Pse gripi është kaq i keq këtë vit

Nga Gazeta Si- Siç mund të dëshmojnë njerëzit që kanë zënë shtratin për mbi 10 ditë, gripi po përhapet me shpejtësi në të gjithë botën. Virusi ka shkaktuar një valë sëmundjesh dhe shtrimesh në spital në Europë dhe më gjerë ku mjekët po shohin jo vetëm raste por një numër shumë të lartë rastesh”, thotë Andreë Pekosz, virolog.

Në shumë vende, sezoni i gripit filloi më herët dhe u përshpejtua më shpejt se zakonisht.

Pse është kaq i keq ky sezon gripi? Shkencëtarët dyshojnë se kjo është pjesërisht për shkak të një lloji të ri të virusit të gripit që është rritur në dominim. Varianti ka një numër të lartë mutacionesh kyçe, që do të thotë se është shumë më pak i ngjashëm me llojin e përdorur në vaksinën e gripit sesa kanë qenë viruset e sezoneve të mëparshme. Kjo mund ta bëjë më të lehtë për virusin të anashkalojë sistemin imunitar dhe vaksinat. Për më tepër, lloji dominues i përket një nëntipi viral që ka qarkulluar për dekada, por nuk ka qenë dominues në sezonet e fundit të gripit, që do të thotë se shumë njerëz kanë imunitet relativisht të dobët kundër tij.

Megjithatë, ka prova që sugjerojnë se vaksinat e gripit që janë aktualisht në dispozicion ofrojnë mbrojtje kundër sëmundjeve të rënda.

Jesse Bloom, virolog në Qendrës e Kancerit në Seattle, thotë se ky është një sezon gripi më i keq se mesatarja.

Sezoni i gripit 2025–26 filloi një muaj më herët se sa pritej në pjesën më të madhe të Europës dhe Japoni, e cila shpalli një epidemi gripi për shkak të numrit të papritur të lartë të infeksioneve.

Sezoni i gripit në Australi vazhdoi për të paktën një muaj më shumë se zakonisht ndërsa në Kanada, “të gjitha provincat dhe territoret panë një rritje masive të numrit të rasteve, të gjitha në të njëjtën kohë”, thotë Eleni Galanis, drejtoreshë e përgjithshme në Agjencinë e Shëndetit Publik të Kanadasë.

Virusi që shkakton shumë nga rastet e këtij viti është një shembull i nëntipit H3N2, i cili evoluon më shpejt se llojet e tjera. Një variant i virusit H3N2 i quajtur nënklada K u bë globalisht dominues në shtator dhe tani përbën rreth 80% të infeksioneve të gripit në të gjithë botën.

“Gjithçka mund t’i atribuohet këtij varianti të kladës K”, thotë Pekosz.

Modelimi sugjeron që nënklada K u shfaq që në shkurt të vitit të kaluar. Nuk u sekuencua deri në qershor, muaj pasi Organizata Botërore e Shëndetësisë zgjodhi llojet e gripit që do të përdoreshin si bazë e vaksinave për sezonin aktual të gripit në hemisferën veriore. (Shkencëtarët e përshtatin përbërjen e vaksinës çdo vit për të marrë parasysh ndryshimet e vazhdueshme gjenetike në virus.)

Për shkak të kësaj kohe, “ekziston një mospërputhje midis llojit të vaksinës dhe këtij lloji që qarkullon”, thotë Scott Hensley, virolog në Universitetin e Pensilvanisë në Filadelfia.

Megjithatë, në një parabotim të botuar më 6 janar, Hensley dhe kolegët e tij zbuluan se te disa njerëz, vaksina shkakton antitrupa të mjaftueshëm kundër nënkladës K për të mbrojtur kundër sëmundjeve të rënda, thotë Hensley.

Më shumë mutacione

Krahasuar me llojin H3N2 që u përdor në vaksinën mbizotëruese të gripit, nënklada K ka 11 mutacione në një proteinë të quajtur hemaglutininë, e cila formon maja në sipërfaqen e grimcave të gripit. Këto maja ndihmojnë virusin të ngjitet dhe të bashkohet me qelizat pritëse.

Që nga viti 2007, llojet qarkulluese të H3N2 në përgjithësi kanë zhvilluar një deri në tre ndryshime shtesë të aminoacideve nga lloji i vaksinës së gripit çdo gjysmë viti, sipas një analize të pabotuar nga John Huddleston, virolog.

Shkalla e mutacionit të virusit në një periudhë kaq të shkurtër kohore është thelbësore, thotë ai: “Është tepër e lartë.”

Pasi infektohet me virusin, ose vaksinohet kundër tij, sistemi imunitar prodhon antitrupa që synojnë hemaglutininën. Por, edhe një mutacion i vetëm në proteinë mund të parandalojë që antitrupat pritës të kapen pas majave virale, thotë Hensley. Kjo i bllokon antitrupat nga shkatërrimi i grimcave virale.

Shkencëtarët ende nuk e dinë se cilat mutacione e kanë nxitur rritjen e virusit, thotë Sarah Cobey, mikrobiologe evolucionare në Universitetin e Çikagos në Illinois.

Virologët bien dakord se një faktor që ka kontribuar në rritjen e H3N2 gjatë gjashtë muajve të fundit është qarkullimi relativisht i ulët i viruseve H3 në sezonet e mëparshme të gripit. Në sezonin 2024-25, H3 shkaktoi rreth 40% të rasteve evropiane. Si rezultat, imuniteti i popullsisë kundër viruseve H3 ishte relativisht i ulët kur filloi ky sezon gripi.

Për shkak se nivelet globale të vaksinimit kundër gripit janë të ulëta, “infeksionet ndoshta kanë më shumë rol në mbajtjen e niveleve të imunitetit më të larta sesa vaksinimi”, thotë Ian Barr, zëvendësdrejtor i Qendrës Bashkëpunuese të OBSH-së për Referencë dhe Kërkime mbi Gripin.

H3 nuk kishte gjasa të lihej mënjanë për një kohë të gjatë, thotë Barr. “Ishte e destinuar të kthehej herët a vonë”, thotë ai. “Kjo është ajo që po ndodh këtë vit.”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.