evropiane raportojnë se para se të dërgonin disa nga avionët e tyre në zonë – për operacione riatdhesimi – kompanitë e sigurimeve kërkuan që linjat ajrore të jepnin njoftim paraprak dhe të detyrueshëm për fluturimet mbi zonë.

“Ata gjithashtu kërkuan dorëzimin e të gjitha detajeve operacionale: oraret, ekuipazhet, vlerësimet e rrezikut dhe planet rezervë, – zbulojnë ata. – Në disa raste, na kërkuan të miratonim udhëtimin tonë, madje duke shkuar aq larg sa ta mohonin atë, nën dënimin e humbjes së mbulimit të sigurimit”.

Shteti si sarantues

Jo vetëm kaq. Meqenëse Lindja e Mesme tani është klasifikuar si “kritike” dhe me “rrezik që përkeqësohet ose ndryshon ndjeshëm”, disa kompani sigurimi kanë pezulluar mbulimin në lidhje me luftën për rrugët e Gjirit.

Ose po u kërkojnë linjave ajrore të koordinohen drejtpërdrejt me siguruesit e tyre për çdo fluturim në zonë.

Përveç nëse, sigurisht, shteti vepron si garant. Si në Liban, ku transportuesi kombëtar “Middle East Airlines” vazhdon të fluturojë. Dhe në Gjirin Persik gjithashtu.

Burimi: “Corriere della Sera”; Përshtati: Gazeta “Si”