.png)
Nga Gazeta ‘Si’ – Ihor Kholodilo ndoshta nuk duhet të kishte mbijetuar për të treguar ‘përrallën’ e tij. Psikologu ushtarak dhe mjeku po evakuonte shokët në fillim të vitit 2023 kur xhipi i tij u godit nga një predhë tanku rus.
Ai pësoi lëndime në sy dhe në zemër dhe mezi ishte në gjendje të komunikonte. Operacionet i shpëtuan zemrën dhe shikimin. Por mjekët nuk ishin në gjendje të korrigjonin belbëzimin e tij. Ai provoi të gjitha llojet e terapive radikale, por asgjë nuk ndihmoi.
Pastaj erdhi një takim i rastësishëm me Vladislav Matrenitsky, një pionier i psikoterapisë me ndihmën e psikodelikëve, i cili shtroi një pyetje të papritur: A do të provonte ketaminë?
Kholodilo vendosi ta bënte, duke mos pritur shumë. Por rezultatet ishin befasuese. Pas një seance nën qetësues, belbëzimi i tij u zhduk plotësisht. Pesë të tjera dhe ai pothuajse ishte kthyer në normalitet. Iku introversioni, ankthet dhe frika për jetën e përditshme. Terapia me ketaminë nuk ishte e rehatshme apo e lehtë, thotë ai, por e lejoi atë të zgjidhte traumën që i shkaktoi simptomat e tij: “U ktheva në atë që mund ta quani jetë… u ndjeva i lehtë, thjesht i bekuar.”
Ketamina ka qenë e ligjshme në Ukrainë si një trajtim për sëmundjet mendore që nga viti 2017. Përdorimi i psikodelikëve për trajtimin e ankthit dhe depresionit ka një histori shumë më të gjatë dhe është eksploruar në Amerikë në vitet 1950-60. Pas lëvizjes hipi, trajtimi ra jashtë favorit politik. Për një kohë, psikodelikët u barazuan me narkotikë të rëndë si heroina. Por në shumë vende, në dekadën e fundit apo më shumë ata kanë përjetuar një rilindje.
Tani lufta më e madhe evropiane në dekada po e vendos Ukrainën në ballë të trajtimit. Dr Matrenitsky, i cili drejton klinikën e vetme në vend që ofron terapi me ketaminë, thotë se ka trajtuar rreth 300 pacientë që vuajnë nga depresioni rezistent ndaj trajtimit, çrregullimi i stresit post-traumatik ( ptsd ) ose ankthi. Një përqindje në rritje janë ushtarët, të cilët e kërkojnë trajtimin në cilësinë private.
Një seancë 40-minutëshe në klinikën e Dr Matrenitsky, në katin e fundit të një spitali fëmijësh në veri të Kievit, kushton vetëm 4.000 hryvnia (105 dollarë), megjithëse klinika u ofron disa ushtarëve trajtim falas. Një kurs tipik zgjat nga dy deri në gjashtë seanca. Doza e ketaminës – 0.5 mg për kilogram peshë trupore – administrohet me pika.
Një psikoterapist më pas e udhëheq pacientin.
“Ajo që po bëjmë është t’i kthejmë kujtimet në një udhëtim metaforik dhe kjo mund të shkarkojë presionin e tyre emocional”, thotë Dr Matrenitsky.
Ai thotë se rreth një e treta e pacientëve të tij që marrin ketaminë gëzojnë rezultate “jashtëzakonisht të mira” dhe një e treta tjetër arrin rezultate “të arsyeshme të mira”. Reagimet e këqija janë të rralla, zakonisht manifestohen si sulme paniku. Ky është sinjali për të ndaluar.
Mjeku thotë se shumica e ushtarëve në vijën e frontit kanë akumuluar aq shumë stres sa do të përfitonin nga trajtimi i tij. Ai fajëson stigmën dhe një qasje “sovjetike” ndaj mjekësisë ushtarake për ngadalësimin e aksesit në terapinë me ketaminë dhe po lobon për ta bërë atë më të zakonshme. Një qëllim tjetër është zgjerimi i trajtimit përtej ketaminës, e cila është e ligjshme për shkak të përdorimit të saj në anestezi, për të përfshirë substanca të ndaluara si mdma dhe psilocybin (molekula aktive në kërpudhat magjike).
Deputetët dhe zyrtarët në Ministrinë e Shëndetësisë janë kryesisht dashamirës. Kseniya Voznіtsyna, drejtore e Forest Glade, një qendër qeveritare e rehabilitimit ushtarak, mendon se një projekt pilot duke përdorur mdma dhe psilocybin mund të marrë dritën e gjelbër brenda gjashtë muajve. Në maj, qendra e saj sponsorizoi një konferencë mbi psikodelikët në psikoterapi, duke ndihmuar në ndërtimin e konsensusit.
Një komision i përzgjedhur ngriti disa kundërshtime. Por zonja Voznіtsyna mendon se psikedelikët duhet të përdoren me masë, dhe asnjëherë për ushtarët aktivë.
“Kjo është një terapi për situata të vështira, ptsd rezistente ndaj ilaçeve , kur metodat e zakonshme nuk funksionojnë.”
Të tjerët nuk janë dakord. Kholodilo thotë se Ukraina duhet të përdor psikedelikët për të përmirësuar performancën e betejës. Ai sheh dy përdorime. Të parën ai e quan “dekompresim”, për të parandaluar zhvillimin e depresionit tek luftëtarët e vijës së parë në radhë të parë.
E dyta do të ishte një ritual për të përgatitur ushtarët për mundësinë e vdekjes.
“Kjo është më e rëndësishmja në mendjen e çdo ushtari që shkon në vijën e frontit. Kjo i paralizon disa prej tyre.”
Një ushtar që pranon rrezikun e vdekjes është një luftëtar shumë më efektiv, thotë ai – dhe ka një shans më të madh për të mbijetuar.
Nocioni i përdorimit të drogave psikoaktive për të ndihmuar ushtarët të luftojnë ngre çështje shqetësuese morale. Ushtria është ende larg nga përqafimi zyrtar i terapisë me ketaminë, e lëre më t’ua japë atë ushtarëve. Por forcat e armatosura të Ukrainës janë shumë të decentralizuara dhe disa njësi me sa duket po eksperimentojnë.
Kholodilo thotë se ai tashmë ka referuar një njësi elite të forcave speciale për trajtimin dhe po mendon ta zbatojë atë me një të dytë.
Ai thotë se ketamina mund t’i mbajë ukrainasit të luftojnë në mënyrë më efektive dhe më gjatë.
“Ushtarët u befasuan që ishin në gjendje të ktheheshin në vijat e frontit kaq shpejt,” thotë ai. “Ata thjesht nuk menduan se ishte e mundur.”
Burimi: The Economist/ Përshtati: Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
