.png)
Gazeta “SI”- Pompei, qyteti i lashtë i mbuluar nga llava e Vezuvit në vitin 79 p.e.s., ka zbuluar një pasuri të re të historisë së tij të shkruar. Përveç grafiteve të mëdha që reklamonin kandidatë politikë, lojëra me gladiatorë ose dhoma me qira, studiuesit po dokumentojnë një mori shkrimesh më të fshehura, por po aq domethënëse, që kapin komunikimet midis banorëve të qytetit.
“Kushdo që ec përgjatë rrugëve të zëna të Pompeit nuk mund të mos vërejë shkronjat tërheqëse të pikturuara mbi shumë shtëpi, dyqane dhe hapësira publike,” thotë epigrafistja Rebecca Benefiel nga Universiteti Washington and Lee, drejtuese e Projektit të Grafiteve Antike.
“Nga shumica e grafiteve moderne, grafitet në Pompei-n e lashtë ishin një formë pozitive e shkëmbimit shoqëror.”
Një nga fjalët më të zakonshme që gjendet në këtë stil më informal të grafiteve është feliciter (me gëzim), e cila, kur shoqërohet me emra personalë, tregon urime të mira për miqtë, kolegët dhe madje për perandorin. Benefiel ka identifikuar gjithashtu shkrime që shërbenin për gjurmimin e inventarit në dyqane, dhe fjalët e klientëve të kënaqur që lavdëronin aftësitë seksuale të prostitutave në bordellon kryesore të qytetit. Në të gjitha këto mbishkrime, njerëzit shkëmbenin edhe citate poetike nga Ovidi dhe Properti, shpesh duke i adaptuar ato me efekt humoristik.
“Të shikosh grafitet në kontekst jep një ndjesi kaq të fortë për njerëzit që kanë banuar këto hapësira dhe kanë lënë gjurmët e tyre,” thotë Benefiel.
Së fundmi, studiuesit Louis Autin dhe Eloïse Letellier-Taillefer nga Universiteti Sorbonne, së bashku me Marie-Adeline Le Guennec nga Universiteti i Quebec, kanë përdorur një metodë fotografike kompjuterike të quajtur Reflectance Transformation Imaging (RTI) për të ekzaminuar muret e një korridori që lidhte teatrot e Pompeit me Via Stabiana. Këndet e shumta të ndriçimit zbuluan 79 mbishkrime të reja, të padukshme më parë për syrin e lirë.
Mbishkrimet e sapo zbuluara përfshijnë pendesa, fyerje, lamtumira, një imazh të dy gladiatorëve që luftojnë, dhe një deklaratë dashurie. Këto gjetje hedhën dritë mbi jetën e përditshme, marrëdhëniet shoqërore dhe humorin e banorëve të Pompeit, duke i dhënë studiuesve një pamje të jashtëzakonshme të qytetit para katastrofës së famshme.
Benefiel dhe ekipi i saj po dokumentojnë dhe analizojnë të gjitha grafitet ekzistuese në qytet, duke u përpjekur t’i ruajnë nga zbehja për shkak të kalimit të kohës dhe ekspozimit ndaj elementeve natyrore. “Këto shkrime janë një dritare drejt mendimeve, ndjenjave dhe jetës sociale të njerëzve që jetuan këtu para më shumë se dy mijë vjetësh,” përfundon Benefiel.
Burimi: Archaeology Magazine
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
