.png)
Në një opinion të shkruar nga Henry Foy, drejtues i redaksisë së “Financial Times” në Bruksel, revista britanike kundërshton idenë e zgjerimit të BE-së me pranim të menjëhershëm të Ukrainës. Duke përmendur avancimin që ka bërë Shqipëria dhe Mali i Zi për t’u integruar në bllok, FT i jep zë zyrtarëve që e quajnë anëtarësimin e Ukrainës si të padrejtë për këto dy shtete.
Artikulli i plotë i FT:
Brukseli po harton propozime për të hequr sistemin e anëtarësimit në BE të përdorur që nga Lufta e Ftohtë, duke e zëvendësuar atë me një model të diskutueshëm me dy nivele, i cili mund të përshpejtojë hyrjen e Ukrainës në BE si pjesë e çdo marrëveshjeje paqeje për t’i dhënë fund pushtimit rus.
Plani i ristrukturimit, që po diskutohet në Komisionin Europian dhe që është ende paraprak, ka nisur tashmë të shqetësojë kryeqytetet e BE-së, të alarmuara nga një qasje e tipit “zgjerim i lehtësuar”, me pasoja të thella për unionin, sipas shtatë zyrtarëve të lartë të përfshirë në bisedime.
Ukraina, e cila u bë zyrtarisht vend kandidat për BE menjëherë pas pushtimit të plotë nga Rusia në shkurt 2022, e sheh anëtarësimin si një element themelor të së ardhmes së saj pas luftës dhe si një deklaratë përfundimtare të orientimit të saj pro-perëndimor.
Një referencë për anëtarësimin e Ukrainës në BE në vitin 2027 përfshihet në draftet e një plani paqeje me 20 pika, të udhëhequr nga SHBA-të dhe aktualisht në negociim, pavarësisht vlerësimeve të zyrtarëve të BE-së se vendit mund t’i nevojitet deri në një dekadë reformash për të përmbushur kriteret strikte të anëtarësimit.
Por zyrtarët e Komisionit kuptojnë se presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy do të jetë në gjendje të pranojë aspekte të tjera të një marrëveshjeje të mundshme paqeje, siç është heqja dorë nga territore në favor të Rusisë, vetëm nëse mund t’ia paraqesë anëtarësimin në BE si rezultatin pozitiv të procesit.
Plani paraprak që po diskutohet do t’i mundësonte Ukrainës të bashkohej me unionin, por me fuqi vendimmarrëse shumë më të kufizuara. Për shembull, të drejtat normale të votimit nuk do t’i jepeshin fillimisht Ukrainës në samitet e liderëve dhe në takimet ministrore, sipas zyrtarëve.
Sipas propozimeve ende në zhvillim, Kievi do të fitonte qasje graduale në pjesë të tregut të përbashkët të BE-së, në subvencionet bujqësore dhe në fondet e zhvillimit të brendshëm të unionit, pasi të përmbushte objektiva të caktuara pas-anëtarësimit.
Kjo do të ndryshonte rrënjësisht rregullat e anëtarësimit të miratuara në vitin 1993, të cilat kërkojnë që vendet të përmbushin një gamë të gjerë rregullash dhe standardesh të BE-së në shumë fusha politike, dhe të pranohen vetëm pasi të jenë plotësuar të gjitha kriteret.
“Kohë të jashtëzakonshme kërkojnë masa të jashtëzakonshme… Ne nuk po minojmë zgjerimin. Po zgjerojmë konceptin e zgjerimit,” tha një diplomat i lartë i BE-së, i njohur me këtë ide. “Rregullat janë shkruar më shumë se 30 vjet më parë dhe duhet të jenë më fleksibël. Ky është një moment që ndodh një herë në brez dhe duhet t’i përgjigjemi.”
Megjithatë, diplomatët nga shtetet anëtare të BE-së dhe nga vende të tjera aspirante, të përfshira në diskutime informale me Komisionin, kanë shprehur shqetësim të thellë për këtë koncept. Disa druhen se ai mund të ketë ndikim negativ në stabilitetin e ardhshëm të unionit, të zhvlerësojë vlerën e anëtarësimit dhe të dëmtojë vendet e tjera kandidate.
“Është një kurth i ngritur nga Putin dhe Trump, dhe ne po biem brenda tij,” tha një diplomat i dytë i BE-së, duke përmendur rrezikun për unitetin e bllokut.
“BE-ja është edhe një herë e bllokuar mes gurit dhe murit,” tha Mujtaba Rahman, drejtor për Europën në Eurasia Group. “Nuk ka zgjidhje tjetër veçse të përshpejtojë anëtarësimin e Ukrainës, por kjo do të hapë një Kutinë e Pandorës me rreziqe politike dhe të politikave publike që askush në Bruksel nuk i kupton plotësisht.”
Përparimi i Ukrainës në procesin ekzistues të anëtarësimit është bllokuar nga Hungaria, e cila ka penguar miratimin unanim të nevojshëm për hapjen dhe mbylljen zyrtare të secilit prej 35 kapitujve të anëtarësimit.
Zyrtarë të BE-së dhe Ukrainës besojnë se, nëse SHBA-të janë nënshkruese të marrëveshjes përfundimtare të paqes, kjo do ta detyrojë Budapestin dhe aleatin e tij të afërt, presidentin Donald Trump, të tërhiqen.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, të enjten e lidhi drejtpërdrejt anëtarësimin e Ukrainës me bisedimet e paqes: “Anëtarësimi është një garanci kyçe sigurie për Ukrainën, por edhe motori thelbësor për rritjen dhe prosperitetin e ardhshëm,” tha ajo.
Megjithatë, një grup i madh shtetesh anëtare të BE-së, ndonëse të gatshme të mbështesin Ukrainën, janë fuqishëm kundër çdo mase që do të krijonte hapësira në rregulla ose do të vendoste një sistem anëtarësimi me dy nivele, thanë katër diplomatë të bllokut.
“Nuk mund të kesh një proces të bazuar në meritë me një datë përfundimi të paracaktuar,” tha një prej tyre.
“Nëse përpiqeni t’ua impononi këtë shteteve anëtare, ata nuk do ta pranojnë kurrë,” paralajmëroi një zyrtar i lartë i BE-së, duke thënë se kjo do të hapte një përçarje të rrezikshme mes Brukselit dhe vendeve anëtare.
Zyrtarë të tjerë thanë se çdo ndryshim i procesit të zgjerimit do të trazonte ambiciet e vendeve të tjera kandidate, duke ngritur pyetje më të gjera për mënyrën se si BE-ja ndërvepron me fqinjët e saj të afërt.
Mali i Zi dhe Shqipëria janë vendet më pranë anëtarësimit për sa i përket përparimit në kapituj dhe mund të ndihen sikur po u ofrohet një “çmim” më pak tërheqës, thanë tre nga shtatë burimet.
Po ashtu, do të ngriheshin pikëpyetje nëse vende të tjera që kanë bërë pak ose aspak përparim drejt anëtarësimit vitet e fundit, si Bosnja dhe Turqia, do të përfitonin nga i njëjti model “zgjerim i lehtësuar”.
Është e paqartë se si kjo do të ndikonte vendet e Zonës Ekonomike Europiane, si Norvegjia, që janë pjesë e tregut të përbashkët pa të drejta vote, apo vende të tjera partnere të afërta, por jo kandidate, si Mbretëria e Bashkuar.
“Me diçka të tillë po ngre pyetje shumë të mëdha dhe shumë të vështira,” tha një diplomat i tretë i lartë i BE-së. “Ka kaq shumë pasoja të paparashikuara të mundshme.”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
