Gjatë dhjetë muajve të fundit shumica e njerëzve në botën e pasur kanë marrë pjesë në revolucionin më të madh të blerjeve në Perëndim, që kur qendrat tregtare dhe supermarketet pushtuan periferitë 50 vjet më parë. Pandemia ka shpënë në një rritje të shpenzimeve në internet, duke përshpejtuar zhvendosjen nga dyqanet fizike me gjysmë dekade apo më shumë. Harrojeni oxhakun; Dhuratat e Krishtlindjeve në vitin 2020 erdhën duke fluturuar nëpër kutinë e letrave ose u hodhën në pragun e derës. Punëtorët në një numër firmash, duke përfshirë Amazon dhe Ëalmart, kanë bërë përpjekje mbinjerëzore për të përmbushur porositë në internet dhe investitorët e tyre kanë patur fitime kolosale ndërsa Wall Street ka rritur aksionet e veta në eufori e sipër me mendimin se shitja me pakicë në perëndim është në avanguard.
Por në të vërtetë është në Kinë, jo në Perëndim. Aty ku e ardhmja e tregtisë elektronike po shpaloset është shteti aziatik. Tregu i tij është shumë më i madh dhe më kreativ, me firmat e teknologjisë që ndërthurin tregtinë elektronike, mediat sociale dhe razzmatazz (e zhurmshme, e dukshme, për të të bërë përshtypje) për t’u bërë emporia e blerjeve në internet për 850 milion konsumatorë dixhitalë. Dhe Kina është gjithashtu në prag rregullimit, me lajmin në 24 dhjetor teksa po hetohej Alibaba, i themeluar nga Jack Ma, manjati më i famshëm i Kinës, dhe deri para disa javësh kompania e tij vlente më shumë në bursë. Për një shekull bizneset e konsumit në botë kanë hedhur vështrimin kah Amerikës për të dalluar tendencat e reja, nga barkodet e skanueshme në çamçakëzin e Ërigley në vitet 1970 deri në modelin e konsumit të Kardashians në vitet 2010. Tani ata duhet të shikojnë drejt Lindjes.
Koordinatat e Kinës në tregtinë elektronike nuk është diçka krejt e re. Sipas madhësisë, tregu i saj tejkaloi Amerikën në 2013-me pak hapësirë fizike në dyqane, konsumatorët dhe shitësit me pakicë po fluturonin drejt botës dixhitale. Kur Alibaba u kuotua në bursë në 2014, ishte oferta fillestare më e madhe në botë ndonjëherë. Sot tregu me pakicë elektronike i vendit vlen 2 trilion dollarë, më shumë sesa i Amerikës dhe Europës së bashku. Por përtej madhësisë së saj të dukshme, ajo tani dallon nga e kaluara dhe nga industria në Perëndim, në disa mënyra thelbësore.
Si fillim është më dinamike. Në vitet e fundit konkurrentët e rinj, duke përfshirë Meituan dhe Pinduoduo, kanë ardhur me modele biznesi të reja dhe joshëse. Një shenjë e konkurrencës së ashpër është se pjesa e Alibabës në kapitalizimin e tregut të industrisë kineze të tregtisë elektronike ka rënë nga 81% kur u rendit në bursë në 55% sot. Konkurrenca gjithashtu ka bërë që tregtia elektronike dhe firmat e tjera të teknologjisë të shkatërrojnë kufijtë midis llojeve të ndryshme të shërbimeve që janë ende të zakonshme në Perëndim. Pika dhe klikimi janë të tejkaluara: platformat e blerjeve në internet në Kinë tani ndërthurin pagesa dixhitale, marrëveshje në grupe, media sociale, lojëra, mesazhe të çastit, video në formë të shkurtër dhe njerëz të famshëm që transmetojnë drejtpërdrejt.
Pyetja e qartë, shumë trilionë dollarëshe është nëse modeli kinez i tregtisë elektronike do të jetë global. Siç ka qenë për dekada, gjigandët e Silicon Valley ende priren të nënvlerësojnë Kinën. Ka pak lidhje të drejtpërdrejta midis industrive të tregtisë elektronike amerikane dhe kineze, pjesërisht për shkak të proteksionizmit nga të dy palët (Yahoo shiti pjesën më të madhe të aksioneve të saj në Alibaba, shumë herët, në 2012). Dhe firmat perëndimore janë organizuar prej kohësh në zona komode, të parashikueshme. Pra, Visa specializohet në pagesa, Amazon në tregti elektronike, Facebook në media sociale, Google në kërkim, etj. Burimi kryesor i pasigurisë në tregtinë elektronike ka qenë se një numëri madh i shitësve me pakicë tradicionalë do të shkatërrohen dhe nëse disa syresh mund të menaxhojnë kalimin në internet, siç kanë vepruar Walmart dhe Target.
Megjithatë, siç duket edhe pse tregtia elektronike perëndimoore mund të jetë e sigurt dhe e vendosur, tani nuk ka gjasa që ajo të bëhet mënyra dominuese e blerjes në botë. Tashmë, jashtë vendeve të pasura, qasja kineze po fiton terren. Shumë firma kryesore të tregtisë elektronike në Azinë Jug-Lindore (Grab dhe Deti), Indi (Jio) dhe Amerikën Latine (Mercado Libre) janë të ndikuar nga strategjia kineze për të ofruar një “super-aplikacion” me një tërësu shërbimesh nga dorëzimi në shërbimet financiare. Firmat gjigande të mallrave të konsumit që shtrihen në tregjet perëndimore dhe kineze mund të transmetojnë gjithashtu ide kineze dhe taktika biznesi. Shumëkombëshe si Unilever, L’Oréal dhe Adidas fitojnë më shumë të ardhura në Azi sesa në Amerikë dhe shefat e tyre drejtohen atje, jo në Kaliforni ose Paris, për të pare trendet më të fundit në marketingun dixhital, markën dhe logjistikën.
Tashmë, karakteristikat kineze po shfaqen në zemrat e tregtisë me pakicë të Perëndimit, pjesërisht si rezultat i pandemisë. Zonat po prishen ndërsa firmat diversifikohen. Facebook tani po promovon shërbimet e blerjeve në rrjetet e tij sociale dhe duke u përfshirë në “tregti shoqërore”, duke përfshirë transmetimin e drejtpërdrejtë dhe përdorimin e WhatsApp, për mesazhe mes tregtarëve dhe blerësve. Në dhjetor Ëalmart organizoi veprimtarinë e parë të blerjes së drejtpërdrejtë brenda TikTok, një aplikacion video me pronësi kineze në të cilin shpreson të blejë një pjesë. Në Francë në tremujorin e kaluar, aplikacioni i gjashtë më i shkarkuar për tregti elektronike ishte Vova, i lidhur me themeluesin e Pinduoduo. Dhe hyrësit e rinj më në fund mund të bëjnë përparim në Amerikë – çmimi i aksioneve të Shopify, një platformë për mërgimtarët e Amazon dhe firmave të vogla, është rritur aq shumë sa tani vlerësohet në më shumë se 140 miliardë dollarë.
Ky kalim në një industri globale më afër stilit kinez premton të jetë një lajm i shkëlqyer për konsumatorët. Çmimet do të ishin më të ulëta, pasi Kina ka përjetuar zbritje të ashpër nga firmat konkurruese. Zgjedhja dhe inovacioni ndoshta do të rriten. Megjithatë edhe tregtia elektronike kineze ka të meta. Në një klimë të egër Perëndimore, mashtrimi është më i zakonshëm. Dhe ka shqetësime të lidhura me antitrustin. Është joshëse të shohësh shtypjen e z. Ma si një shfaqje tjetër të fuqisë brutale të Partisë Komuniste. Mund të jetë pjesërisht, por rregullatorët e antitrustit të Kinës janë gjithashtu të etur për të rritur konkurrencën. Kjo do të thotë të zbatosh ndërveprimin, në mënyrë që, për shembull, shërbimet e pagesave në një platformë të tregtisë elektronike të mund të përdoren pa probleme në një platformë rivale. Dhe kjo do të thotë të parandalosh firmat e tregtisë elektronike nga penalizimi i tregtarëve që shesin mallra në më shumë se një vend në internet. Deri më tani trustbusters (një person ose organizatë që punon për të parandaluar marrëveshjet e paligjshme midis kompanive) amerikanë dhe europianë kanë qenë joefektivë në kontrollimin e teknologjisë së madhe, pavarësisht nga një mori gjyqesh dhe projektligjesh në fund të vitit 2020. Ata, gjithashtu, duhet të studiojnë Kinën, për të kuptuar se ku po shkon industria dhe si të përgjigjen.
Ekziston një skemë se si Perëndimi mendon për inovacionin kinez. Nga elektronika te panelet diellore, përparimet e prodhimit kinez ose u injoruan ose u hodhën poshtë si kopjim, më pas u minimizuan dhe më pas u pranuan me keqardhje në të gjithë botën. Tani janë shijet dhe zakonet e konsumatorit kinez që po rendin globalisht. Shikoni dhe mësoni.
/ The Economist / Përktheu: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
