.png)
Nga Gazeta ‘Si’-Një studim i ri sugjeron se kimikatet e njohura si “kimikatet e përjetshme” PFAS mund të përshpejtojnë plakjen biologjike te burrat në të 50-at dhe fillimin e të 60-ave.
PFAS (substanca perfluoroalkil dhe polifluoroalkil) quhen “të përjetshme” sepse shpërbëhen shumë ngadalë dhe mund të qëndrojnë për vite me radhë në trup dhe në mjedis.
Sipas Akademive Kombëtare të Shkencave në SHBA, këto kimikate gjenden në gjakun e rreth 98% të amerikanëve.
Çfarë zbuloi studimi?
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Frontiers in Aging, analizoi të dhënat e 326 burrave dhe grave të moshuar që morën pjesë në Anketën Kombëtare të Shëndetit dhe Ushqyerjes në SHBA në vitet 1999–2000.
Shkencëtarët matën nivelet e 11 llojeve të PFAS në gjak dhe metilimin e ADN-së (një shënues epigjenetik që tregon se si funksionojnë gjenet)
Më pas, këto të dhëna u analizuan përmes të ashtuquajturave “orë epigjenetike”, të cilat matin moshën biologjike të trupit, pra sa “i plakur” është organizmi në të vërtetë, pavarësisht moshës kronologjike.
Rezultatet treguan se plakja epigjenetike ishte më e theksuar te burrat e moshës 50–65 vjeç.
“Lidhjet midis ekspozimit ndaj PFAS dhe përshpejtimit të plakjes epigjenetike ishin më të forta te burrat 50–65 vjeç,” tha autori kryesor i studimit, Xiangwei Li, profesor në Shanghai Jiao Tong University School of Medicine.
Sipas tij, te burrat më të rinj dhe ata mbi 65 vjeç, lidhja ishte më e dobët dhe jo statistikisht domethënëse. Te gratë u vunë re disa lidhje, por më të vogla dhe më pak të qëndrueshme.
Pse ndikimi është më i fortë te burrat?
Ekspertët sugjerojnë se ky mund të jetë një efekt specifik sipas gjinisë. PFAS njihen si kimikate që ndërhyjnë në sistemin endokrin, rrjeti hormonal që kontrollon rritjen, metabolizmin, humorin dhe riprodhimin.
Sipas Jane Muncke, drejtoreshë shkencore në Food Packaging Forum, grumbullimi i PFAS te burrat mund të: ulë nivelin e testosteronit, dëmtojë cilësinë e spermës dhe rrisë rrezikun për kancer të testikujve dhe veshkave.
Studime të mëparshme kanë treguar se gratë mund të eliminojnë disa lloje PFAS më shpejt përmes shtatzënisë, ushqyerjes me gji dhe ciklit menstrual. Diferenca në grumbullimin e PFAS mes gjinive zvogëlohet pas menopauzës.
A provohet shkak-pasojë?
Studiuesit theksojnë se gjetjet nuk provojnë se PFAS shkaktojnë drejtpërdrejt plakje të përshpejtuar.
“Këto janë lidhje statistikore, jo prova shkakësore,” theksoi Li.
Edhe American Chemistry Council, që përfaqëson industrinë kimike, deklaroi për CNN se studimi është “eksplorues” dhe i bazuar në një mostër të vogël me të dhëna të mbledhura mbi 20 vite më parë.
Ku përdoren PFAS dhe cilat janë rreziqet?
Që nga vitet 1950, PFAS janë përdorur për të prodhuar materiale jo-ngjitëse, rezistente ndaj ujit, vajit dhe temperaturave të larta. Ato janë lidhur me: kancer, probleme fertiliteti, çrregullime hormonale, dëmtime të mëlçisë, kolesterol të lartë, obezitet etj.
Disa prej tyre janë përfshirë në nisma ndërkombëtare për eliminim, por shumë forma të reja të PFAS vazhdojnë të përdoren dhe nuk janë studiuar plotësisht.// CNN
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje