.png)
Ishte parashikuar që ky të ishte viti “yjor” për Europën.
Një eufori e shpenzimeve post pandemike, e mbështetur nga shpenzimet e shumta të qeverisë, u vendos të drejtonte ekonominë dhe të ndihmonte familjet e dëmtuara të rifitonin një ndjenjë normaliteti pas dy vitesh të tmerrshme.
Por gjithçka ndryshoi më 24 shkurt me pushtimin e Ukrainës nga Rusia. Normaliteti është zhdukur dhe kriza do të qëndrojë këtu.
Recesioni tani është pothuajse i sigurt, inflacioni po bëhet dyshifror dhe një dimër me mungesa të papritura të energjisë vjen.
Megjithëse e zymtë, kjo perspektivë ka ende gjasa të përkeqësohet përpara ndonjë përmirësimi të rëndësishëm në vitin 2023.
“Kriza është normaliteti i ri,” – thotë Alexandre Bompard, shefi ekzekutiv i Carrefour. “Ajo me të cilën jemi mësuar në dekadat e fundit, inflacioni i ulët, tregtia ndërkombëtare , ka marrë fund,” – u tha ai investitorëve.
Ndryshimi është dramatik. Një vit më parë, shumica e parashikuesve folën për rritjen ekonomike të vitit 2022 afër 5%.
Rritja e fundit e inflacionit të eurozonës ka qenë dramatike në kontekstin historik
Familjet dhe bizneset po vuajnë pasi pasojat e luftës, çmimet e larta të ushqimit dhe energjisë janë përkeqësuar nga një thatësirë shkatërruese dhe nivelet e ulëta të lumenjve që kufizojnë transportin.
Në 9%, inflacioni në eurozonë është në nivele që nuk janë parë në një gjysmë shekulli dhe po ul fuqinë blerëse sepse paratë rezervë po përdoruren për benzinë, gaz natyror dhe ushqime bazë.
Shitjet me pakicë po bien, disa muaj para fillimit të sezonit të dimrit dhe konsumatorët po pakësojnë blerjet e tyre. Në qershor, vëllimet e shitjeve me pakicë ranë gati 4% nga një vit më parë, të udhëhequr nga një rënie prej 9% e regjistruar në Gjermani.
Konsumatorët i drejtohen firmave që bëjnë zbritje dhe heqin dorë nga produktet e nivelit të lartë. Ata gjithashtu kanë filluar të anashkalojnë disa blerje.
“Jeta po bëhet më e shtrenjtë dhe konsumatorët hezitojnë të konsumojnë,”- u tha gazetarëve Robert Gentz, CEO i kompanisë gjermane Zalando.
Bizneset deri më tani e e kanë përballur mirë. Por sektorët që përdorin më shumë energji tashmë po vuajnë.
Gati gjysma e kapacitetit europian të shkrirjes së aluminit dhe zinkut është tashmë e fikur, ndërkohë që pjesa më e madhe e prodhimit të plehrave, i cili mbështetet në gazin natyror, është mbyllur.
Turizmi ka qenë feneri i vetëm, me njerëzit që kërkojnë të shpenzojnë disa nga kursimet e grumbulluara dhe të shijojnë verën e tyre të parë pa kujdes që nga viti 2019.
Por edhe sektori i udhëtimeve është i penguar nga mungesa e kapaciteteve dhe fuqisë punëtore pasi punëtorët e pushuar nga puna gjatë pandemisë hezitonin të ktheheshin.
Aeroportet kryesore, si Frankfurti dhe Londra Heathroë u detyruan të mbyllnin fluturimet thjesht sepse nuk kishin staf për të përpunuar pasagjerët. Në Schiphol të Amsterdamit, kohëzgjatja e pritjes mund të zgjasë deri në katër ose pesë orë këtë verë.
Linjat ajrore gjithashtu nuk mund të përballonin. Lufthansa e Gjermanisë (LHAG.DE) iu desh të publikonte një falje për klientët për kaosin, duke pranuar se nuk kishte gjasa të lehtësohej së shpejti.
Por edhe sektori i udhëtimeve është penguar nga mungesa e kapaciteteve dhe fuqisë punëtore pasi punëtorët e pushuar nga puna gjatë pandemisë hezitonin të ktheheshin.
“Goditja e gazit sot është shumë më i madh; është pothuajse dyfishi i goditjes që kishim në vitet ’70 me naftën,” – tha Caroline Bain në Capital Economics. “Ne kemi parë një rritje 10 deri në 11 herë në çmimin e gazit natyror në Europë gjatë dy viteve të fundit.”
Ndërsa BE-ja ka zbuluar planet për të përshpejtuar kalimin e saj në energjinë e rinovueshme dhe për të reduktuar varësinë nga gazi rus deri në vitin 2027, mungesat e furnizimit po e detyrojnë atë të kërkojë një ulje prej 15% të konsumit të gazit këtë vit.
Por pavarësia energjetike ka një kosto.
Për njerëzit e zakonshëm kjo do të thotë shtëpi dhe zyra më të ftohta në afat të shkurtër. Gjermania për shembull dëshiron që hapësirat publike të ngrohen vetëm në 19 gradë Celsius këtë dimër, krahasuar me rreth 22 gradë më parë.
Më tej, kjo do të nënkuptojë kosto më të larta të energjisë dhe rrjedhimisht inflacion pasi blloku duhet të heqë dorë nga furnizimet e tij më të mëdha dhe më të lira të energjisë.
Të dhënat ekonomike nga vendet më të pasura të botës kanë befasuar duke u raportuar vazhdimisht në rënie gjatë muajve të fundit,.
Për bizneset, kjo nënkupton prodhim më të ulët.
Çmimet e gazit me shumicë në Gjermani, ekonomia më e madhe e bllokut, janë pesëfishuar në një vit, por konsumatorët mbrohen nga kontratat afatgjata, kështu që ndikimi deri më tani ka qenë shumë më i vogël.
Megjithatë, ata do të duhet të paguajnë një taksë të mandatuar nga qeveria dhe sapo kontratat të përfundojnë, çmimet do të rriten, duke sugjeruar se ndikimi do të vijë vetëm me një vonesë, duke vënë presion të vazhdueshëm në rritje mbi inflacionin.
Kjo është arsyeja pse shumë, nëse jo shumica e ekonomistëve, shohin Gjermaninë dhe Italinë, duke hyrë së shpejti në recesion./Reuters
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
