.png)
Nga Il Sole 24 ore- Kanë kaluar tetëmbëdhjetë vjet që nga 17 shkurti 2008, kur Kosova miratoi deklaratën e pavarësisë nga Serbia.
Dhe pas pothuajse një viti bllokadë politike, vendi i vogël ballkanik më në fund e feston përvjetorin me një qeveri dhe një shumicë të qëndrueshme. Pesë ditë më parë, parlamenti në Prishtinë, i dalë nga zgjedhjet e 28 dhjetorit, miratoi një qeveri të re të drejtuar nga Albin Kurti dhe partia e tij nacionaliste e majtë Vetëvendosje, me 66 vota pro dhe 49 kundër.
Zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit u shpallën pasi partia e Kurtit, pavarësisht fitores në zgjedhjet e shkurtit 2025, nuk arriti të formonte qeverinë.
Megjithatë, tetëmbëdhjetë vite ndarje nga Serbia dhe një qeveri e qëndrueshme mund të mos mjaftojnë për të hapur rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës. Ish i burgosur politik gjatë sundimit serb në Kosovë, Kurti ka mbajtur gjithmonë një qëndrim të ashpër në bisedimet me qeverinë e Serbisë. Ishte pikërisht gjatë qeverisjes së tij, në vitin 2023, që kryetarë komunash shqiptarë u vendosën në katër komunat e veriut të Kosovës, pavarësisht kundërshtimit të shumicës serbe të popullsisë. Ky veprim, në sfidë të pakicave, i kushtoi Kosovës një seri sanksionesh nga Bashkimi Europian, përfshirë ngrirjen e 882 milionë eurove të alokuara në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
Nga ana e tij, Beogradi nuk ka dashur kurrë të njohë pavarësinë e provincës së tij më jugore me shumicë shqiptare, qeveria e së cilës në dokumentet zyrtare ende quhet “Institucionet e Përkohshme të Vetëqeverisjes së Prishtinës”.
Vetëm fundjavën e kaluar, presidenti serb Aleksandar Vuçiç, nga Konferenca e Sigurisë në Mynih, denoncoi aleancën ushtarake në formim mes Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës, duke e quajtur atë “kërcënimin më të madh për Serbinë sot”.
Vuçiç pretendon gjithashtu se nëse paqja mes Rusisë dhe Ukrainës përfundon me dorëzimin e territoreve nga Kievi, atëherë Serbia do të mund të kërkojë që Prishtina të dorëzojë veriun e Kosovës.
Sot, 1.6 milionë kosovarë janë plotësisht të vetëdijshëm se një pjesë e madhe e së ardhmes së tyre varet nga anëtarësimi në Bashkimin Europian. Aplikimi i Kosovës për anëtarësim, i dorëzuar në vitin 2022, në fakt nuk është shqyrtuar kurrë. Disa thonë se ai mund të rikthehet në tryezë në gjysmën e dytë të vitit 2026, gjatë presidencës irlandeze të BE-së.
Megjithatë, mbi shanset e Prishtinës rëndojnë si gurë të mëdhenj pesë vende anëtare të BE-së që ende nuk e njohin Kosovën si shtet, në një linjë me Serbinë, Rusinë dhe Kinën: ato janë Spanja, Greqia, Qipro, Rumania dhe Sllovakia.
Lajmi i mirë është se të paktën sanksionet e vendosura nga BE-ja në vitin 2023 kanë përfunduar. Më 16 dhjetor, Komisioni Europian njoftoi heqjen e tyre pas zhvillimit të zgjedhjeve të reja të rregullta lokale në komunat me shumicë serbe në veri.
Për Kosovën, kjo përbën një frymëmarrje financiare: 216 milionë eurot e para të ndihmës europiane janë disbursuar tashmë dhe 205 milionë euro të tjera pritet të vihen në dispozicion së shpejti. Megjithatë, për një hap cilësor real në marrëdhëniet me BE-në, Brukseli kërkon që Prishtina të ndryshojë politikën e saj ndaj Serbisë dhe të zbatojë të gjitha marrëveshjet e arritura me Beogradin.
Një hap që nuk është aspak i thjeshtë, siç shpjegon Peter Sørensen, përfaqësuesi i posaçëm i BE-së për dialogun Beograd–Prishtinë, i emëruar vetëm një vit më parë: “Kam mbërritur në një fazë të ndjeshme politike si në Beograd ashtu edhe në Prishtinë. Në këtë kontekst, asnjëra palë nuk dukej se kishte stimuj të fortë për të marrë rreziqet politike që çdo kompromis përfshin. Si rrjedhojë, lehtësimi i një takimi në nivelin më të lartë mes tyre ishte jorealist. Për këtë arsye, gjatë mandatit tim ende nuk është mbajtur një takim dialogu në nivel të lartë”.
Megjithatë, puna e tij nuk është ndalur: “Pavarësisht kufizimeve politike, është bërë përparim,” kujton Sørensen, “është inauguruar Komisioni i Përbashkët për Personat e Zhdukur dhe ka vazhduar puna për menaxhimin e integruar të kufijve. Pavarësisht cikleve zgjedhore dhe pasigurive politike, me pak fjalë, kemi ruajtur kanalet e komunikimit. E ardhmja europiane e Serbisë dhe Kosovës është drejtpërdrejt e lidhur me përparimin e matshëm në këtë proces normalizimi.”
Kërkesa për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë, krahas Bashkimit Europian, ka qenë gjithmonë edhe e Shteteve të Bashkuara. SHBA-ja ka qenë aleati kryesor i Prishtinës që nga viti 1999, kur forcat e NATO-s larguan trupat serbe nga Kosova, e cila në atë kohë ishte ende një provincë e Serbisë që kërkonte pavarësinë. Sot, misioni në Kosovë është operacioni më i madh tokësor i NATO-s dhe SHBA-ja, me rreth 600 ushtarë, përbën praninë e dytë më të madhe ushtarake brenda KFOR-it, pas italianëve.
Uashingtoni ishte ndër kryeqytetet e para që njohu pavarësinë e Prishtinës dhe së fundmi, teksa mbronte kandidaturën e tij për Çmimin Nobel për Paqen, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi – kundër çdo fakti – se ai kishte sjellë paqen mes Kosovës dhe Serbisë.
Përballë çështjeve të ngutshme si Ukraina, Gaza apo Irani, çështja Kosovë–Serbi vështirë se mund të jetë në krye të listës së prioriteteve të Aleancës Atlantike. Megjithatë, ndoshta ky mund të jetë momenti i duhur për një hap cilësor: “Duke pasur parasysh interesin e Trumpit për të përmbyllur marrëveshje paqeje,” argumenton Charles Kupchan, profesor i Politikës Ndërkombëtare në Georgetown University dhe studiues i lartë në Council on Foreign Relations, “BE-ja duhet të dalë përpara me propozime për një përpjekje të përbashkët për ta shtyrë Beogradin dhe Prishtinën drejt normalizimit. Besoj se Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian janë gjerësisht të harmonizuara për çështjen Kosovë–Serbi: sfida më e madhe është të koordinohen më mirë përpjekjet e SHBA-së dhe BE-së për të ushtruar presion mbi Beogradin dhe Prishtinën dhe për t’i inkurajuar të dyja qeveritë të bëjnë kompromiset e vështira, por të domosdoshme, për të ecur drejt normalizimit.”
Burimi: Il Sole 24 ore/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje