Kriza energjitike: Ekonomia e 'kohës së luftës' në Europë

Nga Paul Krugman – Perëndimi nuk është saktësisht në luftë me Rusinë. Mirëpo, as nuk është në paqe.

Armët perëndimore e kanë ndihmuar Ukrainën jo vetëm për të ndaluar pushtimin rus, por edhe për të kundërsulmuar, dhe sanksionet ekonomike kanë shkaktuar qartë probleme serioze për industrinë ruse.

Rusia nga ana e saj reagoi duke vendosur një embargo ‘de facto’ ndaj eksporteve të gazit natyror në Europë.

Megjithatë, ky element nxjerr në pah edhe sesi vetë presidenti rus Vladimir Putin i trajton zhvillimet në frontin e luftës. Nëse lideri rus nuk do të ishte i shqetësuar për kthesën që kanë marrë zhvillimet në fushëbetejë, ai nuk do të kishte bërë një lëvizje të tillë.

Tani, pas embargos de facto ndaj eksporteve të gazit natyror, askush nuk do ta trajtojë më Rusinë si një partner tregtar të besueshëm. Megjithatë, Putini duket i gatshëm të përballojë këtë kosto në një përpjekje për të frikësuar Perëndimin me qëllimin përfundimtar për të reduktuar mbështetjen për Ukrainën.

Gjashtë muaj më parë, kishte ende shumë debate nëse Europa mund ose duhet të ndërpresë importet e energjisë nga Rusia. Aktualisht, megjithatë, vetë Rusia ka zgjedhur në mënyrë efektive të ndalojë këto eksporte.

Sa i përket Europës, ajo duket e gatshme të përgjigjet duke bërë atë që demokracitë bëjnë gjithmonë kur përballen me inflacionin e kohës së luftës: vendosjen e taksave emergjente, kontrollin e çmimeve dhe ndoshta racionimin.

Për të kursyer energji Europa shuan dritat gjatë natës

Problemi aktualisht është kryesisht europian pasi vetë Europa e ka lejuar veten të bëhet e varur nga gazi natyror rus vitet e fundit.

Megjithatë, ajo aktualisht ka rezervuar sasi të gazit natyror që, të kombinuara me masat e kursimit të energjisë që po promovohen dhe sigurimin e burimeve alternative të furnizimit me energji, nuk do ta lënë atë të “thyhet” në dimrin e ardhshëm.

Problemi kryesor është ekonomik dhe social

Çmimet e gazit në Europë janë rritur dhe ndërsa blerësit i drejtohen burimeve alternative, çmimet e burimeve të tjera të energjisë, përfshirë ato bërthamore, të rinovueshmet dhe qymyrin, janë rritur gjithashtu. Europa po përballet me mungesë energjie. Çmimet më të larta ofrojnë stimuj për të zbutur këto mungesa. Konsumatorëve u kërkohet të ulin termostatet, të përmirësojnë izolimin dhe të veshin pulovra. Prodhuesit e energjisë, nga ana tjetër, u kërkohet të maksimizojnë prodhimin.

Megjithatë, në një kontekst të tillë, prodhuesit e energjisë, kostot e funksionimit të të cilëve nuk janë rritur do të korrin fitime të mëdha, ndërsa shumë familje dhe disa biznese do të përballen me shkatërrim financiar nën barrën e faturave të larta.

Por Europa ka ende sindikata të forta dhe disa prej tyre do të jenë në gjendje të kërkojnë rritje pagash për të kompensuar rritjen e kostos së jetesës, e cila megjithatë mund të çojë në një spirale të inflacionit.

Në lidhje me këtë , qeveritë mund të fillojnë të kërkojnë kursim të energjisë elektrike apo të dekurajojnë konsumin përmes çmimeve të larta nga njëra anë, por edhe të mbështesin familjet në nevojë nga ana tjetër.

Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen njoftoi masa të mundshme, duke propozuar, ndër të tjera, një ulje të përdorimit të energjisë elektrike, pagesën e një takse solidariteti nga kompanitë e karburanteve fosile dhe një kufizim në të ardhurat e kompanive që prodhojnë energji elektrike me kosto të ulët.

Von der Leyen nuk është kreu i qeverisë. Megjithatë, masat e propozuara ndoshta japin një ide mjaft të mirë se ku po shkon Europa.

A mund të funksionojnë këto masa në praktikë? Janë detajet se si do të aplikohen këto masa që do të caktojnë nëse do të kenë sukses apo jo.

Tani për tani, mbrojtja e familjeve në nevojë dhe ruajtja e parimit të drejtësisë ndaj qytetarëve, duhet të kenë përparësi.

Burimi: The New York Times/ Përshtati: Gazeta Si

Paul Robin Krugman është ekonomist dhe intelektual amerikan, profesor i shquar i ekonomisë në Nju Jork dhe një kolumnist për The New York Times.

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.