.png)
Tregu i shtëpive sillet si kanarina në një minierë qymyri – çmimet tentojnë të bien pasi rënia ekonomike shfaqet gjerësisht.
Por këtë vit, me një recession të thellë global të shkaktuar nga pandemia e koronavirusit, vlera e pasurive të paluajtshme është rritur në shumë vende.
Rritja e çmimeve vjetore të shtëpive ka qenë me 4 % mes klubit të vendeve të pasura të OECD, me një rritje edhe më të shpejtë në Europë dhe SHBA.
Disa financierë megjithatë, shqetësohen nëse bëhet fjalë për çështje kohe pasi pandemia ka ndikuar në këtë treg, veçanërisht pasi shumë shtete rivendosën karantinën për të parandaluar një valë tjetër infeskionesh.
“Pandemia nuk është lajm i mirë ose ndihmuese në asnjë rast për tregun e shtëpive,” tha Matthias Holzhey, ekonomist pranë UBS dhe bashkëautor i indeksit vjetor global të flluskës së pasurive të patundshme, i cili krahason çmimet e shtëpive në 25 nga qytetet më të mëdha të botës.
“Është e qartë se rimëkëmbja ekonomike ende nuk po ndodh, pasuria po bie dhe qiratë po bien në shumicën e qyteteve, kështu që alternativa juaj për të blerë një shtëpi po bëhet më e lirë”, tha Z. Holzhey. “Bazat themelore thjesht nuk tregojnë për një bum të vazhdueshëm të strehimit.”
Megjithatë, të gjitha shenjat janë se kjo është pikërisht ajo që po ndodh. Ndërsa bota vuajti recesionin e saj më të thellë të pasluftës midis tremujorëve të parë dhe të dytë, çmimet e shtëpive në vendet më të pasura jo vetëm që vazhduan të rriteshin, por u përshpejtuan, sipas shifrave të OECD. Të dhënat janë më të ulta për tremujorin e tretë, por ato kryesisht tregojnë për rritje të mëtejshme.
Mbështetja e qëndrueshmërisë së tregjeve të strehimit janë paketat e mëdha stimuluese nga qeveritë dhe bankat qendrore që kanë mbështetur kompanitë që luftojnë, lejuan që shumë punëtorë të vazhdojnë të fitojnë dhe – ç’është më e rëndësishmja – të mbajnë kostot e huazimit afër niveleve rekord.
Në SHBA, nivelet e hipotekave në rënie dhe përfitimet më të larta shtetërore kombinohen për të mbrojtur tregun e shtëpive nga pandemia ndërsa çmimet u rritën me një normë vjetore prej gati 5 përqind në tremujorin e dytë.
Pati edhe rritje më të mprehta të çmimeve në pjesën më të madhe të Europës, veçanërisht në Gjermani, Holandë, Portugali dhe Poloni. Çmimet në Rusi janë rritur 15 përqind, të nxitura nga subvencionet e shtetit.
Ndërsa kostot e strehimit vazhdojnë të rriten, pandemia po i shtyn disa njerëz të braktisin vendet e shtrenjta të qytetit në kërkim të më shumë hapësire drejt periferisë. Në Mbretërinë e Bashkuar, çmimet e shtëpive u rritën me dyfishin e normës së apartamenteve midis marsit dhe shtatorit, sipas Halifax.
Në Francë, Grégoire Kiss, një menaxher IT 42 vjeçar, dhe gruaja e tij Blandine kohët e fundit u larguan nga apartamenti me qira në Paris ku jetonin me dy fëmijët e tyre për të blerë një shtëpi në fermë në bregdetin e Normandisë. “Për nendodhi kur dolëm nga izolimi,” tha Z. Kiss. “Një nga efektet pozitive të kësaj krize ka qenë që punëdhënësit ta bëjnë më të lehtë punën nga shtëpia.”
Punëtorë të tillë që lëvizin nga Parisi mund të kenë kontribuar në një rënie të rrallë mujore të çmimeve të shtëpive në qytet, e cila ra 0.5 përqind në shtator, megjithëse ato janë ende më shumë se 2 përqind këtë vit, pasi janë rritur mbi një të tretën në pesë vjet , sipas hulumtimit nga Meilleurs Agents.
“Ne vumë re nxitimin në ditët e para të bllokimit, ndërsa 20 përqind e parizienëve shkuan të punonin në distancë në fshat”, tha Pierre Madec, ekonomist në think-tank OFCE në Paris. “Kjo shtron pyetjen: a jemi gati të humbasim 20 përqind të popullsisë së Parisit?”
Çmimet në rritje të pronave po shkaktojnë shqetësim edhe në Gjermani, ku banka qendrore tha në një raport të fundit se apartamentet në qytetet më të mëdha të vendit ishin 30 për qind të mbivlerësuara krahasuar me raportin afatgjatë të çmimeve me qira – megjithëse shtoi se kjo reflekton rritjen në çmimet e tokës sesa çdo “motiv i destabilizimit, spekulativ të kërkesës”.
Vëllimi i tokës së shitur çdo vit në qytete më të mëdha ka rënë me një të tretën që nga viti 2012 ndërsa çmimet janë më shumë se dyfishuar, sipas shoqatës gjermane të industrisë së ndërtimit. Numri i apartamenteve të reja të ndërtuara në vend vitin e kaluar u rrit 2 përqind në 293,000 – por që mbeti nën 400,000 në vit të nevojshëm për të përmbushur kërkesën.
Në Mynih shitja e muajit të kaluar ishte prej 8 milion € një apartamenti 300 m katror, i cili vendosi një rekord të ri për qytetin. Çmimet e aksioneve të zhvilluesve gjermanë të pronave Deutsche Ëohnen dhe Vonovia shënuan rritje të reja 12-vjeçare.
Me gjermanët që bien dakord për hipotekat 10-vjeçare me norma deri në 0.6 për qind dhe disa banka ofrojnë të japin hua 100 për qind të çmimit të blerjes, është e lehtë të kuptohet se çfarë po nxit tregun.
“Ne nuk presim që tregu gjerman i strehimit të bjerë së shpejti”, tha Jochen Möbert, një analist i pasurive të patundshme në Deutsche Bank. “Po, ka rreziqe përpara. Por ne po shohim një fluks kapitali ndërsa fondet e investimeve rialokojnë paratë nga tregjet financiare në tregun e shtëpive ”.
Një shenjë shqetësuese për tregun e strehimit në Europë është se bankat kanë filluar të frenojnë huazimet e tyre hipotekare, duke u shqetësuar për “perceptimet e rrezikut në lidhje me perspektivën e përgjithshme ekonomike”, sipas sondazhit të fundit tremujor të huadhënësve Bankës Qendrore Eoropiane.
Pernille Henneberg, ekonomist në Citigroup, tha në një raport të fundit se një “mungesë oreksi për hua ose standarde më të shtrënguara të kredisë, për shkak të shqetësimeve për aftësinë e kreditimit të huamarrësve, mund të sfidojë shkallën në të cilën lehtësimi monetar ndikon në ekonominë reale”.
Shqetësime të ngjashme shprehen rregullisht nga Andrea Enria, shefi i mbikëqyrjes së BQE-së, i cili këtë javë përsëriti paralajmërimin e tij se pandemia mund të lërë huadhënësit e zonës euro me një shtesë prej 1.4 tn € të kredive të këqija – shumë më lart se nivelet e krizës së borxhit të rajonit 2012.
Nëse ndodh skenari më i keq, analistët parashikojnë se mund të shkaktojë një shtrëngim të papritur të tregut të hipotekave, duke ulur çmimet e shtëpive. “Zona e euros është zona më e madhe e rrezikut”, tha z. Holzhey në UBS, duke shtuar se ai u thoshte klientëve “është koha të shesin pronën”./Burimi:Financial Times/ Në shqip: Gazeta “Si”/
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
