Boris johnson shpesh ka pohuar se një histori që ai shkruajti si gazetar në maj 1992 me titull “Plani Delors për të sunduar Europën” ndihmoi në drejtimin e votuesve danezë drejt një refuzimi të ngushtë të traktatit të Mastrihitit të Bashkimit Europian. Që artikulli, ashtu si shumë që ai shkruajti për BE-në, kishte pak lidhje me të vërtetën, nuk është dukur ndinjeherë se e ka shqetësuar; megjithatë dyshimet rreth karakterit të tij për mbulimin që I ka bërë Brukselit, ka pasur reagime në Komisionin Europian, tani po kthehet për ta “kafshuar” atë, sepse kërcënon të minojnë mundësinë e tij për të bërë një marrëveshje tregtare në minutën e fundit me BE-në.
Tranzicioni një vjeçar i Britanisë jashtë BE-së përfundon më 31 dhjetor dhe disa afate për të dy palët për të përfunduar një marrëveshje tregtare kanë kaluar tashmë. Më 13 dhjetor Z. Johnson shënoi një afat tjetër gjoja përfundimtar duke rënë dakord me Ursula von der Leyen, president i Komisionit, që negociatat të vazhdonin për një “milje shtesë”. Kjo zgjatje e afatit zgjoi shpresat se të dy palët mund të zhvendosen nga pozicionet e tyre të njohura. Michel Barnier, negociatori kryesor i BE-së, thuhet se zbuloi një rrugë të ngushtë drejt një marrëveshjeje. Megjithatë Z. Johnson këmbënguli se mosmarrëveshja ishte ende rezultati më i mundshëm dhe të dy palët përsëritën se hendeet për dy çështjet më të vështira mbetën të mëdha.
Gjëja më e rëndësishme është dëshira e BE-së për të vijuar aksesin në ujërat britanike për peshkim. Kjo ka nxitur zënka histerike në lidhje me anijet në kanal. Sidoqoftë, parëndësia ekonomike e industrisë (mezi 0,1% e PBB) dhe fakti që të dy palët shesin shumë nga peshqit e tyre njëri-tjetrit, do të thotë që peshkimi nuk kishte kurrë të ngjarë të ishte një ndërprerës i marrëveshjeve në vetvete.
Çështja tjetër e madhe, “fusha e barabartë e lojës” për konkurrencën, mund të jetë çështje serioze në diksutim. Që nga fillimi, BE e bëri të qartë se aksesi i Britanisë pa tarifa në tregun e saj të vetëm (një marrëveshje më bujare se ajo e Kanadasë) kërkonte masa për të garantuar një fushë loje të barabartë për standardet e subvencioneve sociale, mjedisore, të punës dhe shtetit . Megjithatë Britania këmbënguli në të drejtën e saj sovrane, si një vend i tretë, për t’u larguar nga rregullat e BE-së nëse do të zgjidhte këtë rrugë. Deklarata politike e bashkangjitur në traktatin e tërheqjes premtoi siç duhet “angazhime të fuqishme për të siguruar një fushë të barabartë loje”. Por menjëherë pas ratifikimit, David Frost, negociatori i Z. Johnson për Brexit, deklaroi në Bruksel se e drejta për t’u larguar nga rregullat e BE ishte e gjithë çështja e projektit Brexit. Në fakt, qeveria e Z. Johnson po thotë se dhimbja dhe zhvendosja që ajo do të sjellë ia vlen barra qiranë në një pjesë të madhe për shkak të përfitimeve të ardhshme për të mos qenë më lidhur nga rregulloret e fshehura dhe jo fleksibile të BE-së. Nga ana tjetër, BE-ja e sheh qasjen e pakufizuar në tregun e saj të vetëm si një çmim që mund t’u jepet në mënyrë të sigurt vetëm atyre që dëshirojnë gjerësisht të respektojnë rregullat e saj.
Megjithë këto ndryshime, duhet të jetë e mundur të gjesh një kompromis që pranon shkëmbimin që ekziston midis sovranitetit të plotë nga njëra anë dhe hyrjes së pakufizuar në tregun e vetëm nga ana tjetër. Më herët Britania pranoi parimin e ” jo regresit”, që do të thotë një premtim për të mos mohuar standardet ekzistuese rregullatore. Nga ana e saj, BE u tërhoq nga pozicioni i ashpër negociues që Britania duhet t’i përmbahet në mënyrë rigoroze çdo ndryshimi në të ardhmen të rregullave të saj kundër subvencioneve të tepruara të shtetit. Por ndryshimet kanë vazhduar në lidhje me pasojat e divergjencës në të ardhmen, mbi një mekanizëm për të zgjidhur mosmarrëveshjet dhe mbi të drejtën e secilës palë për t’u hakmarrë shpejt nëse gjykon se tjetra po përfiton nga një avantazh i padrejtë konkurrues.
Këtu hyn problemi i besimit. Një marrëveshje mbi këto çështje varet nga një shkallë e besimit, e cila është thelbësore për çdo marrëveshje gjithëpërfshirëse tregtare që mbështetet jo vetëm në mekanizmat e zbatimit ligjor, por edhe në nënshkruesit e saj që tregojnë besim të mirë në angazhimet që kanë bërë. . Udhëheqësit e BE-së besojnë se ata kanë të gjitha arsyet për të mos i besuar z. Johnson, dhe jo vetëm për shkak të së kaluarës së tij gazetareske. Ata mendojnë se referendumi për Brexit u fitua në prapavijë të një fushate të të pavërtetave dhe besimi i tyre tek ai është dëmtuar më tej nga saga e projekt-ligjit të tregjeve të brendshme të kësaj vjeshte, në të cilin Z. Johnson propozoi në mënyrë të njëanshme për të ndryshuar dispozitat e Irlandës së Veriut që ishin pjesë e traktatit të tërheqjes. Megjithëse ai tani e ka hequr këtë plan, dëmtimi i marrëdhënies zgjat. Ishte pak befasi që zonja von der Leyen u tërhoq kohët e fundit për të deklaruar se “besimi është i mirë, por ligji është më i mirë”.
Britania është më e prekshme nga pasojat e mosmarrëveshjes sesa BE, kështu që nëse do të bëhet një marrëveshje është z. Johnson ai që do të duhet të bëjë lëshime. Por ai është nën presion nga eksponentë në partinë e tij të cilët janë dakord që ai të mos pranojë asgjë mbi parimin e sovranitetit të plotë. Dhe ai e di se, edhe nëse arrihet një marrëveshje tregtare, përçarja do të jetë e pashmangshme. Do të ishte shumë më e lehtë të fajësonte BE-në keqbërëse nëse nuk do të kishte ndonjë marrëveshje sesa nëse ai do të pajtohej me një marrëveshje në minutën e fundit.
Megjithatë biznesi po krijon presion mbi qeverinë për të shmangur mosmarrëveshjen, e cila do të nënkuptojë jo vetëm përçarje dhe zinxhirë të prishur të furnizimit, por edhe tarifa që mund të falimentojnë fermerët dhe prodhuesit e makinave (të cilët do të ishin subjekt i tarifave respektivisht deri në 40% dhe 10%) dhe do të rriste papunësinë. Distanca midis dy anëve mbetet e konsiderueshme dhe shtegu i ngushtë. Por paratë e mençura do të thonë që zoti Johnson të bjerë dakord për të siguruar një marrëveshje . /The Economist / Përktheu: Gazeta “Si” /
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
