.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Më 19 nëntor 2025, institucionet e Bashkimit Europian shpërndanë një alarm kibernetik me prioritet të lartë. Paralajmërimi fliste për një fushatë spear-phishing që imiton Konferencën e Sigurisë së Beogradit 2025 dhe që po synonte zyrtarë në të gjithë BE-në dhe Amerikën e Veriut.
Një domain i rremë regjistrimi i ridrejtonte marrësit drejt një faqeje të falsifikuar hyrjeje në Microsoft, e aftë të instalonte akses të kontrolluar nga sulmuesit në llogari zyrtare. Zyrtarët europianë u vunë në shënjestër për një arsye të vetme: angazhimin e tyre me rrjetet demokratike dhe të shoqërisë civile në Serbi.
Ajo që institucionet e BE-së ende nuk e dinin ishte se e njëjta infrastrukturë dhe të njëjtat taktika po përdoreshin tashmë brenda vetë Serbisë. Nga tetori 2024 deri në fund të vitit 2025, Qendra e Beogradit për Politika të Sigurisë (BCBP) u përball me një operacion të qëndrueshëm spiunazhi kibernetik. Sulmuesit, duke përdorur kredenciale të komprometuara VPN-je, arritën të hynin në komunikime të brendshme, dosje kërkimore sensitive dhe korrespondencë me partnerë europianë dhe amerikanë.
Hetuesit forensikë regjistruan mbi 28 mijë hyrje të paautorizuara në vetëm dy muaj. Pas ndërhyrjes u identifikuan dy grupe hakerësh: “Midnight Blizzard”, i lidhur me Shërbimin e Inteligjencës së Jashtme të Rusisë (SVR), dhe “Forest Blizzard”, i lidhur me Inteligjencën Ushtarake ruse (GRU). Metodat e tyre përputheshin plotësisht me ato të përshkruara në alarmin e BE-së. Nuk bëhej fjalë për krim kibernetik. Ishte një operacion hibrid i koordinuar, që synonte njëkohësisht institucionet europiane dhe shoqërinë civile serbe.
Këto ndërhyrje u zhvilluan paralelisht me mobilizimin më të madh qytetar në Serbi në dekada. Pas shembjes fatale të çatisë së rikonstruktuar të stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, protesta u përhapën në të gjithë vendin, duke kërkuar përgjegjësi. Lëvizja arriti kulmin më 15 mars 2025, gjatë tubimit më të madh publik në historinë moderne të Serbisë. Atë ditë, protestuesit u ekspozuan ndaj një pajisjeje akustike me intensitet të lartë, e aftë të shkaktonte panik, çorientim dhe dëmtime fizike.
Pas incidentit u mblodhën mbi 3000 dëshmi qytetarësh. Më vonë atë muaj, Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut miratoi një masë urgjente të përkohshme, duke i kërkuar autoriteteve serbe të sqaronin se çfarë pajisjeje ishte përdorur dhe të garantonin integritetin fizik të protestuesve. Qeveria mohoi përdorimin e një pajisjeje të tillë dhe refuzoi çdo verifikim të pavarur.
Ndërsa presioni publik rritej, reagimi i Serbisë nxori në pah një problem më të thellë. Në vend që të niste një hetim të besueshëm kombëtar, qeveria njoftoi në prill 2025 se kishte kërkuar nga Shërbimi Federal i Sigurisë së Rusisë (FSB) të kryente një “hetim” për përdorimin e pretenduar të “topit zanor”. Një shërbim i huaj sigurie u ftua të vlerësonte një shkelje të mundshme të të drejtave të njeriut ndaj qytetarëve serbë. Më pas, zyrtarët serbë i cituan përfundimet e FSB-së për të hedhur poshtë akuzat, duke e trajtuar një shërbim inteligjent rus si arbitër neutral, ndërsa injoronin kërkesat për transparencë nga institucionet vendase, shoqëria civile dhe organet europiane.
Zhvillimet rajonale shtuan një tjetër dimension. Në verën e vitit 2025, autoritetet moldave publikuan pamje video dhe dëshmi sipas të cilave disa zona në Serbinë Perëndimore ishin përdorur si kampe trajnimi për shtetas moldavë përpara zgjedhjeve parlamentare në Moldavi. Sipas policisë moldave, pjesëmarrësit ishin trajnuar në komunikime radio dhe taktika të tjera në ambiente të përshkruara si kampe me karakter ushtarak, të organizuara me mbështetje ruse.
Edhe pse shtrirja e plotë e këtyre aktiviteteve mbetet e diskutueshme, presidenti serb Aleksandar Vuçiç konfirmoi në shtator 2025 se tre shtetas rusë kishin qenë të pranishëm në një kamp pranë Loznicës — pranimi i parë zyrtar i përfshirjes ruse në aktivitete të tilla në territorin serb.
Në këtë kontekst, Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme të Rusisë kaloi një vijë kritike. Në një deklaratë publike në shtator 2025, SVR akuzoi Bashkimin Europian për orkestrimin e trazirave në Serbi dhe përmendi me emër media të pavarura serbe si aktorë kyç në përgatitjen e një “Euromaidani serb”. Sipas deklaratës, “paqëndrueshmëria aktuale në Serbi, me pjesëmarrjen aktive të të rinjve, është kryesisht produkt i veprimtarive subversive të Bashkimit Europian dhe shteteve anëtare”, me synimin për të instaluar një udhëheqje “të bindur dhe besnike ndaj Brukselit”.
SVR shkoi edhe më tej, duke renditur organizata konkrete mediatike dhe të shoqërisë civile, të akuzuara për marrje fondesh të huaja për të realizuar atë që e quajti hapur një “Maidan serb”.
Rëndësia e këtyre deklaratave nuk qëndronte vetëm në përmbajtje, por në reagimin e Beogradit. Autoritetet serbe nuk e refuzuan ndërhyrjen e një shërbimi të huaj inteligjent në jetën e brendshme politike. Përkundrazi, presidenti e falënderoi publikisht SVR-në për “informacionin”, pa prova, pa mbikëqyrje parlamentare dhe pa verifikim institucional. Një shërbim i huaj inteligjent akuzoi media vendase për veprimtari subversive — dhe shteti serb e pranoi këtë narrativë.
Ky diskurs u përforcua më vonë nga presidenti rus Vladimir Putin. Duke folur në Forumin e Diskutimit Valdai në Soçi në tetor 2025, Putin deklaroi se shërbimet ruse të inteligjencës kishin konfirmuar përpjekje të vendeve perëndimore për të organizuar një “revolucion me ngjyra” në Serbi, duke theksuar se pajtohej me presidentin Vuçiç dhe duke paralajmëruar se mobilizimi i të rinjve synonte t’i shkaktonte “vuajtje të reja” popullit serb.
Narrativa u personalizua më tej në dhjetor 2025 nga drejtori i SVR-së, Sergei Naryshkin, i cili deklaroi publikisht se shërbimi i tij kishte “ndihmuar presidentin Vuçiç gjatë një krize të mprehtë politike”, duke i paraqitur protestat masive si fazën e parë të një përpjekjeje destabilizuese të orkestruar nga Perëndimi.
Përtej operacioneve të inteligjencës, Naryshkin ka mbikëqyrur edhe zgjerimin e infrastrukturës historike dhe ideologjike ruse në Serbi, përfshirë hapjen e një dege të Shoqërisë Historike Ruse — një institucion i ngarkuar shprehimisht me formësimin e narrativave historike dhe identitetit politik sipas prioriteteve të Kremlinit.
Të marra së bashku, këto episode përbëjnë një model të qartë të represionit të deleguar dhe “offshoring-ut” autoritar. Detyra politikisht të ndjeshme dhe ligjërisht të rrezikshme — nga vlerësimi i dhunës policore deri te përcaktimi i “kërcënimeve të brendshme” — po delegohen gjithnjë e më shumë te aktorë sigurie jashtë Europës.
Brukseli ka filluar t’i ndiejë pasojat. Në tetor 2025, Parlamenti Europian miratoi rezolutën e tij më të fundit për Serbinë, duke paralajmëruar për regres demokratik, presion ndaj mediave të pavarura dhe shoqërisë civile, si dhe shqetësime të pazgjidhura të sigurisë. Dështimi i Serbisë për të hapur Klasterin 3 e përforcoi këtë vlerësim. Gjatë vizitës së saj në Beograd në tetor 2025, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e formuloi qartë dilemën: Serbia duhet të zgjedhë mes demokracisë dhe autokracisë.
Ndërsa Komisioni i Punëve të Jashtme i Parlamentit Europian përgatitet të vizitojë Serbinë javën e ardhshme, koha ka rëndësi edhe për një arsye tjetër. Ekziston një prezumim i arsyeshëm — i mbështetur nga modeli i përshkruar më sipër — se shërbimet ruse të sigurisë mund të përpiqen të depërtojnë ose të instrumentalizojnë segmente të lëvizjeve shoqërore që më herët kanë sfiduar regjimin, përfshirë mobilizimin studentor. Kjo nuk e zbeh legjitimitetin e këtyre lëvizjeve, por nënvizon një tipar të mirëdokumentuar të operacioneve hibride: përpjekjen për të kapur, devijuar ose fragmentuar energjinë e vërtetë qytetare për të dobësuar koalicionet pro-europiane nga brenda.
Në këtë kontekst, BE-ja duhet të shkojë përtej vëzhgimit pasiv dhe të mbështesë aktivisht konsolidimin dhe qëndrueshmërinë e një alternative politike vërtet europiane në Serbi. Faktet tregojnë se regjimi aktual nuk ka një angazhim real politik dhe vleror ndaj Europës. Marrëdhënia me BE-në funksionon kryesisht si instrument taktik për mbijetesën e pushtetit, ndërsa varësitë reale të sigurisë, narrativës dhe menaxhimit të krizave zhvendosen diku tjetër.
Duke bërë arbitrazh mes fuqive të jashtme vetëm për të qëndruar në pushtet, udhëheqja e Serbisë po e shtyn vendin drejt një nënshtrimi strategjik — duke e lidhur gjithnjë e më fort me një aktor të jashtëm brutal dhe anti-europian, ndikimi i të cilit rritet sa më shumë ngushtohet hapësira demokratike.
Ndërhyrja hibride nuk ka nevojë për aleanca formale. Ajo lulëzon kur paqartësia tolerohet dhe llogaridhënia shtyhet. Serbia tashmë e ka kaluar këtë prag. Pyetja tani është nëse Europa do të vazhdojë ta trajtojë këtë si një pikë të verbër — apo do të pranojë më në fund se një vend kandidat për BE po funksionon si një nyje e inteligjencës ruse në zemër të kontinentit dhe do të veprojë në përputhje me këtë realitet.
Burimi: European Western Balkans/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
