.png)
“Kjo thjesht tregon se jemi të lidhur përtej kufijve dhe përtej kontinenteve”, thotë shkencëtari i Kopernikut, Mark Parrington.
Kushdo që jeton në Spanjë, Portugali ose Francë, e ka problem që të lajë makinën e tij.
Një re masive pluhuri Saharian po përhapet aktualisht nëpër Mesdhe dhe në Europën Perëndimore, duke sjellë me vete perëndime dielli portokalli, horizonte të mjegullta dhe një shtresë të hollë rëre shkretëtire që do të mbulojë gjithçka, nga xhamat deri te panelet diellore.
Sipas parashikimeve të fundit nga Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës Koperniku (CAMS), pritet që reja të lëvizë drejt veriut gjatë ditëve në vijim, duke ndikuar ndjeshëm në cilësinë e ajrit në të gjithë Gadishullin Iberik përpara se të arrijë deri në Mbretërinë e Bashkuar dhe Skandinavi.
Këto grimca janë ngritur në ajër nga Saharaja dhe kanë udhëtuar mijëra kilometra në Europë.
“Kjo thjesht tregon se ne jemi të lidhur përtej kufijve dhe kontinenteve nga përbërja e atmosferës”, thotë Mark Parrington, Shkencëtar i Lartë në CAMS.
Cilat janë rreziqet shëndetësore të pluhurit PM10?
Ndërsa pluhuri krijon foto spektakolare me nuanca, ai sjell gjithashtu një rrezik të heshtur për shëndetin. Shërbimet kombëtare të motit, përfshirë AEMET në Spanjë, IPMA në Portugali dhe Meteo-France, kanë lëshuar paralajmërime në lidhje me cilësinë e degraduar të ajrit.
Pluhuri Saharian është PM10, që do të thotë lëndë grimcore që është më pak se 10 mikrometra në diametër. Këto janë grimca relativisht të trasha, por janë mjaft të vogla për të kaluar në mushkëri, ku mund të irritojnë rrugët e frymëmarrjes, të përkeqësojnë astmën dhe të ndikojnë te grupet e cenueshme si të moshuarit dhe fëmijët e vegjël.
Në Europë është folur gjatë për ndotjen nga grimcat PM2.5, e cila është shumë më e imët dhe vjen nga gazrat e shkarkimit, proceset industriale dhe djegia e drurit.
Meqenëse grimcat PM2.5 janë më të vogla, ato mund të depërtojnë më thellë në mushkëri dhe madje të hyjnë në qarkullimin e gjakut.
Ndërsa pluhuri Saharian përbëhet kryesisht nga grimcat më të mëdha minerale PM10, përqendrimi i lartë gjatë këtyre ngjarjeve mund të shkaktojë që nivelet totale të grimcave të rriten shumë përtej kufijve të sigurisë të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në disa zona.
A është ndryshimi i klimës fajtor për ndotjen nga pluhuri?
Ngjarjet e pluhurit të Saharasë shpesh bëjnë bujë në media dhe, ndërsa na kujtojnë mjedise të nxehta dhe me pluhur, duhet të jemi të kujdesshëm në lidhjen e tyre me një planet që po ngrohet.
Sipas Parrington, shkenca nuk është ende e vendosur.
“Nuk ka një pamje të qartë se si shkretëtirëzimi ndikon saktësisht në burimin e pluhurit”, shpjegon ai, duke iu referuar zgjerimit të Shkretëtirës së Saharasë në jug, të nxitur nga ndryshimet klimatike dhe aktiviteti njerëzor.
Parrington thekson se shumica e këtij pluhuri buron nga pika të nxehta specifike si ‘Depresioni Bodele’ në Çad, ku pluhuri është mjaftueshëm i lehtë për t’u ngritur në atmosferë nën kushte specifike presioni. Temperaturat më të larta, thatësira dhe avullimi më i lartë çojnë në lagështi më të ulët të tokës dhe nëse i kombinoni këto efekte me menaxhimin e dobët të tokës, kjo është e favorshme për më shumë stuhi rëre dhe pluhuri.
Për më tepër, ka disa spekulime se ndryshimet në qarkullimin atmosferik të lidhura me efektet e ndryshimeve klimatike mund të rrisin frekuencën e stuhive të pluhurit të Saharasë që arrijnë në Europë.
Megjithatë, shkencëtarët janë të kujdesshëm t’i lidhin të dyja drejtpërdrejt, pasi nuk ka të dhëna të mjaftueshme historike për t’i lejuar ata të gjurmojnë një sinjal të qartë.
“Me sa di unë, nuk ka studime përfundimtare që lidhin mënyrën se si shkretëtirëzimi, shpyllëzimi dhe gjëra të tjera po ndikojnë në pluhurin mineral në atmosferë, kështu që mendoj se është ende një çështje mjaft e hapur”, thotë Parrington për Euroneës.
Ndërsa pluhuri lëviz, banorët në zonat e prekura mund të shohin grimcat e përziera me shiun, duke lënë një mbetje të errët në sipërfaqe pasi uji të avullojë.
Zyrtarët e shëndetësisë rekomandojnë që njerëzit në zonat me ndikim të lartë të shmangin ushtrimet e lodhshme në natyrë ndërsa mjegulla vazhdon.
Për të tjerët, mund të jetë koha për të nxjerrë kamerën për të kapur disa pamje të perëndimit të diellit.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje