.png)
Ndërsa njerëzit djegin lëndë djegëse fosile dhe lënë dioksid karboni në atmosferë, ne po e ngrohim planetin. Por ekziston një ndikim tjetër alarmues i kësaj ndotjeje klimatike: mund të jetë duke ndryshuar kiminë e gjakut tonë.
Kur fiziologut të frymëmarrjes Alex Larcombe iu afrua një koleg disa vite më parë duke i sugjeruar të shqyrtonte ndikimet e rritjes së niveleve të dioksidit të karbonit në trupin e njeriut, ai ishte skeptik. “Mendova: ‘Kjo tingëllon e çuditshme’,” tha Larcombe, i cili është kreu i shëndetit mjedisor në Institutin e Kërkimeve për Fëmijë të Australisë.
Por ai vendosi të fillojë të gërmojë gjithsesi, dhe ajo që zbuloi është thellësisht shqetësuese.
Larcombe dhe kolegu i tij Philip Bierëith, bashkëpunëtor kërkimor në Universitetin Kombëtar Australian, analizuan më shumë se dy dekada të të dhënave shëndetësore në SHBA dhe zbuluan ndryshime në kiminë e gjakut të njerëzve që duket se pasqyrojnë rritjen e dioksidit të karbonit atmosferik.
Shkencëtarët përdorën Anketën Kombëtare të Shëndetit dhe Ushqyerjes në SHBA, e cila mblodhi një mori informacionesh shëndetësore nga afërsisht 7,000 amerikanë çdo dy vjet midis viteve 1999 dhe 2020.
“Është grupi i të dhënave më gjithëpërfshirës deri më tani për sa i përket kimisë së gjakut”, thotë Larcombe.
Ata po kërkonin shënjues në gjak që janë të lidhur ngushtë me sasinë e dioksidit të karbonit që thithin njerëzit.
Njerëzit evoluan në një atmosferë ku dioksidi i karbonit mbeti mjaft i qëndrueshëm, në rreth 300 pjesë për milion, ose ppm. Por djegia e lëndëve djegëse fosile ka bërë që nivelet të rriten në më shumë se 420 ppm sot- më e larta se çdo pikë në historinë e njerëzimit regjistruar ndonjëherë.
Ndërsa dioksidi i karbonit atmosferik rritet, njerëzit nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të thithin më shumë prej tij, gjë që rrit aciditetin e gjakut. Trupi ka mënyra për ta zbutur këtë, duke përfshirë veshkat që prodhojnë dhe mbajnë më shumë bikarbonat, i cili luan një rol kyç në kontrollin e aciditetit të gjakut.
Nivelet mesatare të bikarbonatit në gjak janë rritur me 7% që nga viti 1999, duke ndjekur nga afër rritjen e dioksidit të karbonit atmosferik gjatë së njëjtës periudhë, sipas studimit, të botuar në revistën “Cilësia e Ajrit, Atmosfera dhe Shëndeti”.
Nëse këto trende vazhdojnë, bikarbonati në gjakun e njeriut mund të “arrijë nivele të pashëndetshme” brenda 50 viteve të ardhshme, përfundoi studimi.
Shkencëtarët gjithashtu shqyrtuan nivelet e kalciumit dhe fosforit. Një nga mënyrat se si trupi përballet me faktin që gjaku është pak acid është që kockat të thithin një pjesë të dioksidit të karbonit të tepërt dhe ta bllokojnë atë si karbonat kalciumi dhe fosfat kalciumi. Veshkat gjithashtu mund të bëhen më pak efikase në mbajtjen e kalciumit.
Me kalimin e kohës, nivelet e qarkullimit të të dyjave mund të ulen, gjë që zbuloi edhe hulumtimi. Nivelet e kalciumit në gjak u ulën me 2% dhe nivelet e fosforit me rreth 7% gjatë së njëjtës periudhë.
Nëse këto rënie vazhdojnë, nivelet e kalciumit dhe fosforit mund të bien nën nivelet e shëndetshme deri në fund të shekullit. Këto janë “ndryshime të përhershme dhe në rritje në kiminë e gjakut të njeriut”, vëren studimi.
Ndërsa provat sugjerojnë një lidhje midis rritjes së dioksidit të karbonit dhe ndryshimeve në kiminë e gjakut, autorët paralajmërojnë se nevojitet më shumë punë për ta konfirmuar atë.
Studimi nuk mori në konsideratë faktorë të tjerë të mundshëm ndikues, duke përfshirë dietat e njerëzve, ilaçet, funksionin e veshkave, shkallën e obezitetit ose sasinë e kohës që njerëzit kalojnë brenda, ku nivelet e CO2 kanë tendencë të jenë më të larta.
“Nuk mund të themi me siguri se këto ndryshime që po shohim janë 100% për shkak të ndryshimeve klimatike”, tha Larcombe. Por nëse gjetjet qëndrojnë, shtoi ai, kjo është më shumë provë se duhet ta shohim ndotjen në rritje nga dioksidi i karbonit jo vetëm si një problem mjedisor, por edhe si një çështje afatgjatë të shëndetit publik.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje