.png)
Gazeta “SI”- Më 19 janar përkujtohet poeti arbëresh Luigj Petrosi, një figurë kyçe e letërsisë dhe folklorit arbëresh, i njohur kryesisht për publikimin e këngës së njohur “O e bukura more”. Petrosi jetoi në një kohë kur komunitetet arbëreshe në Itali ruanin me fanatizëm gjuhën, traditat dhe këngët e tyre, si lidhje të ngushtë me atdheun e largët. Ai e kuptoi rëndësinë e ruajtjes së këngëve popullore jo vetëm si dokumente folklorike, por si pjesë të identitetit kulturor dhe historik të arbëreshëve. Përmes punës së tij, kënga “O e bukura more” mori jetë , duke kaluar nga tradita gojore në literaturë dhe duke u bërë një dokument i qëndrueshëm kulturor.
Kënga “O e bukura more” ka rrënjë të thella historike. Sipas filologut arbëresh Dhimitër Kamarda, kjo këngë ka origjinën tek arbëreshët e Italisë, të cilët u detyruan të largohen nga trojet e tyre në atë që njihet si Morea, sot pjesë e Peloponezit të Greqisë. Kamarda shpjegon se emri “More” nuk i referohet një personi apo vajze të bukur, por është toponimi i një treve të madhe historike nga ku u larguan shumica e arbëreshëve që sot jetojnë në Itali. Ai e dokumentoi për herë të parë tekstin e këngës në librin e tij të botuar në vitin 1866, “Appendice al Saggio di Grammatologia Comparata sulla Lingua Albanese”, duke ruajtur versionin origjinal popullor me ritëm tresh, që deri atëherë ishte transmetuar vetëm gojarisht ndër breza.
Kjo këngë nuk është thjesht një krijim muzikor; ajo memorizon kujtesën e madhe të një atdheu të humbur dhe ka kënduar për më shumë se 600 vjet si një këngë e mërgimtarëve. Përmes saj, arbëreshët dhe arvanitasit e Greqisë ruajnë lidhjen shpirtërore me trojet e tyre të dikurshme. Interpretimi i jashtëzakonshëm i artistëve italianë si Lavinia Mancusi dhe Gabriele Gagliarini e ka bërë këtë këngë të njohur dhe të dashur për publikun edhe jashtë komunitetit arbëresh.
Merita e Luigj Petrosit qëndron në faktin se ai e publikoi këngën duke e shkruar dhe duke ruajtur emocionet dhe ndjeshmërinë e saj, dhe kështu i siguroi një jetë të përjetshme në letërsinë e shkruar.
Kujtimi i Petrosit është një kujtim i të gjithë komunitetit arbëresh, i cili përmes “O e bukura more” gjen një zë të përbashkët për mallin, dashurinë dhe krenarinë për origjinën e tyre. Kënga është bërë simbol i identitetit arbëresh dhe i trashëgimisë kulturore që ka kaluar brez pas brezi, duke lidhur historinë, ndjenjën dhe artin në një krijim të përjetshëm
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
