.png)
Kthimi i kufizimeve të Covid-19 nga Hollanda nënvizon se si perspektiva ekonomike e përmirësimit të Europës rrezikon të frenohet nga përhapja e variantit infektiv Delta, i cili filloi në Indi dhe po shkakton 90 përqind të të gjitha infeksioneve të reja të Europës.
Ky virus është një nga faktorët me të cilët po përballen ekonomistët ndërsa përpiqen të vlerësojnë forcën e rimëkëmbjes të Eurozonës. Rreziqet e tjera përfshijnë ngushticat e zinxhirit të furnizimit si dhe rrezikun që qeveritë e Europës të mund të shkurtojnë mbështetjen fiskale shumë shpejt dhe të shkatërrojnë rimëkëmbjen, ashtu siç bënë gjatë krizës së borxhit të bllokut në 2012.
“Bumi post-pandemik do të ulet vitin e ardhshëm pasi të gjithë të kenë bërë shpenzimet e tyre, por deri atëherë qeveritë do të zvogëlojnë shpenzimet e tyre fiskale,” thotë Christian Odendahl, kryekonomisti me qendër në Berlin në Qendrën për Reformën Europiane. “Kjo më kujton 2010 dhe 2011 kur Gjermania dhe të tjerët kaluan shumë shpejt në kursime.”
Rimëkëmbja ekonomike në Europë tashmë është shumë mbrapa SHBA-së e cila është rikthyer në nivelin e saj para-pandemik të prodhimit thuajse një vit më herët se sa ishte parashikuar, nxitur nga programet stimuluese të presidentit amerikan Joe Biden,për të cilët ekonomistët shqetësohen se janë vendosur për të zgjeruar hendekun transatlantik.
Përkundër këtyre shqetësimeve, shumica e ekonomistëve mbeten optimistë në lidhje me perspektivat për Eurozonën, e cila pritet të ringrihet nga recesioni i saj i dyfishtë gjatë dimrit me rritje solide midis 1.5 dhe 2% në tre muajt deri në qershor, kur të dalin shifrat zyrtare te premten, 30 korrik.
Shifrat solide të rritjes do të lexohen si sinjali më i fundit se Europa është e vendosur në rrugën drejt rimëkëmbjes. Të rritur nga heqja e bllokimeve në prill dhe maj, besimi i biznesit dhe konsumatorit ka qenë në rritje në të gjithë kontinentin, ndërsa shitjet me pakicë janë rikthyer në nivele para-pandemike dhe tregjet e aksioneve të rajonit janë rritur në nivele rekord.
Produkti i brendshëm bruto i Eurozonës pritet të rritet mes 4 dhe 5 përqind si këtë vit ashtu edhe vitin e ardhshëm, norma e tij më e shpejtë që kur monedha e vetme u krijua dy dekada më parë, pasi ajo rimëkëmbet nga një tkurrje rekord prej 6.6 përqind në vitin 2020.
Christine Lagarde, presidente e Bankës Qendrore Europiane, tha javën e kaluar se ekonomia e bllokut të 19 vendeve “është në rrugën e rritjes së fortë në tremujorin e tretë”.
Por e pyetur për përhapjen e shpejtë të variantit Delta, Lagarde tha: “Ne jemi në duart e atyre që do të marrin të gjitha masat paraprake të nevojshme për t’u siguruar që infektimi nuk po prodhon efektet negative ekonomike që kemi parë në të kaluarën. ”
Optimizmi është i madh
Infeksionet e Covid-19 në të gjithë Europën arritën në 151 për 100,000 njerëz deri më 18 korrik, nga vetëm nën 90 një javë më parë, sipas “Qendrës Europiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve” e cila parashikoi që norma mund të dyfishohej në 373 deri në gusht.
Si përgjigje, qeveritë shtrënguan kufizimet e udhëtimit për ardhjet nga vendet me infeksion të lartë si Portugalia, Spanja dhe Hollanda për ata njerëz që nuk janë plotësisht të vaksinuar. Klubet e natës dhe baret në ishujt e festave në Ibiza dhe Mykonos janë mbyllur ose u është thënë të mbyllen herët.
Parlamenti francez këtë javë miratoi një ligj që e bën vaksinimin Covid-19 të detyrueshëm për punonjësit e kujdesit shëndetësor, ndërsa Italia dhe Franca planifikojnë të kërkojnë nga njerëzit që të tregojnë një “leje shëndetësore” për të hyrë në vende publike të tilla si kinema, restorante dhe gjimnaze.
Pavarësisht nga rivendosja e disa kufizimeve, shumica e ekonomistëve mbeten të bindur se Europa do të shmangë një raund tjetër bllokimesh ekonomikisht gjymtuese, të ngjashme me ato që e tërhoqën rajonin në dy recesione gjatë 18 muajve të fundit.
Ky optimizëm buron nga të dhënat që tregojnë se shtrimet në spital në Europë nuk janë rritur në përputhje me numrin e infeksioneve Covid-19, pasi shumë nga ata që kapin virusin tani janë të moshës njëzet ose tridhjetë vjeç dhe për këtë arsye kanë më pak të ngjarë të vuajnë nga simptomat më serioze të virusit .
Analistët gjithashtu ngushëllohen nga rënia e fundit në numrin e infeksioneve në shumë vende të goditura nga varianti Delta, veçanërisht në Mbretërinë e Bashkuar, e cila hoqi pothuajse të gjitha masat e kontrollit ligjor në 19 korrik.
“Të dhënat vazhdojnë të sugjerojnë se vaksinimet kanë dobësuar ndjeshëm lidhjen midis infeksioneve dhe ndërlikimeve mjekësore,” thotë Holger Schmieding, kryeekonomist në bankën gjermane të investimeve Berenberg. “Asnjë kufizim në shkallë të gjerë nuk do të vendoset në Europë.”
Fushata e vaksinimit në Europë është përshpejtuar pas një fillimi të ngadaltë për të siguruar gati 70 përqind të të rriturve në BE me të paktën një dozë, ndërsa më shumë se gjysma tani janë plotësisht të vaksinuar. Në mesin e njerëzve më të prekshëm të moshës mbi 80 vjeç, më shumë se 83 përqind janë plotësisht të vaksinuar.
“Unë nuk mendoj se do të kemi më mbyllje”, thotë Maria Demertzis, zëvendës drejtoreshë e Bruegel, think-tank me bazë në Bruksel.
“Ndjenja në të gjithë Europën është shumë e fortë kundër bllokimeve dhe durimi i njerëzve është shterur. “
Bizneset janë po aq të dëshpëruara që ekonomitë të rihapen dhe të paaftë për të shpenzuar para për shumë nga aktivitetet e tyre të zakonshme, familjet e Eurozonës kanë krijuar kursime të tepërta përtej asaj që ata normalisht do të largoheshin, duke filluar nga rreth 5 përqind e PBB -së në Gjermani deri në 8.5 përqind në Itali, sipas OECD.
Tani për tani, përhapja e shpejtë e variantit Delta duket se ka më shumë gjasa të godasë turizmin dhe udhëtimet gjë që është një lajm i keq për ekonomitë e Europës jugore që mbështeten shumë në këta sektorë. Spanja pret vetëm që të ardhurat e turistëve të huaj të arrijnë gjysmën e niveleve të tyre para pandemisë këtë verë, nga një e pesta vitin e kaluar. Kjo është një goditje e rëndë për një sektor që në vitin 2019 krijoi 12 përqind të PBB -së spanjolle dhe 13 përqind të vendeve të punës.
Rimëkëmbja e këtij viti në tregtinë globale duhet të kishte rritur ekonominë e Europës të fokusuar në eksport me suficitin e saj të lartë të llogarisë rrjedhëse. Por, përkundër prodhimi industrial i zonës euro ka pritje të ulëta dhe ishte ende i dobët nën nivelet para-pandemisë në maj.
Prodhuesit gjermanë ,në veçanti prodhuesit e mëdhenj të makinave, janë përpjekur të vazhdojnë me kërkesën globale në rritje për shkak të mungesës së shumë materialeve, përfshirë gjysmëpërçuesit, metalet, plastikën dhe drurin, si dhe ngushticat në transportin e kontejnerëve.
“Ka dy rreziqe, njëri është Delta dhe tjetri kufizimet e furnizimit,” thotë Clemens Fuest, president i Institutit Ifo, një grup kërkimor ekonomik në Mynih. Ai shton se rreth gjysma e kompanive gjermane po raportojnë probleme me furnizimin, niveli më i lartë në 20 vitet e fundit Ifo ka bërë studimin e tij mujor të bizneseve.
Europa ka mësuar nga gabimet e saj
Një nga shqetësimet më të mëdha pasi pandemia e çoi ekonominë e Europës në një kthesë vitin e kaluar ishte se një valë falimentimesh dhe humbjesh të vendeve të punës do të godiste sistemin bankar të rajonit dhe do të shkaktonte një përsëritje të krizës së borxhit që e gjunjëzoi Eurozonën një dekadë më parë.
Kjo nuk është materializuar. Në vend të kësaj, regjistrimet e falimentimit në Eurozonë ranë me një të pestën në vitin 2020 dhe mbeten nën nivelet e para-pandemisë këtë vit. Papunësia në bllok u rrit nga niveli i ulët prej 7.1 përqind në 8.5 përqind vitin e kaluar, por që atëherë ka rënë nën 8 përqind.
Ndikimi i krizës është zbutur nga mbështetja e fortë si nga BQE, e cila mbajti normat e interesit afër niveleve rekord, ashtu edhe qeveritë, të cilat paguanin pagat e miliona njerëzve në skemat shtesë, kredi të garantuara me vlerë qindra miliarda euro, të pezulluara ligjet e falimentimit dhe moratoriumet e dhëna për shlyerjen e borxheve.
BQE në korrik ndryshoi strategjinë e saj për të ngritur shiritin në nivelin e inflacionit të nevojshëm para se të rrisë normat e interesit, duke i dhënë qeverive më shumë kohë për të vazhduar huamarrjen me kushte ultra të lira për të mbështetur rimëkëmbjen.
“Ne duhet të kemi kujdes që të mos tërheqim përkrahjen e biznesit dhe heqjen dorë nga falimentimet para kohe”, thotë Olli Rehn, kreu i bankës qendrore të Finlandës dhe një anëtar i këshillit qeverisës të BQE-së. “Sapo të kemi një rimëkëmbje të fortë, atëherë duhet të zbatojmë politikën kundërciklike Keynesiane dhe të ulim stimulin fiskal.”
Rritja e shpenzimeve qeveritare e rriti deficitin e përgjithshëm buxhetor të Eurozonës në 7.2 përqind të PBB -së vitin e kaluar dhe pothuajse 8 përqind këtë vit, sipas FMN -së – edhe pse kjo është zbehur nga deficitet amerikane prej gati 15 përqind vitin e kaluar dhe mbi 13 për qind cent në 2021.
Europa ka mësuar nga gabimet e saj,” thotë Katharina Utermöhl, ekonomiste e lartë në siguruesin gjerman Allianz. “Politika fiskale europiane ka befasuar këtë vit dhe megjithëse nuk po flasim për të njëjtin super-stimul që kemi parë në SHBA, ne tani po e shikojmë tregun e punës si një gotë gjysmë të mbushur dhe jo gjysmë bosh. .. “
Disa ekonomistë paralajmërojnë, megjithatë, se Europa ende mund të përsërisë gabimin e saj të vitit 2012 për të fshirë rimëkëmbjen duke kaluar shumë herët në konsolidimin fiskal.
“SHBA tashmë e ka kaluar nivelin e saj të PBB-së para-pandemike,” thotë Erik Nielsen, kryeekonomist në bankën italiane UniCredit. “Deri në fund të këtij viti ata do të kalojnë rrugën e mëparshme të rritjes dhe më pas do ta tejkalojnë atë për të kompensuar mungesën. Por në Europë, në rastin më të mirë ne kthehemi në linjën e mëparshme të trendit deri në vitin 2024. ”
Një faktor vendimtar do të jetë ajo që ndodh me rregullat fiskale të BE-së që kufizojnë madhësinë e deficiteve buxhetore dhe nivelet e borxhit – i njohur si pakti i stabilitetit dhe rritjes. Këto rregulla janë pezulluar që vitin e kaluar dhe pritet të kthehen në vitin 2023. Kjo do t’i detyrojë shumicën e vendeve të ulin deficitet e tyre nën 3 përqind të PBB -së dhe të fillojnë të ulin nivelet e tyre të borxhit të përgjithshëm në 60 përqind të PBB -së. Por rregullat shihen gjerësisht si të pazbatueshme duke pasur parasysh shkallën e huamarrjes që nga goditja e pandemisë, e cila i shtyu borxhet publike të shumë vendeve shumë më tepër se 100 përqind të PBB -së dhe të Italisë afër 160 përqind.
Komisioni Europian do të propozojë një reformë të rregullave më vonë këtë vit, e cila duket e sigurtë se do të përfundojë në një përplasje mes vendeve të Europës Veriore që kanë kursyer dhe shteteve mesdhetare me borxhe më të mëdha.
Burimi: Financial Times/ Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje