Para

Jo, Italia nuk është viktimë e euros

Përkrahësit e monedhës së përbashkët kanë një qëllim të fort, ata duan ta bëjnë euron sa më bindëse.

 

Presidenti itralian Sergio Mattarella shkatërroi dy parti populiste’ në përpjekje për të formuar qeverinë sepse ato ishin kundër monedhës së përbashkët. Meqënëse Italia është në prag zgjedhjesh të reja, është me vend të kujtohet pse euro aktualisht është e mirë për shtetet anëtare.

 

Paolo Savona, ekonomisti 80 vjeçar që  Mattarella nuk e dote në kabinetin e tij për shkak se ai besonte në përgatitjen e planeve rezervë jo publike për lënien e monedhës së përbashkët, e ka përshkruar euron si një “kafaz gjerman”.

 

Kjo sjellje është e përhapur shumë; idea se monedha e përbashkët ka privuar vendet ekonomikisht të dobta prej zhvelrësimit si një instrument i politikës ekonomike, duke i shtrënguar të përdorin në vend të saj monedhën aktuale gjermane. Euro, referuar kësaj logjike, ka lejuar Gjermaninë  tu japë vendeve me ekonomi të dobët kredi të buta për të blerë produkte gjermane; ndërkohë që fqinjët e zonës euro po zgjeronin borxhin dhe po vuanin nga pasojat e humbjes se sovranitetit monetar,  Gjermania përfitoi.

 

Në këto kushte, pse çdo vend kërkon të veprojë me euro – ose, nëse ata tashmë janë në zonën euro, pse duan të qëndrojnë aty?

 

Kostot e larta të largimit janë një argument i fort por jo plotësisht i kënaqshëm: Nëse ky argument i dhënë kundër monedhës së përbashkët është i drejtë, mund të jetë me vend që të konsiderohen veprimet në afat shkurtër për të përfituar në afatgjat në lidhje me drejtimin e politikës monetare. Megjithatë, euro, nuk është gabimi që kundërshtarët e saj paraqesin. Në një raport të 2017 për FMN, Johannes Wiegand quajti “privilegji euro” – avantazhin ekonomik që vjen nga risku i perceptuar i uëlt i investimit në asete në euro. Natyra e këtij fenomeni është e njëjtë me “privilegjin e tepruar” të ish Presidentit Francez Valery Giscard d’Estaing në lidhje me monedhën amerikane. – privilegj që rrjedh nga pronësia e monedhës rezervë më të përdorur në botë. Raporti i Ëiegand tregon se privilegji ka ekzistuar përpara krizës së borxheve që goditi zonën euro në fillim të kësaj dekade, është fshirë gjatë krizës dhe është rikthyer përsëri që nga viti 2015. Kjo do të thotë se vendet do të gëzonin më shumë investime dhe shërbime më të lira për borxhin pa euron. Ndërsa, disa prej studimeve kanë treguar se anëtarësimi në zonën euro u ka dhënë shumë përfitime në tregti shumicës së vendeve anëtare, ka shumë evidence të tjera që tregojnë të kundërtën. Tregtia bilaterale e Italisë

 

Për shembull, flukset tregtare dypalëshe të Italisë me anëtarët e eurozonës sipas ekonomistëve italianë Paolo Manasse, Tommaso Nannicini dhe Alessandro Saia në 2014 kanë marrë një rritje të dukshme, me 38 për qind krahasuar me të dhënat e parashikuara.

 

Metoda e krahasimit të performancës mes Italisë pasi adoptoi euron dhe vendeve të tjera jashtë zonës euro përfshirë anëtarët e BE-së si Britaninë e Madhe, Danimarkën dhe Poloninë dhe vendet jo të BE-së të Organizatës për Zhvillim dhe Bashkëpunim Ekonomik si Australi, Kanada, Japoni dhe Zvicër tregoi që, pavarësisht perceptimit popullor, Italia ka rezultuar me një inflacion më të ulët se në rastin e parashikuar nëse nuk do të ishte pjesë e euro zonës. Në të njëjtën kohë, anëtarësimi në zonën euro duket se ka dëmtuar rritjen e prodhimit ekonomik për frymë.

 

Një efekt tjetër i rëndësishëm i euros ka rezultuar rritja e turizmit brenda zonës euro, të paktën  44 %.  Udhëtimi dhe turizmi kanë kontribuuar 11 %  në Produktin e Brendshëm Bruto.

 

Sigurisht që shumë ekonomistë kanë argumentuar se monedha e përbashkët nuk është një priodukt fundor: Nuk ka asnjë bashkim fiskal për të zbutur goditjen e rëndë që kanë pësuar rajone të caktuara nga krizat ekonomike.

 

Çështja e papunësisë është një problem tjetër. Por në fakt  edhe SHBA-të, një bashkim monetar shumë më i ngushtë, nuk kanë qenë imun ndaj kësaj sëmundje: Papunësia në Porto Riko ka rezultuar 9.9 përqind, krahasuar me 3.8 përqind për SHBA-në si një e tërë

 

Pavarësisht kritikave të ekonomistëve të lartë si Paul Krugman dhe Joseph Stiglitz ndaj dëmeve që sipas tyre ka shkaktuar euro që prej krizës së borxheve, , shumica e evropianëve kanë vënë re përfitimet. Sipas sondazhit të Eurobarometrit të dhjetorit 2017 (i fundit i botuar nga Bashkimi Evropian në lidhje me këtë çështje), ka vetëm një vend ku njerëzit besojnë, se monedha e përbashkët ka bërë më shumë dëm sesa dobi: Lituania, e cila hyri në zonën euro në vitin 2015. Edhe në Greqi, pavarëisht se kritikët mendojnë se kriza e thellë ekonomike është shkaktuar nga monedha e përbashkët, shumica e qytetarëve nuk duan të heqin dorë nga kjo.

 

Një monedhë e pëlqyer

 

Përgjigjet për pyetjen “A është euroja një gjë e mirë apo e keqe për vendin tuaj?”

 

 

Ajo që euro nuk ka arritur të bëjë, të paktën deri më tani, është qëllimi kryesor i saj politik për të nxitur një identitet social të përbashkët europian. Kjo është një arsye e rëndësishme pse partitë populiste në disa vende janë pozicionuar  kundër euros me argumentin si një shkatërruese e sovranitetit. Për votuesit nacionalistë, fjala “gjerman” në formulën e Savonës është më e rëndësishme se fjala “kafaz”.

 

Në Itali, qëndrimi pro-euro-anti-euro i opinionit publik është një nga më të rrezikshmit.

 

Një fushatë e fuqishme politike mund të ndikojë votuesit, nëse populistët guxojnë ta bëjnë atë çështjen qëndrore të zgjedhjeve. Mattarella ndërmori një rrezik duke inkurajuar Lidhjen dhe Lëvizjen Pesë yje për ta shpënë çështjen tek votuesit. Historia e “kafazit gjerman” mund të triumfojë mbi realitetin shumë më kompleks në mendjet e votuesve. Por kampi pro-euro ka argumente të forta. Duhet vetëm t’i bëjë ato më bindëse në prag të zgjedhjeve, pavarësisht nëse populistët vendosin ta bëjnë euron një çështje qëndrore  të fushatës.


Copyright © Gazeta “Si”



Më Shumë